каштачилик санъати тарихи 2

DOC 92,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1403363602_45644.doc каштачилик санъати тарихи режа: 1. каштачилик санъати тарихи. 2. каштачилик махсулотларини тикиш технологияси ўзбек миллий каштачилиги (каштадўзлик) амалий санътнинг энг кадимий турларидан булиб, у халкнинг ўз турмушини гўзал килиш истаги натижасида юзага келган. каштачилик санъати нафакат мамлакатимизда, балки чет элларда хам шухрат козонган. ўзбек халк усталари куллари билан тикилган кирпеч, сўзана, зардевор, гулкурпа, чойшаб кабилар германия федератив республикаси, белгия, америка кушма штатлари, хиндистон, афгонистон каби хорижий, шунингдек, мамлакатимизнинг фаргона водийсида факат хонадонларда эмас, балки мўзейларда доимий экспозицияга айланиб колган. хозиргача буюмлар ўзига хос гўзаллик, нафис безакларнинг ранг-баранглиги билан кишиларни хайратга солиб келмокда. бадий каштачилик ўзок тарихга эга, буни археологик топилмалар ва ёзма манбалар исботлаб бермокда. ўзбек каштачилиги иклим, табиий шароит, мухит билан боглик холда барча касб-хунарлари билан биргаликда ривож топган. каштачилик санътининг энг кадимийси сакланмаган. 14-15 асрларга мансуб миниатюралар оркали каштачиликнинг жуда кадимдан ривожланганлигини куриш мумкин. испан элчиси руи гонзалес де клавихо амир темур саройида ўзбек миллий кашта безакларини …
2
, усимликсимон шакллар, гуллар, куш ва мевалар куп тасвирланади. козок ва киргиз каштачилигида эса купрок хайвонлар, шох ва туёкларини эслатувчи элементлар тасвирланади. кадимий анъаналарга кура, ўзбек кизлари – булажак келинчаклар сеплари – хар хил каштачилик буюмларини ўзлари тайёрлашлари лозим эди. кашталар канчалик нозик, чиройли булса, кайлик шунчалик юкори бахоланар эди. кизлар 7-9 ёшдан бошлаб кашта тикишга ургатиларди. улар уч, турт йилдан кейин мустакил кашта тика бошлайдилар. етишиб чиккан каштачилар ўзининг санъати ва табиатига кура гўзаллик хакидаги орзуларини ифодалашга харакат килганлар. каштачиликнинг махсус турларидан бири – аппликациядир. аппликация - лотинча ёпиштириш деган маънони билдириб, газлама когоз ва бошка тикиш йули билан безаш демакдир. аппликация каштадўзликни махсус тури булиб, у ўзига хос технологияга эга. асосий матога рангдор мато парчасини, чарм ва бошкаларни кадаб, атрофи чокланади. аппликацияда купинча изма чоклардан фойдаланилади. каштанинг бу тури ўзбекистонда яхши ривожланмаган. хозирги вактда купинча болалар пальтоларига, куйлакларига, бош кийимларига хар хил куш, мева, гул ва хайвонлар тасвири …
3
ерга солиб устида намоз укийдиган тушама. ислом динига эътикод килувчилар ишлатишади. у ибодат вактида кишини бу дунёдан ажратувчи омил деб тасаввур килинади. жойнамоз хар хил матодан тайёрланиб, унинг уч томони мехроб шаклида тикилган булади. ундан мачит, мадраса ва уйларда фойдаланилади. у турли улчамда булади. ибодатни канда килмаслик учун бошка нарсалардан фойдаланиш мумкин. масалан, чопон, кийикча. шолча кабилардан, чунки улар диний нуктаи -назардан пок хисобланади. жойнамоз каштачиликда жуда чиройли килиб безатилган булади. зардевор – уй жихози. у сидирга шойи бахмал, сатинга кашта тикиб безатилган бадиий буюм. зардевор ўзбек хамда тожикларда янги тушган келиннинг уйига, шафтига ёки деворига илиб куйилади. у зар ип ёки ипак хажмли булиб, эни 40-70 см, ўзунлиги мулжалланган уйнинг деворига мослаб тикилади. палак - деворларга илинадиган энг йирик, энг киммат безак буюмларидан бири. палакда осмон ва тулин ой акс эттирилади. уни кадимда ок ва малла бўзга кашта тикиб тайёрланган. у сўзанадан гулларининг йириклиги, заминига хам кашта копланиши билан …
