yozuv

PPTX 20 pages 427.1 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 427.1 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint yozuv. alifbo, grafika va orfografiya. transkripsiya va transliteratsiya. reja! 1 yozuv 2 grafika 3 orfografiya 4 transkripsiya 5 transliteratsiya yozuv! tilning butun imkoniyatlari nutqda ifodasini topadi. nutqning og‘zaki va yozma shakli bo‘lib , yozma nutq yozuv orqali namoyon bo‘ladi. yozuv ma’lum bir tarixiy jarayon mobaynida aloqa-munosabatning muhim vositasi bo‘lib shakllanadi. yozuvning tarixiy ahamiyati quyidagilarda aks etgan. 1.yozuv ma’lum tarixiy jarayon natijasida shaklanadi va kishilar orasidagi bavosita aloqa-munosabat vositasi sifatida ijtimoiy manfaatlar uchun xizmat qiladi. 2. kishilik jamiyati erishgan barcha ma’naviy yutuqlar yozuv orqali avloddan avlodga yetkaziladi. 3. yozuv uchun masofa va vaqt ahamiyatsizdir. 4. yozuvning xabar yetkazish imkoniyati tufayli turli masofadagi axborotlar umumiy ma’lumotga aylanadi. 5. yozuv kishilik jamiyati taraqqiyotining muayyan bosqichlarini, xalq tarixi, etnografiyasini adabiyot va san’at tarixini, tilning tarixiy taraqqiyot bosqichlarini o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. yozuvsiz tilning va xalqning tadrijiy taraqqiyotini o‘rganib bo‘lmaydi. dunyodagi aksariyat tillar o‘z yozuviga ega. yozuvning hozirgi ko‘rinishlari dastlabki shakllarning takomillashib …

2 / 20

alaydi. logografik yozuvning bir oz mukammallashgan shakli ieroglifik yozuvdir. ieroglif grekcha “ierogliv” so‘zidan olingan bo‘lib, “muqaddas yozuv “ degan tushunchani anglatadi. bu yozuvdan qadimgi arabistonda keng foydalanilgan. grafika! grafika( yunoncha”chizuv”,”yozma”) yozuv va uning turlari haqidagi bo‘lim.harf asosiy grafik vositadir. har bir nutq tovushi uchun olingan shartli shakl harf deyiladi. yozuvda ishlatiladigan va qat’iy tartibda joylashtirilgan harflar yig‘indisi alifbo deyiladi. hozirgi o‘zbek tilida (rus grafikasi asosidagi o‘zbek yozuvida) 33 harf 2 belgi bo‘lib, shulardan 6 tasi unli (a,i,e, u,o‘,o) 4 tasi yo-lashgan unli, 23 tasi undosh harf. o‘zbek tilida 25 ta undosh tovush bo‘lib, 23 ta harf bilan ifodalanadi.( ikki tovush yozma ifodasiga ega emas: j-juma,jurnal; ng-tong, senga). hozirda ikki xil yozuvdan foydalanilmoqda. o‘zbek xalqi vii asrlargacha runik, uyg‘ur, so‘g‘d, moniy, braxma yozuvlaridan foydalangan. xv asrda arab yozuvi bilan bir qatorda uyg‘ur yozuvi qo‘llangan. viii asrda 1929 yilgacha arab yozuvi; 1929-1940 yillarda lotin yozuvi; 1940 yildan hozirga qadar kirill yozuvidagi rus …

3 / 20

hozirgi vaqtda keng tarqalgan bo‘lsaham, kundalik hayotda yozuvning boshqa turlari ham uchrab turadi, chunki har bir turning o‘ziga xos afzalligi bor. masalan, piktografikyozuv odatda reklama ehtiyojlari uchun qo‘llaniladi. ideogrammalar ko‘cha harakatini ta’minlashda, matematika (1,6,10), kimyoda (h2o ) keng qo‘llaniladi.piktogramma va logogrammalarning hozirgi vaqtda ko‘plabqo‘llanilishiga sabab, ularning tushunchalarni aniq, qisqa va tejamliifodalashidir. masalan, 12+29=41 deb so‘zlar bilan yozsak, bizga ancha vaqt va joy kerak bo‘ladi. orfografiya so‘zi ikkita grekcha so‘zdan tashkil topgan, ya’ni orthos to‘g‘ri va grapho yozaman. demak, orfografiya so‘zining ma’nosi to‘g‘ri yozishdir. shu sababli orfografiyaning asosiy vazifasi alifboning yozuvdagi qo‘llanish qoidalari, so‘zlarning yozilishi va bo‘g‘in ko‘chirish qoidalarini o‘rganishdan iborat. tilshunoslik fanida harflarni ishlatishning bir necha usuli mavjud. ular quyidagilar: fonetik, fonematik, an’anaviy, morfologik va simvolik. fonetik prinsip. bunga asosan talaffuzda qanday tovush eshitilsa, shunga mos keladigan harf yozilishi lozim: qorin-qornim, burun-burnim. bunda tovush tushishi kuzatiladi. fonematik prinsip. bunga asosan tovushlar qanday talaffuz qilinishidan qat’iy nazar, bir xil yozilishini talab …

