so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya

DOC 42,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405762152_56582.doc so‘z yasash tipologiyasi prefiksð°tsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya reja: 1. prefiksatsiya mohiyati. 2. prefikslarning semantik xususiyatlari. 3. prefikslar yordamida ot va fe’llarning yasalishi. 4. suffiksatsiya-prefiksatsiya so‘z yasash usuli. 5. qo‘shma so‘zlar tuzilishini qiyoshlash. 6. qo‘shma so‘zlar sistemasi umumiy tavsifi. prefiksatsiya prefiksatsiyada suffiksatsiyadek o‘zakka qo‘shish orqali emas, balki so‘z yasashda prefiks butun bir so‘zga qo‘shish orqali yangi so‘z yasaladi. prefikslar yordamida bir xil so‘z turkumiga taalluqli bo‘lgan yangi so‘zlar yasaladi: otlardan otlar (ñƒñ‡ðµð½ð¸ðº-ñð¾ñƒñ‡ðµð½ð¸ðº), fe’llardan fe’llar (ð³ð¾ñ‚ð¾ð²ð¸ñ‚ñŒ - ð¿ñ€ð¸ð³ð¾ñ‚ð¾ð²ð¸ñ‚ñŒ) yasaladi va hokazo. agar suffiksatsiya ot so‘z turkumiga tegishli bo‘lgan so‘zlarni yasashga xos bo‘lsa, prefiksatsiya ingliz tilida ham, rus tilida ham fe’llarni yasashda mahsuldor vosita hisoblanadi. pefiks yordamida yasalgan otlar va sifatlar soni juda kam. semantik belgisiga ko‘ra prefikslarni bir necha guruhga bo‘lish mumkin. inkor va qarama-qarshilik ma’nolarini o‘zida mujassamlashtirgan prefikslar son jihatdan ko‘pchilikni tashkil etadi. ulardan keyin son jihatdan zamon va makon munosabatlarini hamda ish-harakatning takrorlanishini ifodalovchi prefikslar turadi. har bir til o‘z …
2
sant - ð½ðµð¿ñ€ð¸ññ‚ð½ñ‹ð¹), pre- , ð´ð¾- (prehistoric - ð´ð¾ð¸ññ‚ð¾ñ€ð¸ñ‡ðµñðºð¸ð¹), sub-, ð¿ð¾ð´- (subdivision - ð¿ð¾ð´ñ€ð°ð·ð´ðµð»ðµð½ð¸ðµ), past-, ð¿ð¾ñð»ðµ- (postwar - ð¿ð¾ñð»ðµð²ð¾ðµð½ð½ñ‹ð¹), counter-, ð¿ñ€ð¾ñ‚ð¸ð²ð¾- (counterbalance - ð¿ñ€ð¾ñ‚ð¸ð²ð¾ð²ðµñ). fe’l prefikslari sistemasi har bir tilda o‘ziga xos xususiyatlarga ega. ingliz tilida fe’l yasovchi mahsuldor prefikslarga quyidagilarni kiritish mumkin: de- (deform, detune), dis- (dislike, disapprove), un- (unfasten, unfold), mis – (mistrust, misjudge), re- (rewrite, re-elect), up- (uplift, uprise), under – (underline, underrate), over- (overcloud, overdo) va hokazo. prefikslar yordamida fe’l yasash nafaqat ingliz tilida mahsuldor bo‘lmay, u rus tilida ham mahsuldor hisoblanadi. ammo rus tilining farqli tomoni shundan iboratki, pefikslar yordamida biror old qo‘shimcha ishlatilmagan fe’ldan leksik ma’nosida qo‘shimcha ma’no ottenkasi paydo bo‘ladigan yangi fe’l (ko‘pincha bir qator fe’llar) yasash mumkin. masalan: ñ€ñƒñ. ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ – ð²ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð²ð·ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð²ñ‹ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð´ð¾ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð·ð°ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð¾ñ‚ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð¿ðµñ€ðµð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð¿ð¾ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ð¿ñ€ð¸ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ ð¿ñ€ð¾ð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ñð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ, ñƒð±ðµð¶ð°ñ‚ñŒ. umuman olganda, rus tilida prefiksatsiya so‘z yasash vositasi singari suffiksatsiyadek ingliz tilidan shaklining turli-tumanligi va ko‘pligi bilan farq qiladi. …
3
±ð½ð¾ñðºð¸, ð¿ðµñ€ðµñƒð»ð¾ðº, ð±ðµð·ð²ð¾ð´ð½ñ‹ð¹, ð·ð°ð³ñ€ð°ð½ð¸ñ‡ð½ñ‹ð¹, ð½ð°ññ‚ð¾ð»ñŒð½ñ‹ð¹, ð½ð°ð´ññ‚ñ€ð¾ñ‡ð½ñ‹ð¹, ð¿ñ€ð¸ð¼ð¾ñ€ñðºð¸ð¹). ingliz tili so‘z yasash sistemasida prefiksatsiya-suffiksatsiya usuli unchalik ko‘p ishlatilmaydi (superannuation, unworthiness, superficial). matn statistik tahlili shuni ko‘rsatdiki, 100 ta otdan ingliz tilida prefiks va suffiks yordamida yasalgan atigi bitta yoki ikkita ot uchrasa, rus tilida bu ko‘rsatgich to‘rt yoki beshtani tashkil etadi, ya’ni rus tilida ikki barobar ko‘p uchraydi. kompozitsiya so‘z qo‘shish – hind-ovrupa tillari uchun umumiy bo‘lgan morfologik so‘z yasash tupi bo‘lib, unda yangi qo‘shma yoki qisqartma so‘z ikki yoki undan ortiq o‘zak yoki so‘zning qo‘shilishidan yasaladi. shuni inobatga olish kerakki, qo‘shma so‘zlar ikkita to‘liq negizning qo‘shilishidan yasaladi: ð²ð¾ð´ð¾ð¿ñ€ð¾ð²ð¾ð´, ðºð½ð¸ð³ð¾ñ‚ð¾ñ€ð³ð¾ð²ð»ñ; qisqartma so‘zlar esa to‘liq negizga qisqartirilgan negizning qo‘shilishidan yasaladi: ð¿ðµð´ð¸ð½ññ‚ð¸ñ‚ñƒñ‚. so‘z qo‘shish orqali so‘z uasash hozirgi zamon ingliz va rus tillarida ot va sifat yasashda anchagina mahsuldordir. hozirgi zamon yozuvchilari badiiy asarlarida qo‘shma, prefiksli va suffiksli otlarning ishlatilish chastotasi hisoblanganda, ko‘rib chiqilgan otlarning ingliz tilida qo‘shma so‘zlar 20% ni, rus tilida …
4
so‘zlar kam uchraydi: ð½ð¾ñ‡ð»ðµð³, ð¿ð¾ð»ñƒð°ð²ñ‚ð¾ð¼ð°ñ‚. ingliz tilida esa bu holat aksincha bo‘lib, unga birlashtiruvchi unlilar yordamisiz yasama so‘z yasash ko‘proq xosdir, masalan: red-hot, broadcast, blackboard, watch-maker va hokazo. yuqorida ko‘rib chiqilayotgan tillarda o‘tkazilgan qiyosiy tahlil natijasi ingliz va rus tillarida yasama so‘zlar quyidagi strukturalarga ega ekanliklarini ko‘rsatdi: 1) ot negizi + ot negizi: ingl. apple-pie, thunderstorm, ashtray; rus. ð´ð¾ð¼ð¾ñ ð¾ð·ñð¹ðºð°, ññƒð´ð¾ñ€ðµð¼ð¾ð½ñ‚, ð¶ðµð»ðµð·ð¾ð±ðµñ‚ð¾ð½. bu tipdagi yasama so‘zlarda asosiy ma’noni ikkinchi unsur bersa, birinchi unsur esa so‘zning aniq tarifini keltiradi. 2) sifat negiz + ot negiz: ingl. green-wood, sweet-heart, quicksand; rus. ð¼ðµð»ðºð¾ð²ð¾ð´ñŒðµ, ð¼ð¾ð»ð¾ð´ð¾ð¶ñ‘ð½. 3) fe’l negiz+ot negiz yoki aksincha: ingl. break-stone, cut-glass, floor-polisher, brick-layer; rus. ð²ðµñ€ñ‚ð¸ñ ð²ð¾ññ‚, ñð¾ñ€ð²ð¸ð³ð¾ð»ð¾ð²ð°, ð¿ð¾ð»ð¾ñ‚ñ‘ñ€, ð¿ñ‹ð»ðµñð¾ñ. 4) olmosh negiz+ot negiz: ingl. self-assurance, he-dog; rus. ñð°ð¼ð¾ðºñ€ð¸ñ‚ð¸ðºð°, ñðµð±ðµññ‚ð¾ð¸ð¼ð¾ññ‚ñŒ; 5) son negiz+ot negiz: ingl. hundred weight, threelane; rus. ñ‚ñ€ð¸ñƒð³ð¾ð»ñŒð½ð¸ðº; 6) ravish negiz+fe’l negiz: ingl. out-break, off-set, upkeep; rus. ñðºð¾ñ€ð¾ñ ð¾ð´, ñ‚ñð¶ðµð»ð¾ð²ð¾ð·. yuqorida sanab o‘tilgan struktur tiplaridan tashqari ingliz tiliga birinchi unsuri …
