punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari

DOC 77,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405746011_56437.doc punktuañsiya. lingvistik tahlil metodlari reja: 1. punktuatsiya 2. lingvistik tahlil metodlari p u n k t u a ð¢s i ya punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi boâlimdir. punktuatsiya lotincha soâz boâlib, ânuqtaâ, âjoyâmaânolarini anglatadi. tinish belgilari meâyori-punktuasion meâyor yozma nutqqa xosdir. tinish belgilari oâz oârnida ishlatilmasa, gapning mazmuni ham, sintaktik tuzilishi ham oâzgaradi. masalan, siz yomon odam emassiz.-siz yomon, odam emassiz. qadimgi lotin, grek va got yozuvlarida soâzlar baâzan boâsh joy, baâzan esa nuqtalar vositasida bir- biridan ajratilgan. yozuvda soâzlarni (nuqta) bilan ajratish oârta osiyo xalqlarning oromiy, turkiy runik yozuv yodnomalarida ham qisman uchraydi. qadimgi yozuvlardagi bu usul, soâzlarni yozuv ishorasi vositasida ajratish usuli-hozirda punktuatsion usul deb ataladi. yozuv taraqqiyotiga bogâliq holda nuqtalar vositasida ajratish usulining rivojlanishi hozirgi punktuasiyaning kelib chiqishiga asos boâldi. punktuasiyaning termini uch maânoda qoâllaniladi: 1)tinish belgilari sistemasi va qoâllanilish qonun-qoidalarini oârganuvchi boâlim; 2)punktuasion qonun-qoidalar-normalar yigâindisi toâplami; 3)tinish belgilari. punktuatsiya sistemasi. bu sistema yozma nutqqa xos …

ng maânosini tinish belgisiga qarab bilib oladi. masalan:âoâqidiâ.â oâqidi?â ,â oâqidi!â ; 2)yozma nutqdagi maqsad, mazmun va maâno turlarini aniqlashtirish, farqlash uchun; 3)gap(yozma nutq) strukturasini aniq belgilash, gapni tashkil etuvchi qismlar, gap boâlaklari va gaplarning tuzilishiga xos turli munosabatlari koârsatish uchun; 4)yozma nutqni ixcham va ravon ifodalash, stilistik qulaylik uchun. masalan: toshkentdan buxoroga qatnaydigan poezd ââ toshkentâ-âbuxoroâ poezdi; 5)baâzan yozma nutqdagi murakkab fikriy munosabatlarni ifodalash uchun punktuasiya zarur boâladi. nuqta 1. xabar mazmunidagi darak, buyruq, undov gaplar oxiriga nuqta qoâyiladi. 2. qisqartirilgan ism-familiyalarning birinchi harfidan (yoki maâlum qismidan) keyin nuqta qoâyiladi: a.q., a. qod. 3. sanash yoki oy, kun, yillarni bir-biridan ajratish uchun qoâllangan raqam yoki harflardan keyin nuqta qoâyiladi: 1. 2. 3.; 5.03.99 yil. nuqta- eng qadimgi va eng koâp qoâllanuvchi tinish belgilaridan biri. nuqta gap oxirida qoâllaniladi. uning qoâllanishi logik-grammatik prinsipga asoslanadi. bunda stilistik yoki differensiasiya prinsiplariga asoslanadi. nuqtaning shartli qisqartmalaridan soâng qoâllanishi uning qoâshimcha funksiyasiga kiradi. masalan:alisher …

rda ishlatiladi: 1. fikrning tugallanmaganligini koârsatish uchun: yana shuni aytgan edingizki... 2. baâzan koâp nuqta soâzlovchining fikr-mulohazasini oây -tasavvurini, xohish-istagini bildiradi: uydagi ishlarning hammasini oâzi qilsa, oâzi tartibga solib, oâzi bezasa... (a. m.) koâp nuqta, undov va soâroq belgilari soâroq va his-hayajon birgalikda, yaxlit ifodalanganda, soâroq va undov gaplar tugallanmay qolganda birgalikda qoâllanadi. koâp nuqta biror soâz yoki gapning tushirilganini koârsatish uchun ham qoâyiladi. vergul oâzbek yozuvida xx asrdan qoâllana boshladi vergul quyidagi oârinlarda qoâyiladi: 1. uyushiq boâlaklar orasida: muhayyo, lazokat, xurshidalar shu erga kelishadi. 2. undalmalar vergul bilan ajratiladi: yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot (e. j.) 3. kirish soâz, kirish birikma va sodda tuzilishdagi kirish gaplar vergul bilan ajratiladi: albatta, maqsadga erishamiz. tabibning taâbiricha, tuzalmaydigan kasal yoâq. 4. ha va yoâq soâzlarini gap boâlaklaridan ajratish uchun qoâyiladi: -ha, ertaga shahar tashqarisiga chiqamiz. 5. undov soâzlarni ajratish uchun ham vergul qoâyiladi: ey, goâzal fargâona, qadim maskanim! 6. ajratilgan boâlaklarni ayirishda …

