o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari

DOC 33,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405744325_56398.doc o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari reja: 1. tilning kelib chiqishi. 2. tillarning taraqqiyot 3. tillarning taraqqiyot bosqichlari. tayanch tushunchalar. o’zbek tili turkiy tillar turkumiga kiruvchi yirik tillardan biridir hozirgi o’zbek adabiy tili rivojlangan, ijtimoiy mavqeyi yuksalgan, sayqal topgan, fonetik va leksikgrammatikjihatdan me’yorlashganmilliy tildir. tilning paydo bo’lish masalasiqadim zamonlardan buyon kishilarni qiziqtirib keladi. antik davrlarda ham tilning kelib chiqishi haqida bir qancha nazariyalar yuzaga kelgan. antik davr faylasuflari bu masaladabir-biriga qarama-qarshi bo’lgan ikki xil nazariyani ilgari suradilar. ularning ba’zilari til tabiiiy yo’l bilan paydo bo’lgan, ya’ni so’z va predmatlar o’rtasida to’g’ridan-to’g’ri bog’lanish kishilar predmet va narsalarni tabiiy holda bilib olishgan, til ilohiy bir kuch tomonidan yaratilgan deb hisoblaydilar. bu guruhdagi faylasuflarni biz fanda idealistlar deb nomlab keldik. ayrim faylasuflar til kishilarning o’zaro bir-bir bilan kelishishi natijasida paydo bo’lgan, ya’ni tili ijtimoiy mehnat yuzaga keltirgan, degan nazariyani yaratganlar va ular materialistlar deb ataladi. ularning ayrimlaritilni kishilarning o’zaro (kurashi natijasida) aloqa qilish …

bir vaqtda tafakkur paydo bo’ladi. davrlar o’tishi bilan buyuk o’zgarishlar til va tafakkurning takomillashuvi uchun shart-sharoit yaratib beradi. yuqorida aytib o’tilganidek, til taraqqiyoti juda murakkab hodisa bo’lib, ayni paytda uning taqdiri jamiyat taraqqiyoti bilan uzviy bog’langan. til asta-sekinlik (evolyutsiya yo’li) bilan taraqqiy etib boruvchi hodisadir. ma’lumki kishilik jamiyati bir tekisda rivojlanib bormaganligi sababli tillarning taraqiyot yo’llari ham har xildir. hatto kishilik jamiyati (bir tekisda) xxi asrga qadam qo’ygan zamonda ham taraqqiy etgan millatlar bilan bir qatorda, xalq tili darajasiga o’sib yetmagan ibtidoiy jamoa davridagi qabilaviy jamiyat sharoitida yashovchi shimoliy melaneziya orollarida yashovchi polonetslar kabi qabilalar ham mavjud. jamiyat taraqqiyotiningma’lum bir davriga kelib ayrim tillar aloqa qilish doirasidan chiqib ketadi va got, lotin, poloves kabi o’lik tilllarga aylanib qoladi. kishilik jamiyati tarixi shuni ko’rsatadiki, jamiyat a’zolarining avval urug’dosh tili-qabila tili, keyin illat, millat tilllaripaydo bo’ladi. har qaysi qabila o’ziga hos nom va hududlarini egallaydi. qabila tili esa shu jamiyat jamoasining asosiy …

rga ko’ra umumiy dushmandan, tabiiy ofatlardan saqlanish uchun ba’zi qabilalar qo’hilib ketadiva qarindosh qabilalarning uyushmasi (ittifoq) paydo bo’ladi. natijada asta-sekin uyushmagan jamoaning hamma a’zolari uchun tushunarli bo’lgan umumiy til yuzaga keladi. jamiyat taraqqiyotining keying bosqichlarida hudud jihatdan bir muncha mustahkamlangan davlatlar paydo bo’ladi. davlat paydo bo’lishi xalqlar o’rtasida turli-tuman munosabatlarningrivojlanishigaolb keladi. buning natijasidadavlat hududida yashovchi barcha kishilar uchun muhim aloqa vositasi bo’lib xizmat qiladigan xalq (elat) tilivuludga keladi. umumiy bir til davlatning shart-sharoitlariga qarab shu davlatda yashovchi asosiy xalqlarga tushunarli bo’lishi mukin. jamiyat tarixida o’zbek tili oltoy tillar oilasining turkey tillar turkumiga kiradi.dunyoga 24 xil turkey til bor: o’zbek, turkman, ozarbayjon, qozoq, qirg’iz, turk, uyg’ur, boshqud, tatar, chuvash, yoqut, qorachoy, bolgar, tuva, oltoy turklari, xakas, gagauz, shor, qoraim, qumiq, no’g’ay, oyrat, karagas. o’zbek adabiy tili tarixi quyidagi qatlamlarni o’z ichiga oladi: 1.qadimgi turkiyadabiy til. (x-xi asrlar).o’rxun-enasoy yodgorliklari (v-vii asrlar). mahmud koshg’ariyning “devoni- lug’oti turk” (“turk tillar devoni”), yusuf xos hojibning …

qqiyoti milliy mtillarning yuzaga kelishi bilan bog’liqdir. shunday qilib, millt paydo bo’lishi bilan birga milliy til ham yuzaga keladi. milliy tilning yagonaligi xalq tilining tarixiy taraqiyoti orqasida shakllanadi. buni o’zbek tili misolida yaqqol ko’rish mumkin. milliy til shevalar bilan o’zaro bog’langan holda taraqqiy etaveradi. shuni aytish lozimki, davrlar o’tishi bilan tilde yangi so’zlar, iboralar paydo bo’ladi. tilning lug’at tarkibi vagrammatik qurulishi takomillashadi, lekin u o’z fonetik tizimini, asosiy leksik tarkibi va grammatik qurilishini saqlab qoladi. adabiyotlar: 1. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “davlat tili” “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” haqidagi qonunlari. “xalq ta’limi”. 2. ne’matov h., bozorov o. til va nutq. t. 1993. 23 hozirgi o’zbek adabiy tili. t. 1996 3. azizov o. tilshunoslikka kirish. t. 1963. 4. mirzayev m., usmonovs., rasulov r. o’zbek tili. t. 1979. 1-2 5. shodmonov e., nafasov t. hozirgi o’zbek tili. laboratoriya mashqlari. t. 1986 6. www.ziyonet.uz

o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari" haqida

1405744325_56398.doc o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari reja: 1. tilning kelib chiqishi. 2. tillarning taraqqiyot 3. tillarning taraqqiyot bosqichlari. tayanch tushunchalar. o’zbek tili turkiy tillar turkumiga kiruvchi yirik tillardan biridir hozirgi o’zbek adabiy tili rivojlangan, ijtimoiy mavqeyi yuksalgan, sayqal topgan, fonetik va leksikgrammatikjihatdan me’yorlashganmilliy tildir. tilning paydo bo’lish masalasiqadim zamonlardan buyon kishilarni qiziqtirib keladi. antik davrlarda ham tilning kelib chiqishi haqida bir qancha nazariyalar yuzaga kelgan. antik davr faylasuflari bu masaladabir-biriga qarama-qarshi bo’lgan ikki xil nazariyani ilgari suradilar. ularning ba’zilari til tabiiiy yo’l bilan paydo bo’lgan, ya’ni so’z va predmatlar o’rtasida to’g’ridan-to’g’ri bog’lanish ...

DOC format, 33,0 KB. "o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbek adabiy tilining taraqqiy… DOC Bepul yuklash Telegram