turkman va tojik milliy kostyumi

DOC 683,0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403359662_45537.doc mavzu: turkman va tojik milliy kostyumi turkman va tojik milliy kostyumi reja: 1. turkman kostyumining tarixiy taraqqiyoti. 2. turkman erkaklar va ayollar kostyumi. 3. tojik milliy kostyumining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 4. tojik erkak va ayollar kostyumi. 5. tojik va turkman kostyumida qo’llangan naqsh va bezaklar. turkman milliy kiyimlari erkak va ayollarning to’gri bichimli ko’ylaklari, ishtonlari va bosh kiyimlaridan iborat bo’lgan. ularga xviii- xix asrlarda asos solingan bo’lib bugungi kunda ham uncha katta o’zgarishlarsiz iste’molda mavjuddir. milliy kostyum shakllanishida iqlim sharoiti, mashg’ulot turi, tarixiy bog’liqik, estetik va diniy qarashlar o’z ta’sirini o’tkazgan. keng liboslar ko’chmanchi tarzdagi hayot uchun juda monand bo’lib, bunay kiyimlarda otda yurish yerda o’tirish ancha qulay bo’lgan, shu bilan birga yilning issiq va sovuq mavsumlarida tana haroratini me’yorida ushlab turishi bilan ham afzalliklarga ega edi. ayollar ko’ylagi erkaklarnkidan uzunligi va bezaklariga ko’ra farqlangan xolos. ko’pgina turkman qabilalarida ayollar ko’ylaklari qizil, pushti va olcharang ko’rinishdagi ipak matodan …

ezak sifatida qo’lanuvchi soxta yenglari mavjud bo’lgan. bayram boshyopinchiqlari deyarli butunlay o’simlik naqshlari bilan bezatilgan. erkaklar, bolalar, va qizlarning doimiy va zaruriy bosh kiyimi – yarim dumaloq shaklidagi mayda geometric bezakli qizil shoyidan tikilgan do’ppi taxya hisoblngan. turmush qurgan ayollarning bosh kiyimlari turli – tuman bo’lgan. kesik konus shaklidagi “bo’rik” kengroq tarqalgan edi. u chetlari turli rangli to’qima bezakli ro’mol bilan qoplangan. turkman ayollari liboslarida qizil rang keng o’rin egallaydi. turkmanlar bu rangni tabiatnng hayotbaxsh kuchlari ramzi deb biladilar. qizil rang omad keltirishiga, yomon ko’zlardan asrashiga ishonadilar. turli hududlar va qabilalarda har xil rang va bezaklar yetakchi o’rin tutgan. kashta tikish qizlarga 8 – 10 yoshdan bshlab o’rgatilgan. turkman chevarlari bir necha xil ko’inishdagi choklardan va turli qalinlikdagi ipak iplardan foydalanishgan. turkman ayollari kostyumini taqinchoqlasz tasavvur qilish qiyin. agar diqqat bilan qaralsa bu taqinchoqlarda insonlarni tabiat unsurlari bilan birlashtirib turuvchi deb hisoblangan hayvon va hasharotlar tsvirini ko’rish mumkin bo’ladi. qizlarga …

pak turkman xalqining asosiy mashg’uloti chorvachilik ekanligini ham o’zida aks ettirgan. telpakning yana bir o’ziga xos jihati u yoz issig’idan, qish sovug’i va bahor yomg’iridan boshni muhofazaqilib turgan. shu ilan birga telpakning bir qancha kamchiliklari ham bo’lib bular sirasiga uning faqt ma’lum o’lchamladagina tiklishi va dehqonchilik ishlarini bajarishda tug’diradgan kamchiliklarini kiritsh mumkin. lekin uni yechib biror yerga ilib qo’yish ham mumkin edi. bu holda bosh yalang qolmaslik uchun telpak ostidan kiyiluvchi do’ppi mavjud bo’lgan. xiva xonligi tarkibiga kiruvchi toshovuz turkmanlari orasida “chalpak yoli” deb ataluvchi yassi telpak keng tarqalgan edi. buxoro amirligiga qarashli amudaryo bo’yi turkmanlari esa “chovurma telpak” deb ataluvchi telpak kiyishgan. ijtimoiy – iqtisodiy omillar ham o’z ta’sirini ko’rsatgan: boy kishilar bir nechalab “silkma telpak”ka ega bo’lsa, kambag’al odam oddiygina “shipirtma” telpak kiyib yurgan. telpaklar asosan oq, qora va olabula rangda bo’lgan. xix asr oxiri va xx as boshlarida turkman kiyimlari oddiy tuzilishi va qat’iy silueti, ularda qizg’ish …

