lingvistik tadqiqot metodlari

DOC 91.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1522688542_70592.doc lingvistik tadqiqot metodlari reja: 1. tilni o‘rganish metodlari va metodologiyasi 2. tavsifiy metod 3. qiyosiy-tarixiy metod 4. chog‘ishtirish va tipologik metod 5. struktur metod va uning yo‘nalishlari. 6. funksional lingvistika 7. glossematika 8. deskriptiv lingvistika yo‘nalishi va uning metodlari 9. distributiv tahlil metodi 10. bevosita ishtirokchilar metodi 11. transformatsion tahlil metodi 12. matematik-statistik metodlar 13. statistik tahlil metodi 14. avtomatik tahlil metodi asosiy tushunchalar: metod, metodika, metodologiya, tasviriy metod, qiyosiy-tarixiy metod, chog‘ishtirish metodi, tipologik metod, struktur metod, distributiv tahlil, transformatsion tahlil, bevosita ishtirok etuvchilarga ajratish, statistik tahlil, avtomatik tahlil metodlari. tilni o‘rganish metodlari va metodologiyasi metod grekcha methodos so‘zidan olingan bo‘lib, “tadqiqot”, “o‘rganish” degan ma’noni anglatadi. u ob’ektiv borliqdagi predmet, hodisalarni, ya’ni tadqiqot manbaini ilmiy tahlil qilish, o‘rganish orqali uning mohiyatini, tabiati, tarkibiy qismlarini, muayyan o‘ziga xos xususiyatlarini topish, ochish, ular haqida ilmiy xulosalar, umumlashmalar chiqarish usuli bo‘lib, muayyan fanga xizmat qiladi va uning taraqqiyotini ta’minlaydi. har bir fanning …

ari, tilning sotsiologik jihatlarni o‘rganish usullari bilan nutq tovushlarini tahlil qilish usullari bir-biridan katta farq qiladi. har bir fanga oid tadqiqot usullarini qo‘llashning muayyan yo‘l-yo‘riqlari mavjud bo‘lib, ular shu fanning ish yuritish metodikasini tashkil etadi. demak, metod – bu bilish usuli bo‘lsa, metodika – bilish usulida qo‘llanadigan yo‘l-yo‘riqdir. ya’ni: tadqiqot ob’ektini tekshirish usuli, individual ish olib borish metodlari, faktlarni yig‘ish, tahlil qilishni umumlashtirish jarayonidir. shundan kelib chiqib, tilshunoslikda ona tili metodikasi, chet tili metodikasi, til sathlari, til va nutq, til va tafakkur masalalariga, kommunikativ tilshunoslik yoki tilga kompetensiyaviy yondashuv metodlarini qo‘llashga o‘rgatuvchi metodikalar mavjud. ayni vaqtda ushbu metodlar bir-biridan farq qilsa-da, ularning barchasi bir maqsadga, ya’ni mazkur lisoniy hodisalarning “sir”larini ochish va shu asosda ilmiy-nazariy va ilmiy-metodik xulosalar, falsafiymantiqiy umumlashmalar chiqarishga qaratilgan bo‘ladi. demak, har bir fanning umumiy metodologiyasi ham mavjud bo‘lib, metodologiya yunoncha methodos “tadqiqot usuli” va logos “ta’limot” so‘zlaridan olingan hamda fanning tadqiqot usullari haqidagi ta’limotdir. metodologiya bilish …

dologiya esa u yoki bu fan tarmog‘iga xos tadqiqot metodlari haqidagi ta’limotdir. umummetodologik tamoyillar turli fanlar bergan ma’lumotlarni umumlashtirish asosida vujudga keladi. aytib o‘tilganidek, har bir fanning o‘z maxsus tadqiqot usullari va ularga asoslangan umumilmiy metodologiyasi ham mavjud (ijtimoiy fanlarning tahlilga asoslangan umumilmiy metodologiyasi, tabiiy fanlarning tajribaga asoslangan umumilmiy metodologiyasi kabi). lekin ularning barchasi asosida kuzatish, idrok qilish, o‘rganish, tushunish, anglash kabi bilish usullari yotadi. har bir tadqiqot ishi, albatta, dunyoni bilishga qaratiladi, biroq u fan tarmog‘i xususiyatidan kelib chiqadigan umumilmiy metodologiyaga asoslanadi. shu bois har bir tadqiqotchi, avvalo, o‘z tadqiqot ishining umumilmiy metodologiyasini va undan kelib chiqadigan tadqiqot metodlari belgilab olishi kerak bo‘ladi. buni quyidagi ierarxik bosqichlarda ko‘rsatish mumkin: · tadqiqot maqsadi – farazi – kutiladigan yangilik · tadqiqot predmeti va ob’ektini tanlash · tadqiqot metodologiyasi va metodlarini tanlash. har bir metod esa o‘z ichida kuzatish, dalillarni to‘plash, ularni o‘rganish, qiyoslash, chog‘ishtirish, fikrlarni umumlashtirish, anketa so‘rovnoma va tajribasinov o‘tkazish, …