4 / 20

ir necha turli transkripsiya turlari ishlatiladi. masalan, ingliz tilida d. jounz taklif etgan keng shakldagi transkripsiya, uncha ko‘p qo‘llanilmaydigan tor transkripsiya shakli va boshqa turli transkripsiyalar ishlatiladi. transkripsiya asosan ikki turli bo‘ladi: fonetik fonologik. fonetik transkripsiya har bir tovush uchun maxsus belgi qo‘yishga asoslanadi. bunda tovushlaming ma’lum holatda artikulyatsion-akustik xususiyatlarini o‘zgartirishi hisobga olinadi va fonemalaming har bir varianti uchun alohida belgi qo‘yiladi. fonetik transkripsiya belgilari kvadrat qavs ichida ko‘rsatiladi. masalan, [p, t, k] fonemalarining unlilardan oldin talaffuz qilinuvchi aspiratsiyali variantlari [ph, th, kh] belgilari bilan beriladi. fonetik transkripsiya belgilari haqiqatda talaffuz qilinuvchi tovushlaming barcha xususiyatlarini ko‘rsata oladi. fonologik yoki fonematik transkripsiya so‘z, so‘z shakllari va morfemalami farqlay oluvchi har bir fonema uchun bir belgi qo‘yish prinsipiga asoslangan. bunda fonemaning variantlari, ya’ni tovushlaming talaffuzi hisobga olinmaydi. fonologik transkripsiya belgilari vertikal chiziqdagi qavs ichida /p /, /t/, /k / kabi beriladi. xalqaro fonetik assotsiatsiya tomonidan taklif etilgan va tuzatishlar kiritilgan transkripsiya hozir …

5 / 20

onatsiyani turli maxsus belgilar asosida ilmiy va amaliy jihatdan ko‘rsatish uchun qo‘llanuvchi tonetik transkripsiya ham mavjud. frazadagi urg‘uli va urg‘usiz bo‘g‘inlarni, nutq ohangini, ritmik-melodik vositalami, qisqa va cho‘ziq pauzani ko‘rsatish uchun qo‘llanuvchi maxsus fonetik belgilar tonogramma deb yuritiladi. masalan, urg‘uli bo‘g‘in — (-) belgisi bilan, urg‘usiz bo‘g‘in — (•) bilan, qisqa pauza — (/), fraza boshi va oxiridagi cho‘ziq pauza (//) bilan ko‘rsatilishi mumkin. intonatsiyasiga ko‘ra bir gap turli tonogrammaga ega bo’lishi mumkin. transliteratsiya! tillar o‘z yozuvi va tovushlar sistemasi bilan farq qiladi. bir tildagi so‘zlami boshqa tilda yozish uchun amaliy transkripsiyadan foydalaniladi. bunday amaliy transkripsiyani transliteratsiya deb yuritiladi. bir tildagi so‘zlami ikkinchi tilda yozish uchun so‘zlaming talaffuzini yozuv uchun moslashtirish zarur bo‘ladi. agar har ikki tildagi tovushlar bir-biriga yaqin kelsa, transliteratsiya qilish ancha qulay bo‘ladi. masalan, волгоград — volgograd, киев — kiyev, самарканд — samarqand,тошкент — toshkent, томск — tomsk kabi. biroq ikki tildagi yozuv va talaffuzda katta farqlar …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv"

презентация powerpoint yozuv. alifbo, grafika va orfografiya. transkripsiya va transliteratsiya. reja! 1 yozuv 2 grafika 3 orfografiya 4 transkripsiya 5 transliteratsiya yozuv! tilning butun imkoniyatlari nutqda ifodasini topadi. nutqning og‘zaki va yozma shakli bo‘lib , yozma nutq yozuv orqali namoyon bo‘ladi. yozuv ma’lum bir tarixiy jarayon mobaynida aloqa-munosabatning muhim vositasi bo‘lib shakllanadi. yozuvning tarixiy ahamiyati quyidagilarda aks etgan. 1.yozuv ma’lum tarixiy jarayon natijasida shaklanadi va kishilar orasidagi bavosita aloqa-munosabat vositasi sifatida ijtimoiy manfaatlar uchun xizmat qiladi. 2. kishilik jamiyati erishgan barcha ma’naviy yutuqlar yozuv orqali avloddan avlodga yetkaziladi. 3. yozuv uchun masofa va vaqt ahamiyatsizdir. 4. yozuvning xabar yetkazish imko...

This file contains 20 pages in PPTX format (427.1 KB). To download "yozuv", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv PPTX 20 pages Free download Telegram