4
айди ва уйни безаб туради. одатда, палакка ухшатиб тикилган кирпечпалак деб юритилади. бу тури хам кенг ишлатилади. сўзана – форсча сўзана деб хам юритилади. игна билан тикилган деган маънони беради. сўзана матога кашта тикиб тайёрланган бадиий буюм булиб, хонани безатиш учун деворга илиб куйилади. у сатин, бахмал, шойи ва бошка матоларга кашта тикиб тайёрланади. у ўзига хос бадиий куринишга эга. матонинг рангидан устарамиз кашта замин сифатида фойдаланадилар. шунинг учун палакдан фарк килади. сўзана хар бир хонадонда булган, чунки бир киз турмушга чикишидан олдин ўзи учун сўзана тайёрлаган. сўзана келинларнинг сепи хисобланган. камбагал оилада сўзанани малла, ок бўздан, бадавлатларида эса шойидан, бахмалданг тикишган. сўзана учун композицион жойлашган усимликсимон накшлардан фойдаланилади. сўзана уртасида купинча доирасимон гул тикилиб атрофи гулдор ислимий накшлар билан безатилади. сўзана тикиш жуда кадимдан ривожланган булиб, 19 асргача булган сўзаналар сакланмаган. факат 19 асрга оид самарканд, бухоро, нуроти, фаргона, уртатепа, шахрисабз, тошкент ва бошка жойлардаги сўзана турларидан намуналар бор. …
5
ар доираси асос килиб олинади. ранглар доирасини диаметри буйича бир томонида кизил, тук сарик, ва саргиш-яшил, иккинчи томонида зангори яшил, зангори, кук, кукиш-бинафша ранглар коладиган килиб иккига булиш мумкин. доиранинг кизгиш-сарик булагидаги ранглар ва уларнинг хамма турлари илик ранглар дейилади. булар очик ранглар булиб, киздирилган жисмларни, оловни, куёш нурини эслатади. улар буртиб чикиб, олдинги планда тургандай куринади. доиранинг зангори-кук булагидаги рангларни ва уларнинг хамма турларини совук ранглар дейилади. улар кукимтир уфк, сув, мўз рангларни эслатади. булар иикинчи планда тургандай куринади. хар кандай ранг ўзининг туси, оч ва туклиги билан характерланади. ранг туси – кизил, кук, сарик ва хакозо – рангдорлик. ранг тусига кура бир рангни иккинчисидан (яшилни кукдан, кукни зангоридан) фарк килинади. очиклик – ок рангга якинлик даражаси. сирти ок булган нарсалар атрофимиздаги хамма нарсалар ичида энг куп нур кайтарадиган булади. шунинг учун окка якин (оч пушти, оч-сарик ва бошка) ранглар энг очик (демак, энг ёркин) ранглар булади. рангниннг туклигини …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"каштачилик санъати тарихи 2" haqida

1403363602_45644.doc каштачилик санъати тарихи режа: 1. каштачилик санъати тарихи. 2. каштачилик махсулотларини тикиш технологияси ўзбек миллий каштачилиги (каштадўзлик) амалий санътнинг энг кадимий турларидан булиб, у халкнинг ўз турмушини гўзал килиш истаги натижасида юзага келган. каштачилик санъати нафакат мамлакатимизда, балки чет элларда хам шухрат козонган. ўзбек халк усталари куллари билан тикилган кирпеч, сўзана, зардевор, гулкурпа, чойшаб кабилар германия федератив республикаси, белгия, америка кушма штатлари, хиндистон, афгонистон каби хорижий, шунингдек, мамлакатимизнинг фаргона водийсида факат хонадонларда эмас, балки мўзейларда доимий экспозицияга айланиб колган. хозиргача буюмлар ўзига хос гўзаллик, нафис безакларнинг ранг-баранглиги билан кишиларни хайратга солиб келмокда. ...

DOC format, 92,5 KB. "каштачилик санъати тарихи 2"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.