yozuv. yozuvning taraqqiyoti

DOC 62,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405850430_56825.doc yozuv yozuv. yozuvning taraqqiyoti r e j a : 1. yozuv. yozuv va til. 2. yozuv tarixidan. 3. davr va yozuv taraqqiyoti. yozuv, yozuvning tilga munosabati, yozuvning paydo bo`lishi, piktografik yozuv, logografik yozuv, xitoy ieroglifikasi, misr mixli xatlari, fonografik yozuv va uning turlari, alifbo, lotin alifbosi, kirill yozuvi. yozuv insoniyatning tarixiy taraqqiyoti mahsulidir. u azaldan kishilarning aloqa qilishlari, fikr almashishlarida muhim rol o`ynagan. shubhasiz, yozuv insoniyatning ulug` kashfiyoti, muvaffaqiyati hisoblanadi. u og`zaki nutq va tilga yordamchi vosita sifatida yuzaga keldi. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar o`rtasidagi muloqotga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotning tom ma’nodagi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan biridir. yozuv og`zaki tilga nisbatan ikkilamchi, qo`shimcha aloqa vositasi bo`lsa-da, unga qaraganda ko`p afzalliklarga ega. xususan, tilning asosiy vazifasi – kishilar o`rtasidagi aloqani ta’minlashdir. tilning kommunikativ vazifasi yozuvsiz amalga oshishi mumkin emas. tilning estetik, …

ri yetib borishi mumkin bo`lgan) kishi uchungina mavjuddir. boshqa sharoitlarda tilga ehtiyoj paydo bo`lishi bilan inson dahosi bu ehtiyojni qondira oluvchi vositalarni qidira boshlagan, natijada belgilar tizimidan iborat yozuv dunyoga kelgan. aslida, belgilar tizimi sifatidagi yozuv paydo bo`lishidan oldin inson ramziy vositalardan keng foydalangan. masalan, slavyan qabilalarida non-tuz – do`stlik ramzi, trubka-tinchlik, atirgul-sevgi ramzi va h.k. belgilar “buyumli yozuv” xarakteriga ega edi. fanda turli xil yozuv ko`rinishlari aniqlangan va yozuvning tadrijiy tarixi isbotlangandir. piktografik (lat. pictus - chizmoq), rasmli yozuv dastlabki yozuv turidir. piktografik yozuv ibtidoiy tasviriy san’at namunasi bo`lib, toshlarga, suyaklarga, g`or devorlariga o`yib ishlangan. piktografiyada hayotiy vaziyatlar (ov, sayohat), narsalar (qayiq, uy, oy, quyosh, yer), mavjudotlar (inson, sigir, qo`y) kabilar aks ettirilgan edi. yozuvning rasm bilan aloqador hodisa ekanligini turkiy tillardagi bitik (yozuv) so`zi tarkibidagi biti-xitoycha bi: mo`yqalam bilan aloqadorligi, shuningdek, slavyan tillaridagi писать (jivopis) fe’lining o`zagi lаt. “pingere” – rasm solmoq tushunchasi bilan bog`liqligi, gotcha melian (yozmoq) …

(oqshomda) men poezdda moskvaga ketaman”, - degan ma’nolarni anglanadi.1 darhaqiqat, olim juda to`g`ri tasavvur, mulohaza keltiradi. ibtidoiy tafakkur va yozuvning tabiatini shu kabi ko`rinishlarda kuzatish mumkin. shu boisdan ham, rasmli (piktografik) yozuv dunyodagi mavjud barcha yozuvlarning kelib chiqishi uchun asos bo`lgan, degan fikrga kelish to`g`ridir. rasmlar yordamida muayyan fikr-axborotni ifodalash, yuborish mumkin ekanligini odamlar juda qadimiy davrlarda anglab yetganlar. shuning uchun ham rasmli yozuvning og`zaki til bilan bog`liq bo`lmaganligi uning turli til vakillari tomonidan ham tushunilaverishini ta’min etgan, ammo unda ifodalangan mazmunning turlicha, ixtiyoriy talqin etilishiga yo`l qo`ygan, abstrakt tushunchalarni bunday yozuv orqali ifodalash deyarli mumkin bo`lmagan. davlat tuzumi rivojlanib, turli yozishmalarga va bu yozishmalarning ayni bir xil talqin qilinishiga bo`lgan ehtiyoj kuchayib borgani sari piktografik yozuvning ojiz tomonlari ko`proq ko`zga tashlana boshlagan. bu hol rasmli yozuvning taraqqiyotiga, ideografik va ieroglifik yozuvning shakllanishiga olib kelgan. ideografik yozuv (grekcha idea - tushuncha), shuningdek, logografik yoki ieroglifik deb ham ataladi. qadimgi yahudiy, …

