yozuv. yozuvning taraqqiyoti

DOC 62.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405850430_56825.doc yozuv yozuv. yozuvning taraqqiyoti r e j a : 1. yozuv. yozuv va til. 2. yozuv tarixidan. 3. davr va yozuv taraqqiyoti. yozuv, yozuvning tilga munosabati, yozuvning paydo bo`lishi, piktografik yozuv, logografik yozuv, xitoy ieroglifikasi, misr mixli xatlari, fonografik yozuv va uning turlari, alifbo, lotin alifbosi, kirill yozuvi. yozuv insoniyatning tarixiy taraqqiyoti mahsulidir. u azaldan kishilarning aloqa qilishlari, fikr almashishlarida muhim rol o`ynagan. shubhasiz, yozuv insoniyatning ulug` kashfiyoti, muvaffaqiyati hisoblanadi. u og`zaki nutq va tilga yordamchi vosita sifatida yuzaga keldi. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar o`rtasidagi muloqotga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotning tom ma’nodagi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan biridir. yozuv og`zaki tilga nisbatan ikkilamchi, qo`shimcha aloqa vositasi bo`lsa-da, unga qaraganda ko`p afzalliklarga ega. xususan, tilning asosiy vazifasi – kishilar o`rtasidagi aloqani ta’minlashdir. tilning kommunikativ vazifasi yozuvsiz amalga oshishi mumkin emas. tilning estetik, …

ri yetib borishi mumkin bo`lgan) kishi uchungina mavjuddir. boshqa sharoitlarda tilga ehtiyoj paydo bo`lishi bilan inson dahosi bu ehtiyojni qondira oluvchi vositalarni qidira boshlagan, natijada belgilar tizimidan iborat yozuv dunyoga kelgan. aslida, belgilar tizimi sifatidagi yozuv paydo bo`lishidan oldin inson ramziy vositalardan keng foydalangan. masalan, slavyan qabilalarida non-tuz – do`stlik ramzi, trubka-tinchlik, atirgul-sevgi ramzi va h.k. belgilar “buyumli yozuv” xarakteriga ega edi. fanda turli xil yozuv ko`rinishlari aniqlangan va yozuvning tadrijiy tarixi isbotlangandir. piktografik (lat. pictus - chizmoq), rasmli yozuv dastlabki yozuv turidir. piktografik yozuv ibtidoiy tasviriy san’at namunasi bo`lib, toshlarga, suyaklarga, g`or devorlariga o`yib ishlangan. piktografiyada hayotiy vaziyatlar (ov, sayohat), narsalar (qayiq, uy, oy, quyosh, yer), mavjudotlar (inson, sigir, qo`y) kabilar aks ettirilgan edi. yozuvning rasm bilan aloqador hodisa ekanligini turkiy tillardagi bitik (yozuv) so`zi tarkibidagi biti-xitoycha bi: mo`yqalam bilan aloqadorligi, shuningdek, slavyan tillaridagi писать (jivopis) fe’lining o`zagi lаt. “pingere” – rasm solmoq tushunchasi bilan bog`liqligi, gotcha melian (yozmoq) …

(oqshomda) men poezdda moskvaga ketaman”, - degan ma’nolarni anglanadi.1 darhaqiqat, olim juda to`g`ri tasavvur, mulohaza keltiradi. ibtidoiy tafakkur va yozuvning tabiatini shu kabi ko`rinishlarda kuzatish mumkin. shu boisdan ham, rasmli (piktografik) yozuv dunyodagi mavjud barcha yozuvlarning kelib chiqishi uchun asos bo`lgan, degan fikrga kelish to`g`ridir. rasmlar yordamida muayyan fikr-axborotni ifodalash, yuborish mumkin ekanligini odamlar juda qadimiy davrlarda anglab yetganlar. shuning uchun ham rasmli yozuvning og`zaki til bilan bog`liq bo`lmaganligi uning turli til vakillari tomonidan ham tushunilaverishini ta’min etgan, ammo unda ifodalangan mazmunning turlicha, ixtiyoriy talqin etilishiga yo`l qo`ygan, abstrakt tushunchalarni bunday yozuv orqali ifodalash deyarli mumkin bo`lmagan. davlat tuzumi rivojlanib, turli yozishmalarga va bu yozishmalarning ayni bir xil talqin qilinishiga bo`lgan ehtiyoj kuchayib borgani sari piktografik yozuvning ojiz tomonlari ko`proq ko`zga tashlana boshlagan. bu hol rasmli yozuvning taraqqiyotiga, ideografik va ieroglifik yozuvning shakllanishiga olib kelgan. ideografik yozuv (grekcha idea - tushuncha), shuningdek, logografik yoki ieroglifik deb ham ataladi. qadimgi yahudiy, …

n. hozirgi kunga qadar eng turg`un va tarqalgan ideografik yozuv xitoy yozuvidir, bunga xitoy tarixi va xitoycha so`zlarning bir bo`g`inli tabiati omil bo`lib xizmat qilgan. xv asrdayoq in’ qabilalari rivojlangan yozuv tizimiga ega edilar. biroq, davlat bo`lib birlashish va ierogliflarning sistematizatsiyasi (tizimga solinishi) xitoyning sin va asosan xan sulolalari davrida siyosiy markazlashuvi davomida sodir bo`ldi.syuy shen i-ii asrlarda “shoven szeszi” (“elementlar va murakkab belgilar haqida”) degan xitoycha ierogliflar jadvalini yaratdi: bunda 10,5 ming ieroglif ko`rsatilgan. yozuvning keyingi taraqqiyot bosqichi bo`g`in yozuvi bo`lib, u fonografik yozuv turiga kiradi (mil.av. 2-ming yilliklarning o`rtalarida paydo bo`lgan). bu yozuvda bo`g`inlar ierogliflardir. u yoki bu so`zni yozishga to`g`ri kelsa, ana shu bo`g`inlarni bir-biriga qo`shish usulidan foydalaniladi. tildagi so`zlar soniga qaraganda bo`g`inlar soni ancha kam, shuning uchun ham bo`g`in yozuvi logografik yozuviga nisbatan sezilarli darajada oz belgilar tizimi bilan ish ko`radi. masalan, devonagari (hind) yozuvi bo`g`in yozuvidir: ulardagi har bir ishora undosh tovushlarning a unlisi bilan …

ar doirasini kengaytirib yuborgan. bu jarayon mil.av. 9-asrdan boshlangan. hozirgi kunda bizga ma’lum bo`lgan harf-tovush tizimidagi yozuvlarning beshdan to`rt qismidan ko`prog`i finikiy yozuvidan kelib chiqqan. harf-tovush tizimi, hozirda, asosan 4 xil yozuv tizimidan iborat: lotin yozuvi (jahondagi 30 % aholi), slavyan – kirillitsa (10%), arab yozuvi (10%), hind yozuvi (20%). o`rta osiyodagi xalqlar, jumladan, o`zbek xalqi turli yozuvlardan foydalanib kelgan. bu yozuvlar avesto, pahlaviy, o`rxun-enasoy (runik), turkiy (uyg`ur), sug`d, arab, kirill, lotin yozuvlaridir. yozuvning, xususan harf-tovush tizimining takomillashuvi – alifboni yuzaga keltirdi. alifbo (arab alfavitining boshlang`ich ikki harfi – alif va bo nomidan olingan) – biror tilning yozuviga qabul qilingan va ma’lum an’anaviy tartib berilgan yozuv belgilari yoki bo`g`in belgilar (devonagari) majmui bo`lib, mil.av. 2000-yillar oxirlarida qadimgi uyurit va finikiy yozuvi tovush tizimidan kelib chiqqan. turkiy xalqlarning runik va turkiy (uyg`ur) yozuvlari bo`lgan. ammo bu o`ziga xos turkiy yozuvlar alifbosi haqida ma’lumot uchramaydi. ularga oid harflar jadvali tovush belgilari haqidagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv. yozuvning taraqqiyoti"

1405850430_56825.doc yozuv yozuv. yozuvning taraqqiyoti r e j a : 1. yozuv. yozuv va til. 2. yozuv tarixidan. 3. davr va yozuv taraqqiyoti. yozuv, yozuvning tilga munosabati, yozuvning paydo bo`lishi, piktografik yozuv, logografik yozuv, xitoy ieroglifikasi, misr mixli xatlari, fonografik yozuv va uning turlari, alifbo, lotin alifbosi, kirill yozuvi. yozuv insoniyatning tarixiy taraqqiyoti mahsulidir. u azaldan kishilarning aloqa qilishlari, fikr almashishlarida muhim rol o`ynagan. shubhasiz, yozuv insoniyatning ulug` kashfiyoti, muvaffaqiyati hisoblanadi. u og`zaki nutq va tilga yordamchi vosita sifatida yuzaga keldi. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar o`rtasidagi muloqotga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotni...

DOC format, 62.0 KB. To download "yozuv. yozuvning taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv. yozuvning taraqqiyoti DOC Free download Telegram