maxmur

DOC 90,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662838740.doc adabiy manbalar maxmur maxmur x1x asrda satirik poeziyani kuchli asarlari bilan boyitgan, feodal-klerikal reaktsiyaning ayrim namoyandalarini shafqatsiz tanqid qilgan, o`sha davrdagi mehnatkashlarning oo`ir va ayanchli ahvolini haqqoniy tasvirlagan talantli satirik shoirdir. maxmurning adabiy tarixi bo`yicha tuzilgan dastlabki to`plamlariga uning faqat «hapalak» she`ri kiritilgan edi, xolos. «оzbek adabiyoti xristomatiyasi», 1945. 1950 yilda shoir she`rlarining bir qo`lyozma nusxasi topildi (оz ssr fashida saql.) bu qo`lyozmada maxmurning muxammas, musatazod, masnaviy, ruboiy, qit`a kabi 69 asari (3417 misra0 mavjud. 1956 yilda a.qazmovning «maxmur» asari nashr etildi. bu asarda shoirning uzbek va tojik tilida yozgan she`rlari hamda tojik tilida yozilgan asarlarining nasriy tarjimasi berilgan. shoir maxmur xush asr oxiri-x1x asr boshlarida qo`qon shahrida yashab ijod etgan mashhur shoir akmalning o`o`li edi. buni fazliy «m.sh» da ko`rsatadi. maxmur o`zining bir she`rida shunday yozadi: shaho, kamina duogo`yi ibni akmalro, zi ro`m lutfu tarahhum (ibni) zi o`ussa soz raho. (ey shoh, akmalning o`o`li men duogo`yni lutfu tarahhul …

majlis ahli unga ofarinlar aytadilar. shoir ijodida uchraydigan qator she`rlar uning hayot tarzini oilaviy hayoti haqida ma`lumot beradi. maxmurning uch bolasi bo`lgan. uning oilasi haddan tashqari oo`ir iqtisodiy ahvolda yashagan. maxmur o`zining bir she`rida bolalarining och va ular hatto hayit kunlarini ham kiyimsiz o`tkazganlari haqida zorlanib, bunday deb yozadi: har se atfoli duogo`yo, ki hazrat donad, har sero banda tasadduq kunam az hazrati xon. ro`zi id ast, nadorand libose har se, ongi zodand zamin nav hamon, tarz hamon. (tarjimasi).(bu duogo`yning har uch bolasini, hazrat biladilar, har uchalasini bunda xon hazratlariga tasadduq qiladi. bugan hayit kuni har uchovida ham biror kiyim yo`q. qanday holda tuo`ilgan bo`lsa, hozir ham o`sha turda, o`sha tarzda). shoir oilaviy qashshoqligini uning bir qancha she`rlari tasdiklaydi: kechalari yotgani na qo`shim bor, kunduzi ichgani na no`shim bor. bir hovuch na uyda o`allam bor, ikki gaz na boshimda sallam bor. boshimga gaz desamki, salam yo`q. salla desam uyimda o`allam …

tengi yo`q shoiri maxmur mahmudning vafoti tarixi: kimki uning vafoti yilini sendan komiy so`rasa, garchi yarashmasa ham aytginki, hayf, u maxmur o`ldi. «hayf, on maxmur murd» iborasidan ta`rix kelib chiqadi. mazkur jumlaning abjad hisobidagi son ma`nosi 1279 yil bo`lib, undan «zeb» (19) olib tashlansa, 1260 (1844) yil kelib chiqadi. maxmur hajviyoti «majmuai shoiron» avtori ko`p peshqadam, demokratik tendentsiyadagi shoirlar qatori maxmurni ham «yaxshilardan past turuvchi shoir deb xarakterlab shunday yozadi: hayoloti maxmur bemarhabost, hizogo`n o`iybat, qalb oshnost. nayoyaz zi af`oli o` o`ayri bad, buvad harchi qavli nomo``tamod. shikoyat kunad az hamin bisyor, za maxmuri nash`ai ko`knor, buvad she`ri on ko`sa az loo`ary, ba zulfi suxan xubi malihash hamin. (tarjimasi) (maxmurning xayoloti marhamatli emas, uning xajvgo`yligi o`iybat va qalloblikka yaqin. uning faoliyatidan yomonlikdan boshqa narsa kelmaydi, barchasi so`ziga ishonish mumkin emas. ko`knor nash`asiga xumor bo`lgani uchun, bu mulkchilikdan shikoyat qiladi. bu ko`saning she`ri oriqlikdan hamisha soqol-mo`ylabga oro berish to`o`risida bo`ladi. so`z …