n. hozirgi kunga qadar eng turg`un va tarqalgan ideografik yozuv xitoy yozuvidir, bunga xitoy tarixi va xitoycha so`zlarning bir bo`g`inli tabiati omil bo`lib xizmat qilgan. xv asrdayoq in’ qabilalari rivojlangan yozuv tizimiga ega edilar. biroq, davlat bo`lib birlashish va ierogliflarning sistematizatsiyasi (tizimga solinishi) xitoyning sin va asosan xan sulolalari davrida siyosiy markazlashuvi davomida sodir bo`ldi.syuy shen i-ii asrlarda “shoven szeszi” (“elementlar va murakkab belgilar haqida”) degan xitoycha ierogliflar jadvalini yaratdi: bunda 10,5 ming ieroglif ko`rsatilgan. yozuvning keyingi taraqqiyot bosqichi bo`g`in yozuvi bo`lib, u fonografik yozuv turiga kiradi (mil.av. 2-ming yilliklarning o`rtalarida paydo bo`lgan). bu yozuvda bo`g`inlar ierogliflardir. u yoki bu so`zni yozishga to`g`ri kelsa, ana shu bo`g`inlarni bir-biriga qo`shish usulidan foydalaniladi. tildagi so`zlar soniga qaraganda bo`g`inlar soni ancha kam, shuning uchun ham bo`g`in yozuvi logografik yozuviga nisbatan sezilarli darajada oz belgilar tizimi bilan ish ko`radi. masalan, devonagari (hind) yozuvi bo`g`in yozuvidir: ulardagi har bir ishora undosh tovushlarning a unlisi bilan …

ar doirasini kengaytirib yuborgan. bu jarayon mil.av. 9-asrdan boshlangan. hozirgi kunda bizga ma’lum bo`lgan harf-tovush tizimidagi yozuvlarning beshdan to`rt qismidan ko`prog`i finikiy yozuvidan kelib chiqqan. harf-tovush tizimi, hozirda, asosan 4 xil yozuv tizimidan iborat: lotin yozuvi (jahondagi 30 % aholi), slavyan – kirillitsa (10%), arab yozuvi (10%), hind yozuvi (20%). o`rta osiyodagi xalqlar, jumladan, o`zbek xalqi turli yozuvlardan foydalanib kelgan. bu yozuvlar avesto, pahlaviy, o`rxun-enasoy (runik), turkiy (uyg`ur), sug`d, arab, kirill, lotin yozuvlaridir. yozuvning, xususan harf-tovush tizimining takomillashuvi – alifboni yuzaga keltirdi. alifbo (arab alfavitining boshlang`ich ikki harfi – alif va bo nomidan olingan) – biror tilning yozuviga qabul qilingan va ma’lum an’anaviy tartib berilgan yozuv belgilari yoki bo`g`in belgilar (devonagari) majmui bo`lib, mil.av. 2000-yillar oxirlarida qadimgi uyurit va finikiy yozuvi tovush tizimidan kelib chiqqan. turkiy xalqlarning runik va turkiy (uyg`ur) yozuvlari bo`lgan. ammo bu o`ziga xos turkiy yozuvlar alifbosi haqida ma’lumot uchramaydi. ularga oid harflar jadvali tovush belgilari haqidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yozuv. yozuvning taraqqiyoti"

1405850430_56825.doc yozuv yozuv. yozuvning taraqqiyoti r e j a : 1. yozuv. yozuv va til. 2. yozuv tarixidan. 3. davr va yozuv taraqqiyoti. yozuv, yozuvning tilga munosabati, yozuvning paydo bo`lishi, piktografik yozuv, logografik yozuv, xitoy ieroglifikasi, misr mixli xatlari, fonografik yozuv va uning turlari, alifbo, lotin alifbosi, kirill yozuvi. yozuv insoniyatning tarixiy taraqqiyoti mahsulidir. u azaldan kishilarning aloqa qilishlari, fikr almashishlarida muhim rol o`ynagan. shubhasiz, yozuv insoniyatning ulug` kashfiyoti, muvaffaqiyati hisoblanadi. u og`zaki nutq va tilga yordamchi vosita sifatida yuzaga keldi. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar o`rtasidagi muloqotga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotni...

Формат DOC, 62,0 КБ. Чтобы скачать "yozuv. yozuvning taraqqiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yozuv. yozuvning taraqqiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram