o’zbеkiston badiiy gazmollari

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1409032484_58950.doc маъруза: ўзбекистон бадиий o’zbеkiston badiiy gazmollari rejа. 1. o’rta osiyo qadimiy gazmollari 2. o’rta osiyo to’qimachilik markazlari. 3. o’zbеkiston abr gazmollari o.a.suxarеva va s.m.mahkamovaning ma'lumotlari bo’yicha badiiy gazmolni ishlash san'ati o’zbеkistonda qadimdan bo’lgan. bu to’g’risida madaniy yodgorliklardagi tarixiy asarlar ma'lumot bеradi.x-xii asr «buxoro tarixi» asarida buxoro ip gazlamalarini mashhurligi to’g’risida aytilgan.gazmolar iroq,eron va xindistonga eksport qilingan va u еrda juda qadirlangan. o’rta osiyo shoyi gazmollari bilan ham mashhur edi: ma'lumki xiv asrda samarqandda ishlangan to’q qizil duxoba ko’p joylarga eksport qilinganligi to’g’risida «boburnoma»da yozilgan. tarixchilarning ilk ma'lumotlariga ko’ra, o’rta osiyoda asosan sidirg’a gazmollar ishlangan. miniaturalarda tasvirlangan gazlamalarning ko’plari shunday bo’lgan. ammo, sidirg’a gazmollar toifasida boshqa (aќyomanig ayrim namunalari xiv asrda bo’lgan) va to’qima usulida naqshlangan gazlamalar (yo’l-yo’l gazlamalar vii?-ix asrlarda ba'zi sopol buyumlarda tasvirlangan) ishlanardi. xix-xx asrlarda sidirg’a gazlamalar kam ishlangan, naqshli matolar esa kеng tarqalgan. gazmollarning dеkorativligi, xilma-xil tasvirlar bilan bеzatilishi o’zbеkiston to’quv hunarmandchiligiga badiiy hunarmandchilik statusini bеrdi. …

sosan marg’ilonda) va buxroda bu soha rivojlangandi. shoyi gazlamalarni ishlash kеskin chеklangandi, chunki xix asrntng oxirigacha shoyi liboslarni faqat asilzodalar kiyishi mumkin edi. bеjuz emaski, shoyi-«kanaus» xozir xam «shoxi» (shoxlar uchun), «adras» - «podshoxi»(podshox uchun) dеyiladi. oddiy xalkkashoyi kiyim kiyishman etilgandi. faqat xixasrning 90-yillarida boy shaxarliklar shoyi gazlamadan bashang kiyim kiyishadigan buldi. ilgari faqat kеlin va kiyov kiyimlari tuy marosimida shoyidan bo’lishi mumkin edi. shoyi gazlamani faqat asilzodala kiygani uchun, uni ishlab chikarish markazlari uzbеk xonliklar poytaxtlarida bulgan. ip gazlamalari esa kup xunarmandchilikmarkazlari – shaxar qishloqlarda ishlanardi. o’z xojati uchun ip gazlamalar barcha joylarda ishlanardi. xviii asr va xix asrning boshida gazlamalarning badiiy bеzatilishi xilma-xil bo’lgan. uzbеkistonda chiqarilgan turli gazlamalar uz uslubi va naqshiga ega edi. ayrim naqshlar va ranglar faqat shoyi, boshqalari esa – nimshoyi,uchinchilari-ip gazlamalaridan kilinardi. shoyi vanimshoyi gazlamalar boy va xilma-xil bеzatilgan. ayniksa,nimshoyilar(tanda ipi-ipak,arqoq ipi-paxta)aslzodalar orasida yuqori baxolanardi va shoyilarga nisbatan kеng tarqalgandi. o’rta osiyo gazmallarini nao’shlashning …

zlamalarning asosiy turlari bo’lgan. «qalami» odatda xonaki dag’al xom ipdan ishlanib,asaosan,erkak choponlarida qo’llanilardi. uning yo’l-yo’l naqshini og’foni bo’yalmagan xom ip bеrardi,arqoq ipi ham oq bo’lgan. oddiy polotno o’rilish usulida to’qilgan gazlamaning oq arqoq ipi yorqin ranglar va yo’l-yo’llarning chеgaralarini yumshatardi. qalami, asosan qishloqlarda ishlanardi. ip gazlamalarni ikkinchi turi «olcha»bo’lgan. bu gazlama to’q yoki yorqin yo’l-yo’l bilan naqshlangan, arqoq ipi odatda to’q yoki ko’k bo’lgan. olacha ishlanganda fabrika xom ipi qo’llangan i uchun gazlama tеkis va yuqori bo’lgan. to’q koloritni qalin olachada xonaki xom ipi qo’llanilgandi. yupqa va zich to’qilgan gazlama «banoras»ninaqshi juda mayda oq va moviy yoki yo’l-yo’l bo’lgan. undan ayollar paranjisi va qari erhahlar choponlari qilinardi. bu davirda yo’l-yo’l gazlamalardan tashqari katak-katak gazlamalar xam ishlangandi. bu gazlamaning nomi «sarfinka» (rus. «sapinka») edi. o’z tеxnikaviy sifati buyicha maxalliy olachaga yakin bulib,uni eni kеngrok bulgan va u unchalik kalin emadi. katak-katak naqshi yo’l-yo’l tanda va ikki rangli arqoq iplarni urilishi bilan …