yollar ko’ylaklai tikishgan. ayol va erkaklarning to’y liboslari “yashi ketani” va “qirmizi ketani” debataluvchi ipak gazlamdan tikilgan. ingichka turfarang chiziqli qizil paxtalik, shoyi va yarim shoyi matolardan erkak va ayollar ustki kiyimlari tikilgan. sariq yo’l – yo’l mato ayollar ustki kiimlari tikishda ishlatilgan. erkaklar ustki kiyimi – chakmon tuya junidan to’qlgan dag’al., yupqa tabiiy bo’yoqqa bo’yalgan matodan tikilgan. chorvachilik va tuyachilik rivojlangan hududlarda junli matolar ko’p ishlab chiqarilgan. shuningdek turkmanlar boshqa o’rta osiyo xalqlari tomonidan ishlab chiqarilgan matolardan ham foydalnishgan. bayram liboslarini o’zbeklarning shoyi matosidan tikishgan. o’zbeklarning chit matosiga ham turkmanistonda talab katta bo’lgan. kaspiy dengizi sharqiy qig’oqlari va janubiy chegaralarda istiqomat qiluvchi turkmanlar ozarbayjon va eron marolaridan ham foydalanishgan. erkaklar kostyumi majmuasi. erkaklar kostyumi tarkibiga: ko’ylak ishton; paxta bilan qavilgan to’n, astarli va astarsiz; qish mavsumi uchu mo’ynali chakmonlar; bel kiyimlari – ustki ishtonlar; bosh kiyimlari – do’ppilar mo’ynali telpaklar; trli ko’rinishdagi poyabzallar – kalishlar va charm etiklar. erkaklar …

shton, ustkisi – jalbor deb atalgan. yelka kiyimlari – yovmutlarda ichmak, sariqlarda poso’n, tekinlarda po’stin deb ataluvchi choponlar kiyishgan. turkman ayollar liboslari majmuasi. ayollar kostyumi asosan quyidagilardan tashkil topgan: bosh yopinchiqlari – naqsh bilan ishlov berilgan “kurte”, “chirpi”, ayollar ko’ylagi “ko’ynek”, ayollar to’nlari “chavit”, “maldoi don”, “sritaxta don”. “chirpi” – alohida tantanali marosimlar uchun mo’ljallangan ayollar bosh yopinchiqlari bo’lib, janubiy tumanlarda uning – oq, sariqva yashil ranglilari uchragan. chirpiga o’simlik gullari va geometric shakllardan iborat bo’lgan o’ziga xos naqshlar bilan bezak berilgan. “kurte” ham o’ziga xos bo’lgan yopinchiq bo’lib, chirpiga qaraganda biroz kamroq naqshlar bilan bezalgan. turkmaniston shimolida yashovchi chovdur ayollari “purenjek” va “bosh otgich” deb ataluvchi yoinchiqlarni ham kiyishgan. bu liboslar qizil matodan va parchadan tikilgan. ularda “gul bossan” nomli o’simlik naqshlari va muhofaza qiluvchi xususiyatga ega deb hisoblangan uchburchak bezaklar qo’llangan. “keteni ko’ynak” – ayollar ko’ylagi qizil, yashil va binafsharang matolardan tikilgan. tojik kostyumi shakllanishida o’lka tabiati ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "turkman va tojik milliy kostyumi"

1403359662_45537.doc mavzu: turkman va tojik milliy kostyumi turkman va tojik milliy kostyumi reja: 1. turkman kostyumining tarixiy taraqqiyoti. 2. turkman erkaklar va ayollar kostyumi. 3. tojik milliy kostyumining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 4. tojik erkak va ayollar kostyumi. 5. tojik va turkman kostyumida qo’llangan naqsh va bezaklar. turkman milliy kiyimlari erkak va ayollarning to’gri bichimli ko’ylaklari, ishtonlari va bosh kiyimlaridan iborat bo’lgan. ularga xviii- xix asrlarda asos solingan bo’lib bugungi kunda ham uncha katta o’zgarishlarsiz iste’molda mavjuddir. milliy kostyum shakllanishida iqlim sharoiti, mashg’ulot turi, tarixiy bog’liqik, estetik va diniy qarashlar o’z ta’sirini o’tkazgan. keng liboslar ko’chmanchi tarzdagi hayot uchun juda monand bo’lib, bunay kiyimlarda...

DOC format, 683,0 KB. To download "turkman va tojik milliy kostyumi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkman va tojik milliy kostyumi DOC Free download Telegram