qo'shma gap

DOC 58,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405748427_56456.doc qo'shma gap reja 1. qo'shma gap haqida ma'lumot 2. qo'shma gap turlari 3. bog'langan qo'shma gap 4. bog'langan qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplarning birikish usullari 1. qo'shma gap haqida ma'lumot turli vosstalar yordami bilan o'zaro birikib, intonasiya va mazmun jihatidan bir butunlik xosil qilgan bir necha sodda gap qo'shma gap deb ataladi. qo'shma gap qismlari bo'lgan sodda gaplarning o'zaro birikishi yordamchi so'zlar (bog'lovchilar, ko'makchilar, yuklamalar) bog'lovchi vazifasidagi so'zlar, turli qo'shimchalar intonasiya orqali bo'ladi.barcha hollarda qashma gap intonasiya jihatidan bir butunlikni tashkil etadi. masalan: daraxtlarning tanalariga hayot suvi yugurdi-da, ko'm-ko'k barglar mavj ura boshladi. (sh.r). yomg'ir tindi, ammo jo'yaklarda suv hali ham jildiramoqda edi. (s.n). chollarning mehnati unum bermasa ham, maslahati unum beradi-ku! (i.r). oltin olovda bilinadi, odam-mehnatda (maqol). bu qo'shma gaplar tarkibidagi sodda gaplar o'zaro turlicha birikkan. ular simantik, grammatik, intonasiya aloqalari har xildir. 1-2 qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplar o'zaro teng aloqaga kirib, -da yuklamasi, ammo teng bog'lovchisi …

a asosiy rolni bog'lovchi va bog'lovchi vazifasidagi vositalar bajarib, intonasiya esa unda yordamchi vazifasida keladi. 2. qo'shma gap turlari qo'shma gaplar, tarkibidagi sodda gaplarning semantik, grammatik va intonasion xususiyatlariga ko'ra, 3 gruhga bo'linadi. 1. bog'langan qo'shma gap 2. ergashgan qo'shma gap 3. bog'lovchisiz qo'shma gap 3. bog'langan qo'shma gap bog'langan qo'shma gaplarni tashkil qilgan sodda gaplar o'zaro teng aloqada bo'ladi. masalan: yigit yonida so'z kutib bordi, lekin chol ha deganda gapiravermadi. (m.i). kun qaytgan va bahor kunlarining uchdan ikki ulushi o'tgan edi. qo'shma gap tarki bidagi sodda gaplar o'zaro teng bog'lovchilar va inkor bog'lovchilari, yuklamalar, bo'lsa, esa (qo'shimchalari) yordamchilari bilan bog'lanadi. shularga ko'ra, bog'langan qo'shma gaplarni to'rt gruxga bo'lish mumkin. 1.teng bog'lovchilar yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap 2.inkor bog'lovchisi yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap 3.yuklama yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap 4.bo'lsa, esa yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap. teng bog'lovchi yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gaplar uch …

i va eshik oldida bir necha iljaygan siymo paydo bo'ldi. zidlovchi bog'lovchi yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap. bu tip bog'langan qo'shma gaplarni tashkil etgan sodda gaplarning mazmuni bir-biriga zid bo'ladi. bu zidlik ammo, lekin, biroq bog'lovchilari yordami bilan ifoda qalinadi. masalan: odam ham g'o'zaga o'xshab oftobga intiladi, lekin uning oftobi-odamdan ko'radigan mehr-oqibati. ayrim hollarda bu xil qo'shma gaplardagi sodda gaplarning kesimi yuklamalari bilan keladi. bu vaqtda zidlik mazmunini yanada bo'rtadi. masalan: men xalqqa juda oz o'rgatganman-u, lekin o'zim undan juda ko'p narsalarni o'rganganman (a. m). zidlov bog'lovchi yordami bilan tuzilagn bog'langan qo'shma gaplar tarkibidagi sodda gaplardan anglashilgan mazmun bir-biriga qiyos qilinishi mumkin. masalan: ota, yuritimizning bu kuni baxtli, chiroyli, lekin ertasi, indini yana ham chiroyliroq, baxtliroq bo'ladi. (o). ayiruv bog'lovchi yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap. qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplar bir-birlari bilan yo (yo..., yo) ye, yoki (yoki.., yoki), dam..., dam; goh..., goh; xoh.., xoh; ba'zan.., ba'zan bog'lovchilari …