r bo`lmasal bu boisdan piri isqotin zamon amakim. u fazliyning laganbardorligini ham ayovsiz fosh etadi: shohi sulton umarni yo`ldin urub, ayladi shoiri shahon amakim. hamo ash`orini berib anga, oldi dunyoni becharon, amakim. fazliy nomiga yozilgan «o`lo`ay» radifli she`rida maxmur bunday muttaham, noinsof, tuban va laganbardor shaxslarga o`zining nafrat va qaro`ishlarini yo`qlab, fazliyning xalq o`rtasida qilmishlari bilan sharmanda bo`lishini istaydi. tavqi la`natni gardaniga osib, bobi zallatga nomdor o`lo`ay. ikki olamda bul mazallat kin, qobili qahri kirdikor o`lo`ay. botini xalq ichida erdi ola, zohiri dahr aro pifor o`lo`ay. to abad naqdi la`natu nafrin, jami avqotio`a nisor o`lo`ay. maxmur va fazliy o`rtasidagi bu qarama-qarshilik shaxsiy adovat yoki o`zaro kelishmovchilik oqibatida kelib chiqqan emas, albatta. fazliy bilan maxmur o`rtasidagi o`zaro tanqidni feodal-klerikal adabiyot bilan... ilo`or, demokratik yo`nalishdagi adabiyot o`rtasidagi keskin va printsipial ziddiyatning bir ko`rinishi deb hisoblash kerak. maxmurning tanqidiy va hajviy she`rlari orasida uning «aylading» radifli munojat she`ri ayniqsa diqqatga sazovordir. odatda, munojatlarda …

idan bir «hapalak». (aniqroo`i «dar sifati qishloqi hapalakki ba maxmur taalluq yofta) nomli o`azalidir. bu o`azal nihoyatda o`tkir va real yozilganligi sababli maxmur zamonasidagi qishloqlarning xarobaligini va undagi aholining xon va beklar zulmi ostida ezilib yotganini aks ettirib, xalq manfaatini himoya (qilayotganini aks) qiluvchi bu holga, bir tomondan, o`oyat achinadi, ikkinchi tomondan esa oo`ir ahvolni engillashtirish maqsadida xondan adolat, iltifot qilishni talab etadi. оquvchi ko`z o`ngida hapalak qishloo`i «bir kapa, ikki kapa, uch olachuq, to`rt katalak»dan iborat ekanligi namoyon bo`ladi: dema ey, balki zamindandur, agar kirsa kishi, har taraf betiga urgaylar aning ko`rshapalak. ya`ni qop-qorono`i erto`ladan boshqa narsa emasli zo`revolyutsiya achinish hosil qiladi. bu tasvirlan ma`lumki, hapalak qishloo`i x1x asrning birinchi yarmiga kelib, amaldorlarning zolimligi, hokimlarning lak-lak soliqlari tufayli xarobazorga va chordevorga aylangan: xalqini ko`rsang agar o`lsa-yu qoqu xarob, ochligidan egilib qomati misli kamalak... ajrio` tomirini o`o`urida mayda tuyub, qaynatib kunda ichar, otini derlar sumalak. shunday qilib, maxmur hapalak qishloo`ining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maxmur"

1662838740.doc adabiy manbalar maxmur maxmur x1x asrda satirik poeziyani kuchli asarlari bilan boyitgan, feodal-klerikal reaktsiyaning ayrim namoyandalarini shafqatsiz tanqid qilgan, o`sha davrdagi mehnatkashlarning oo`ir va ayanchli ahvolini haqqoniy tasvirlagan talantli satirik shoirdir. maxmurning adabiy tarixi bo`yicha tuzilgan dastlabki to`plamlariga uning faqat «hapalak» she`ri kiritilgan edi, xolos. «оzbek adabiyoti xristomatiyasi», 1945. 1950 yilda shoir she`rlarining bir qo`lyozma nusxasi topildi (оz ssr fashida saql.) bu qo`lyozmada maxmurning muxammas, musatazod, masnaviy, ruboiy, qit`a kabi 69 asari (3417 misra0 mavjud. 1956 yilda a.qazmovning «maxmur» asari nashr etildi. bu asarda shoirning uzbek va tojik tilida yozgan she`rlari hamda tojik tilida yozilgan asarlarining nasriy ...

Формат DOC, 90,0 КБ. Чтобы скачать "maxmur", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maxmur DOC Бесплатная загрузка Telegram