5
suffiks bilan: ingl. cold-blooded, light-hearted, sweet-tempered; rus. ñð¸ð½ðµð³ð»ð°ð·ñ‹ð¹, ñ‚ñð¶ðµð»ð¾ð²ðµñð½ñ‹ð¹, ðºñ€ñƒð³ð»ð¾ð»ð¸ñ†ñ‹ð¹; 3) olmosh negizi+ot negizi: ingl. five – year, three – act, two-shift; rus. ð¿ññ‚ð¸ð»ðµñ‚ð½ñ‹ð¹, ñ‚ñ€ñ‘ñ ðºñ€ð°ñ‚ð½ñ‹ð¹, ð´ð²ñƒñ ñð¼ðµð½ð½ñ‹ð¹; 4) ot negizi+sifat yoki ravish negizi: ingl. lgiht-tight, blood-thirsty, peace-loving, power-drunk; rus. ñð²ðµñ‚ð¾ð½ðµð¿ñ€ð¾ð½ð¸ñ†ð°ñŽñ‰ð¸ð¹, ðºñ€ð¾ð²ð¾ð¶ð°ð´ð½ñ‹ð¹, ð¼ð¸ñ€ð¾ð»ñŽð±ð¸ð²ñ‹ð¹, ð±ð¾ð»ðµñƒñ‚ð¾ð»ññŽñ‰ð¸ð¹. aytib o‘tish joizki, ingliz tilida ot va sifatdosh ii birikmasi rus tiliga qaraganda anchagina mahsuldor hisoblanadi. bu kabi yasama so‘zlarning soni ingliz fan-taxnika va ijtimoiy-siyosiy adabiyotida oshib bormoqda. 5) ravish negizi+sifat yoki ravish negizi: ingl. well-bred, ill-tempered, fast-setting; rus. ð¼ð½ð¾ð³ð¾ñð»ð¾ð²ð½ñ‹ð¹, ð·ð´ñ€ð°ð²ð¾ð¼ñ‹ñð»ññ‰ð¸ð¹, ñð»ð°ð±ð¾ð´ðµð¹ññ‚ð²ñƒñŽñ‰ð¸ð¹ð¶ 6) olmosh negizi+sifat yoki ravish negizi: ingl. self-acting, all-absorbing; rus. ð²ñðµð¾ð±ñ‰ð¸ð¹, ñð°ð¼ð¾ð´ð¾ð²ð¾ð»ñŒð½ñ‹ð¹. shunday qilib, ingliz va rus tillari yasama sifatlari struktur tiplarining o‘xshash ekanligini xulosa qilish mumkin. taqqoslanayotgan tillarda qolgan so‘z turkumlari uchun so‘z yasash unchalik xos bo‘lmagani uchun ularda so‘z yasash usullari ko‘rib chiqilmadi. ingliz va rus tillarida mahsuldor so‘z yasovchi vositalarning qiyosiy tahlili taqqoslanayotgan tillar anchagina tipologik o‘xshsash xususiaytlarga ega ekanliklarini ko‘rsatdi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya" haqida

1405762152_56582.doc so‘z yasash tipologiyasi prefiksð°tsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya reja: 1. prefiksatsiya mohiyati. 2. prefikslarning semantik xususiyatlari. 3. prefikslar yordamida ot va fe’llarning yasalishi. 4. suffiksatsiya-prefiksatsiya so‘z yasash usuli. 5. qo‘shma so‘zlar tuzilishini qiyoshlash. 6. qo‘shma so‘zlar sistemasi umumiy tavsifi. prefiksatsiya prefiksatsiyada suffiksatsiyadek o‘zakka qo‘shish orqali emas, balki so‘z yasashda prefiks butun bir so‘zga qo‘shish orqali yangi so‘z yasaladi. prefikslar yordamida bir xil so‘z turkumiga taalluqli bo‘lgan yangi so‘zlar yasaladi: otlardan otlar (ñƒñ‡ðµð½ð¸ðº-ñð¾ñƒñ‡ðµð½ð¸ðº), fe’llardan fe’llar (ð³ð¾ñ‚ð¾ð²ð¸ñ‚ñŒ - ð¿ñ€ð¸ð³ð¾ñ‚ð¾ð²ð¸ñ‚ñŒ) yasaladi va hokazo. agar suffiksatsiya ot so‘z tur...

DOC format, 42,5 KB. "so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: so‘z yasash tipologiyasi prefik… DOC Bepul yuklash Telegram