shimoliy amerika xalqlari

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405755183_56512.doc shimoliy amerika xalqlari r e j a: 1. shimoliy amerika tub axolisi etnogenezi va etnik tarixi. 2. artika ovchilari va balikchilari. 3. shimoliy-garbiy soxil indeyslari. 4. urmon ovchi kabilalari. 5. kaliforniya indeyslari. 6. preriya ovchi kabilalari. tayanch so'zlar: etnik guruxlarning joylashuvi va xujalik-madaniy tiplar.artikadagi dengiz xayvonlari, ovchilari va balikchilari. urmon ovchi katlamlari. preriyadagi ovchilik. pueblo dexkonlari. axoli turli guruxlari. xujalik va moddiy madaniyatining kurinishlari. ijtimoiy tuzum va ma'naviy madaniyat. sunggi chorak asr davomida tuplangan arxeologik ma'lumotlar shimoliy amerika territoriyasida ketma-ket izchil almashib, tarakkiy kilib kelgan indeyslar jamiyatining taxminan un bir ming yillik tarixini aniklab olish imkoniga ega bulindi. arxeologlar kit'aga ikkita-eng kadimiy paleoindeys madaniy an'analarni aniklaganlar: 1) markaziy dasht zonada joylashgan yirik kush ovchilari madaniyati va 2) shimoli-garbiy tinch okeani ovchi, terib-termachlovchi kordilyer madaniyati. bu madaniyatlar eramizdan avvalgi vii1 ming yillikkacha davom kilib kelgan va keyin butun kit'aga keng territoriyaga tarkalgan turli lokal madaniyatlarning negizini xosil kilgan. ayniksa, indeyslar …

om kildirib, uzining yangi dexkonchilik va kulolchiligi bilan ajralib turadi. vii asrning oxirlaridan boshlab madaniyat markazi asta-sekin missisipi daryosining urta va pastki okimi vodiylariga va meksika bugozi soxillariga kucha boshlaydi. missisipi madaniyati deb atalgan bu davr ilgarigi madaniy yutuklarni uzida mujassamlashtirgan utrok dexkonchilik xujaligi, kal'ali shaxar va kurgonlar, ibodat va saroy tipidagi inshootlar bilan ajralib turadi. vudlend madaniyatidan missisipiliklar uzining sopol buyumlari xamda yangi formadagi nakshlar, yogo, tosh va chiganoklardagi yuksak badiiy uymakorlik va nakkoshlik san'ati, metall buyumlar yasash maxorati bilan xam fark kilganlar. demak, yevropaliklar shimoliy amerikaga kelgunga kadar indeyslar yuksak madaniyat yaratganlar. indeyslar jamiyati bu davrdan boshlab sinfiy tuzumga uta boshlaganlar. tadkikotchilar bu davrni ikki muxim boskichga buladilar: eng rivojlangan ibodat kurgonlarini tiklash boskichi va kurgon inshootlarining periferiya rayonlariga tarkalish boskichi, ya'ni yuksak indeyslar madaniyatining boshka sharkiy urmon zonasi va dasht, daryo vodiylariga zur ta'sir kilib uz xukmronligini tulik urnatgan boskichi. mazkur madaniyat maxalliy an'analar bilan kushilibi indeyslarning …

i pogonasida bulgan, kit'aning janubiy-sharkiy va garbiy kism rayonlaridagi kabilalar sinfiy jamiyatda utish arafasida bulganlar. xu asr oxirlaridan shimoliy amerikaga ok tanlilar, ya'ni yevropaliklarning kelishi bilan mustamlaka davri boshlanadi. xvii1 asr boshlaridan esa kit'aga kuplab negrlar keltirilishi bilan shimoliy amerikaning etnik kiyofasi tubdan uzgara boshlaydi. arktikaning asosiy tub axolisi eskimos va aleutlar. alyaska va shimoliy muz okeani soxillarida, labrador yarim oroli xamda grelandiyada kadim davrlardan eskimoslar yashaydi. ular uzlarini inuit (“odamlar”) deb ataydilar. aslida “eskimos” suzialgonkin tilida “xom gusht yeydiganlar” degan ma'noni anglatadi. chunki kadim zamonlarda singa kasalidan saklanish uchun xom gusht iste'mol kilingan. ular azaldan tyulen, kit, morj, kutb ayigi va shimol tuliksini ov kilish va balik tutish bilan shugullanib kelganlar. ov kilingan xayvonlardan zarur buyumlar, ovkat tayyorlaganlar: gushti va yogi taomga ishlatilgan, terilari kiyimga, kema yasashga va uy-ruzgor ishlariga sarflangan, tyulen va morj yogi bilan uylarni kizitganlar va yoritganlar, suyaklaridan esa mexnat kurollari yasaganlar, uy va kema kurishda …