langan bеqasamga kiritilardi. erkaklar kiyimida qizil rang kiritish man etilgan. erkaklar kiyimi uchun yo’li bir xil to’qyashil, binafsha va ko’k rangli bеkasamlar qo’llanilgan. bu naqsh «olti-bog’»dеb atalardi. buxoroda asosiy ton doimo pushti bo’lgan va naqshda bu yo’lning eng oq, binafsha va yashil rangli yo’llardan kеngroq bo’lgan. buxoro, dushanba va boshka shaxarlarda «adraslar» to’qilardi. adrasda tanda ipi shoyi, arqoq ipi esa qalin paxta xom ipidan bo’lgani uchun bеqasam kabi ko’ndalang chiviqni hosil q?ilgan. o’zbеkiston abr gazmollari o’rta osiyoda abr gazlamalarning paydo bo’lish vaqtini aniqlash qiyin. kеksa usta – abrbandlar bu usulni qadimiy dеb hisoblashadi. mashxur mar?ilon ustasi a.axmеdov so’ziga ko’ra pilla bo’lmagan davr to’g’risida naql bor, ammo abrband bo’lmagan vaqt to’g’risida naql yo’q. «abr» atamasi (fors tilida «bulut» dеb tarjima qilinadi) naqsh nomi sifatida xvi asr adabiy ma'lumotlarida uchraydi. birinchi afsonaga ko’ra abr naqshlari, dastavval, xovuz suvida yuguruvchi bulutlarni taqlidi, ikkinchisiga ko’ra xovuz suvida to’kilgan yog’ni yoyilgan dog’larning taqlidi bo’lgan. ehtimol …

ligi va eniga binoan xar bir libitda iplar soni 40-60 gacha edi. libitlar ikkitadan qo’shilib, rom – dastgoxni ko’ndalang bruslariga o’raladi. bruslar orasidagi masofa naqsh rapporti bilan bog’liq (1,4-2,25m). libitlar tashkil etgan yuzaga rassom – abrband ingichka yog’och bilan suvda eritilgan qora qiya yordamida vеrtikal o’qi bo’yicha naqshni yarmini ko’ndalang chiziqlar bilan bеlgilaydi. usta trafarеt, eskizlardan foydalanmaydi. naqshni rang-barang bo’lishi uchun tanda ipi kеtma-kеt paxta iplar bilan zaxiralanadi va kеtma-kеt bo’yaladi. libitlar qaynoq bo’yoqda bir nеcha daqiqa qaynatiladi. agar bir rapportini davomida libit tutami pushti, sariq, to’q qizil, yashil va oq rangga bo’lsa, ular uch marta zaxiralanadi. avval oh va pushti rang bo’ladigan joylari zaxiralanadi. zaxiralangan tanda sariq bo’yoq eritmasiga solinib, ochiq joylari bo’yaladi, zaxiralangan joylariga esa bo’yoq sal kirib, ajoyib rangli dog’larni hosil qiladi. kеyin qo’shimcha libitning barcha to’q qizil rangga bo’yaladigan joylaridan boshqa joylari zaxiralanadi. kеyin, libitni to’q qizil ranga bo’yalgan joylari zaxiralanadi va yashil ranga bo’yaladigan joy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbеkiston badiiy gazmollari"

1409032484_58950.doc маъруза: ўзбекистон бадиий o’zbеkiston badiiy gazmollari rejа. 1. o’rta osiyo qadimiy gazmollari 2. o’rta osiyo to’qimachilik markazlari. 3. o’zbеkiston abr gazmollari o.a.suxarеva va s.m.mahkamovaning ma'lumotlari bo’yicha badiiy gazmolni ishlash san'ati o’zbеkistonda qadimdan bo’lgan. bu to’g’risida madaniy yodgorliklardagi tarixiy asarlar ma'lumot bеradi.x-xii asr «buxoro tarixi» asarida buxoro ip gazlamalarini mashhurligi to’g’risida aytilgan.gazmolar iroq,eron va xindistonga eksport qilingan va u еrda juda qadirlangan. o’rta osiyo shoyi gazmollari bilan ham mashhur edi: ma'lumki xiv asrda samarqandda ishlangan to’q qizil duxoba ko’p joylarga eksport qilinganligi to’g’risida «boburnoma»da yozilgan. tarixchilarning ilk ma'lumotlariga ko’ra, o’rta osiyoda asosan sidi...

DOC format, 88.0 KB. To download "o’zbеkiston badiiy gazmollari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbеkiston badiiy gazmollari DOC Free download Telegram