na orqali ham birikadi. bunday qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplar bir paytda yoki turli paytda yuz bermagan voqea, xodisa yoki belgi-xususiyatlarini ifoda qiladi. masalan: nazarimda, sevgiga men ham qattiq tutildim, na kunduzi oromim bor, na uyquda halovat. (u) yuklama yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap. yuklamalardan –u (-yu), -da bog'lovchi vazifasida kelib, ketma-ket yoki bir paytda ro'y beradigan voqealarni ifoda qiluvchi sodda gaplarni biriktiradi. masalan: daraxtlarning tanalariga hayot suvi yugurdi-da, ko'm-ko'k barglar mavj ura boshladi. (sh.r). bo'lsa, esa yordami bilan tuzilgan bog'langan qo'shma gap. qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplar bo'lsa, esa yordamchilari bilan ham birikishi mumkin. bu vaqtda ular bir paytda yoki ketma-ket ro'y beradigan voqealarni ifoda qiladi. bularda, payt munosabatidan tashqari, qiyoslash ham ifoda qilinadi. masalan: arava tinmay g'ijirladi, yo'lovchilar esa so'zsiz borishardi. (s.z). o'q goh u tomondan, goh bu tomondan minut sayin g'uvillab o'tib turardi, begimjon-bo'lsa nima qilishini bilmay har tomonga alanglab turardi. (n.safarov). bog'langan qo'shma gaplarda tinish …

o'lsa, esa elementlari yordamida biriksa ham, sodda gaplar orasiga vergul qo'yiladi. masalan: bilasanmi, meningcha, bunday qizni sevganingdan keyin, o'ziga aytish kerak, bo'lmasa hech narsa chiqmaydi. (m.g). 4. bog'langan sodda gaplar tarkibidagi sodda gaplar ayiruvchi bog'lovchi yoki inkor bog'lovchisi yordamida biriksa, takrorlanib kelgan bog'lovchidan oldin vergul qo'yiladi. masalan: goh ko'lankalar yonib ketadi, goh shulalarni ko'lankalar yutadi. (o). foydalanilgan adabiyotlar 1. o’zbek tili (universitet va pedagogika institutlari uchun) qayta ishlangan 2-nashr t. “o’zbekiston” 1992 y. 2. a.nurmatov va boshqalar. o’zbek tilining nazariy sintaksisi t. 3. r.rasulov. so’z valentligi va sintaktik a’loqa “o’zbek tili va adabiyoti” jurnali № 5-6 1992 y. 4. a.aliev, k. sodiqov. o’zbek adabiy tili tarixidan. (universitet talabalari uchun darslik) t. “o’zbekiston”. 1994 y. 5. b.abdurahmonov, s.mamajanov o’zbek tili va adabiyoti (oliy o’quv yurti talabalari uchun darslik) t. “o’zbekiston” 1995 y. 6. m. mirtojiev mantiqiy predikatning ega vazifasida kelishi. “o’zbek tili va adabiyoti” jurnali № 2 1995 y. 7. f.ubaeva, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo'shma gap"

1405748427_56456.doc qo'shma gap reja 1. qo'shma gap haqida ma'lumot 2. qo'shma gap turlari 3. bog'langan qo'shma gap 4. bog'langan qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplarning birikish usullari 1. qo'shma gap haqida ma'lumot turli vosstalar yordami bilan o'zaro birikib, intonasiya va mazmun jihatidan bir butunlik xosil qilgan bir necha sodda gap qo'shma gap deb ataladi. qo'shma gap qismlari bo'lgan sodda gaplarning o'zaro birikishi yordamchi so'zlar (bog'lovchilar, ko'makchilar, yuklamalar) bog'lovchi vazifasidagi so'zlar, turli qo'shimchalar intonasiya orqali bo'ladi.barcha hollarda qashma gap intonasiya jihatidan bir butunlikni tashkil etadi. masalan: daraxtlarning tanalariga hayot suvi yugurdi-da, ko'm-ko'k barglar mavj ura boshladi. (sh.r). yomg'ir tindi, ammo jo'yaklarda suv hali ham jil...

Формат DOC, 58,5 КБ. Чтобы скачать "qo'shma gap", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo'shma gap DOC Бесплатная загрузка Telegram