r. kutbning kiska yozida ayollar materikda usadigan turli yemishli kukat va ildizlar, klyukva kabi tundra meva-chevalarini terib-termachlaganlar. xozirgi davrda eskimoslar, ayniksa grelandiyada, zamonaviy jixozlangan elektr va issik suv bilan ta'minlangan kup kavatli uylarda yashaydilar: kiyimlari va taomlari xam ancha uzgarib yevropalashtirilgan. an'anaviy transport vositasi sifatida changi va itlar kushilgan chanalardan foydalnilgan. sunggi yillarda motorli kema va chanalar, miltik va temir kopkonlar ishlatilmokda. eskimoslarning ijtimoiy tuzumida x1x asrgacha urug-jamoachilik munosabtalri saklanib kelgan. ular ota urugiga utish davrida ikki uch oiladan tashkil topgan kichik jamoadan iborat bulib yashaganlar. ammo urug-kabilachilik munosabatlari ogir tabiiy sharoit tufayli uncha mustaxkam bulmagan. ogir sharoit eskimoslarning dinlarida xam uz aksini topgan. kishi ustidan xukmronlik kilib turgan tabiat kuchlari xar xil tabiiy xodisalarga, turli arvoxlarga va “dengiz xujayini”ga siginish, sexrgarlik va shamanizm kabi ibtidoiy dinlarni yaratgan. ularda shamaniylik ibodati va turli mifologik tasavvurlar rivoj topgan. xozir eskimoslar orasida xristian dini kup tarkalgan. eskimoslarda kadimiy davrlaran amaliy san'at tarakkiy …

– xuande-fuka bugozigacha tinch okeani soxillarida kup asrlar davomida indeyslarning uziga xos balikchi va ovchi madaniyati shakllanib kelgan. juda nam va yumshok iklimli, nixoyatda boy usimliklarga, faunaga ega bulgan bu territoriya inson yashashi uchun ancha kulay bulgan. bu yerda asosan tlinkitlar, kvakuitli, xayda, kaluza indeyslari yashagan va ularning tirikchiligi dengizda va daryoning kuyi okimida balik ovlashdan iborat bulgan. ular ba'zan tog echkilari, bugular, dengiz xayvonlari, kushlarni ov kilganlar, yovvoyi urmon mevalari va dengiz kukatlarini terganlar. indeyslarda tukuv stanogi bulgan. ular yovvoyi kuy va echkilarni maxsus xaydab kamrab olib junini kirkib keyin bushatib yuborganlar, ipidan nakkoshlik kamzul tukiganlar, kuylak tikkanlar. matoni usimlik tolalaridan xam tukiganlar, teridan pustin xam kiyganlar. yogochdan naksh berilgan sovut yasaganlar, kedr daraxti tolasidan keng etakli shlyapalar tukiganlar. kabilalar fratriy va uruglarga bulingan, ular totem nomi bilan atalgan. maxsus totem tasvirlangan yogoch ustunlari urnatilgan. asosiy diniy tasavvurlar totemizm bilan boglik bulganligi tufayli totem simvollaridan tashkari xar xil diniy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shimoliy amerika xalqlari"

1405755183_56512.doc shimoliy amerika xalqlari r e j a: 1. shimoliy amerika tub axolisi etnogenezi va etnik tarixi. 2. artika ovchilari va balikchilari. 3. shimoliy-garbiy soxil indeyslari. 4. urmon ovchi kabilalari. 5. kaliforniya indeyslari. 6. preriya ovchi kabilalari. tayanch so'zlar: etnik guruxlarning joylashuvi va xujalik-madaniy tiplar.artikadagi dengiz xayvonlari, ovchilari va balikchilari. urmon ovchi katlamlari. preriyadagi ovchilik. pueblo dexkonlari. axoli turli guruxlari. xujalik va moddiy madaniyatining kurinishlari. ijtimoiy tuzum va ma'naviy madaniyat. sunggi chorak asr davomida tuplangan arxeologik ma'lumotlar shimoliy amerika territoriyasida ketma-ket izchil almashib, tarakkiy kilib kelgan indeyslar jamiyatining taxminan un bir ming yillik tarixini aniklab olish imkoniga...

DOC format, 42.5 KB. To download "shimoliy amerika xalqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: shimoliy amerika xalqlari DOC Free download Telegram