orasiga nuqtali vergul qoâyiladi: shinel jiqqa hoâl; bektemirning yuzidan tomchilar quyilar edi. tire quyidagi oârinlarda ishlatiladi: 1. feâl boâlmagan kesim bilan bogâlamasiz birikkan ega oârtasida: yurgan-daryo, oâtirgan-boâyra. 2. uyushiq boâlaklardan keyin kelgan umumlashtiruvchi soâzdan oldin: hayo, odob, insof, diyonat- bular inson siyratini bezaydigan fazilatlardir 3. kirish gap bilan gap boâlaklari oârtasida: muhayyo va lazokat ikkovlari-oâshanda hali tong yorishmagan edi- paxtazor tomon ketishdi. 4. muallif gapi bilan koâchirma gap orasida. 5. dialog tipidagi koâchirma gaplarda. 6. kutilmagan voqea-hodisalarni ifodalagan gaplardan oldin: men darrov idoraga yugurdim-yoâqsiz. (o) 7. zid maânoli gaplar orasida: jismimiz yoâqolur-oâchmas nomimiz. (gâ.gâ) 8. ajratilgan boâlak bilan izohlanmish boâlak orasida: otam-neâmat anorboev, shu jamoaning faol aâzosi edi. ikki nuqta quyidagi oârinlarda ishlatiladi: 1. uyushiq boâlaklardan oldin kelgan umumlashtiruvchi soâzdan keyin: daraxtda barcha sayroqi qushlar: saâva, mayna, bulbul jamlangan edi. 2. bir gap ikkinchi bir gapdan anglashilgan ish-harakatning sababini koârsatsa: tuni bilan uxlay olmadim: singan qoâlim bezovta qildi. 3. bir …

shimcha izoh beruvchi soâz yoki iboralar qavsga olinadi: salomat opa (adabiyot muallimasi) ertaga shoir bilan uchrashuvga kelishimizni tayinladilar. qavsdan oldingi tinish belgilari (vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire) qavsdan soângga koâchiriladi. 2. kirish gaplar, remarkalar qavs bilan beriladi: qirgâiz oâroz belbogâiga mahkam chandib tugilgan bittagina soâlkavoyni (kim biladi, buni qachonlardan beri saqlab keladi) chiqarib sekingina tashladi. (o.); maryamxonim (yigâlab); majburiyat keltirdi mani? (h.h) 3. misol yoki koâchirmalar manbai qavs ichida beriladi: âturk nazmida men chu tortib alam...â (navoiy) qoâshtirnoq quyidagi oârinlarda qoâllanadi: 1. koâchirma gaplarni ajratib koârsatish uchun qoâyiladi. 2. kinoya bilan aytilgan soâz yoki soâz birikmalari qoâshtirnoqqa olinadi. 3. badiiy asarlar, ayrim uyushma, korxonalar nomi, orden va medal nomlari qoâshtirnoqqa olinadi: âlayli va majnunâ dostoni, âmustaqqillik ordeniâ, âyulduzâishlab chiqarish birlashmasi. qoâshtirnoqqa olingan soâz turlovchi qoâshimcha bilan kelsa, bu qoâshimcha qoâshtirnoqdan keyin qoâyiladi:... erining âkirdikori âdan xabardor boâlganday oâsmoqchiladi shakarxon. (h.n) gaplar qoâshtirnoqqa olinganda soâroq, undov belgilari qoâshtirnoq ichida, nuqta, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari"

1405746011_56437.doc punktuañsiya. lingvistik tahlil metodlari reja: 1. punktuatsiya 2. lingvistik tahlil metodlari p u n k t u a ð¢s i ya punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi boâlimdir. punktuatsiya lotincha soâz boâlib, ânuqtaâ, âjoyâmaânolarini anglatadi. tinish belgilari meâyori-punktuasion meâyor yozma nutqqa xosdir. tinish belgilari oâz oârnida ishlatilmasa, gapning mazmuni ham, sintaktik tuzilishi ham oâzgaradi. masalan, siz yomon odam emassiz.-siz yomon, odam emassiz. qadimgi lotin, grek va got yozuvlarida soâzlar baâzan boâsh joy, baâzan esa nuqtalar vositasida bir- biridan ajratilgan. yozuvda soâzlarni (nuqta) bilan ajratish oârta osiyo xalqlarning oromiy, turkiy runik yozuv yodnomalarida ham qisman uchraydi. qadimgi yozuv...

Формат DOC, 77,0 КБ. Чтобы скачать "punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: punktuaтsiya. lingvistik tahlil… DOC Бесплатная загрузка Telegram