lan bog‘lanishi bilan tavsiflanadi. ularga tasviriy, qiyosiy-tarixiy, chog‘ishtirish, tarixiy-qiyosiy, tipologik metodlari kiradi. tavsifiy metod bu metod jahon tilshunosligining eng qadimiy va dastlabki yetakchi metodi hisoblanib, qadimgi arab, yunon, hind, xitoy, rim tillariga oid yaratilgan asarlar – grammatikalar mazkur metod asosida yaratilgan. tavsifiy metod sinxron analiz metodi bo‘lib, ob’ektni (matnni) turgan holatida berilgan ma’lumotlar asosida o‘rganadi. tavsifiy metod tomonidan olingan ma’lumotlar barcha metodlar uchun tayanch nuqta hisoblanadi. struktur metod ushbu metod xulosalariga tayanib ish ko‘radi, qiyosiy-tarixiy metod uchun ham qiyoslanayotgan ob’ekt haqidagi izohni tavsifiy metod beradi. shu bois tavsifiy metod turli davrlarda turli lingvistik maktablar va yo‘nalishlarga xizmat qilgan. hozir ham boshqa metodlar bilan ish olib borayotgan mutaxassislar turli tillarga oid darslik, qo‘llanmalar, monografik tadqiqotlarni shu metod asosida yaratmoqdalar. tavsifiy metodda tadqiq qilish jarayoni quyidagi 2 bosqichda olib boriladi: i bosqich - komponent tahlil bo‘lib, unda matn gaplarga, gaplar so‘zlarga, so‘zlar morfemalarga, morfemalar esa fonemalarga ajratilib tahlil qilinadi. komponent tahlil metodi …

shga, ilmiy izohlashga, umumlashma xulosalar chiqarishga xizmat qiladi. bunda ijtimoiysotsiologik, talaffuz-akustik, fanlararo tahlil, distributiv tahlil usullaridan foydalaniladi. 1. ijtimoiy-sotsiologik usul so‘zlarni tematik guruhlash, lingvistikjug‘rofiy o‘rni, mavqei, me’yoriy-uslubiy xususiyatlarni o‘rganadi. 2. talaffuz-akustik usul orqali nutq tovushlarining talaffuz-eshitilish xususiyatlari, fonetik hodisalar tahlili o‘rganiladi. bunda ayniqsa eksperimentalfonetik tahlil metodi muhim o‘rin tutadi. ushbu metodda nutq tovushlari, intonatsiya, pauza, ritm kabi fonetik hodisalarni maxsus texnik vositalar, asboblar yordamida tadqiq qilinadi. ushbu metodda quyidagi usullardan foydalaniladi: somatik usul – gapirish-so‘zlash jarayonida fiziologik jarayonlarning jismoniy harakatlari ifodasini o‘rganadi. artikulyatsiya a’zolarini suratga olish, nutq apparatining rentgen tasvirini tushirish, nafas olish jarayonini o‘lchash – bu metodning usullari hisoblanadi. pnevmatik usul – talaffuz jarayonidagi nutq a’zolari harakati, havo oqimining og‘iz, burun va bo‘g‘iz bo‘shlig‘idagi harakati natijasida hosil bo‘luvchi og‘iz, tovush va shovqinlarning o‘zgarishi aniqlanadi. elektroakustik usul – nutq faoliyatidagi tovushlarni, ularga xos turlicha xususiyatlarni (masalan, cho‘ziqlik, qisqalik, baland-pastlik, ohangdorlik, shovqin kabilarni) elektr tebranishlari nuqtai nazaridan tahlil qiladi, ular asosida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "lingvistik tadqiqot metodlari"

1522688542_70592.doc lingvistik tadqiqot metodlari reja: 1. tilni o‘rganish metodlari va metodologiyasi 2. tavsifiy metod 3. qiyosiy-tarixiy metod 4. chog‘ishtirish va tipologik metod 5. struktur metod va uning yo‘nalishlari. 6. funksional lingvistika 7. glossematika 8. deskriptiv lingvistika yo‘nalishi va uning metodlari 9. distributiv tahlil metodi 10. bevosita ishtirokchilar metodi 11. transformatsion tahlil metodi 12. matematik-statistik metodlar 13. statistik tahlil metodi 14. avtomatik tahlil metodi asosiy tushunchalar: metod, metodika, metodologiya, tasviriy metod, qiyosiy-tarixiy metod, chog‘ishtirish metodi, tipologik metod, struktur metod, distributiv tahlil, transformatsion tahlil, bevosita ishtirok etuvchilarga ajratish, statistik tahlil, avtomatik tahlil metodlari. tilni o‘rga...

DOC format, 91.0 KB. To download "lingvistik tadqiqot metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: lingvistik tadqiqot metodlari DOC Free download Telegram