otlarning tuzilish turlari

DOC 42,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405689947_56346.doc otlarning tuzilish turlari reja: 1. sodda ot 2. qoâshma ot. 3. juft ot. 4. takroriy otlar. 5. qisqartma otlar. otlar tuzilishiga koâra toârt turga boâlinadi: 1) sodda otlar, 2) qoâshma otlar, 3) juft otlar, 4) qiqartma otlar. 1-â§.sodda ot. bitta oâzak morfemadan tashkil topgan ot sodda ot deyiladi. sodda otning tub va yasama turi mavjud. 1) otning yasovchi affikslarga ega boâlmagan mustaqil lugâaviy maânoli qismi sodda tub ot deyiladi. tub otlar tarkibida shakl yasovchi yoki soâz oâzgartuvchi affikslar qoâllanishi ham mumkin: quyosh, dala, qush, kitob, quyoshdan, qushchalar, daladan, kitobning; 2) soâzning mustaqil lugâaviy maânoli qismiga ot yasovchi affikslar qoâshilishi bilan yasalgan shakli sodda yasama ot deyiladi. sodda yasama otlar ichki va tashqi yasovchi affiks-lar asosida shakllanadi. masalan: zamon+dosh, mehnat+kash, osh+paz, til+shunos kabilar ichki yasalish asosida; oâra+m, tutat+qi, isit+ma kabilar esa tashqi yasalish asosida vujudga kelgan yasama otlardir. 2-â§. qoâshma ot. ikki yoki undan ortiq mustaqil soâzning maâno va gammatik …

leksik urgâuga birlashadi. affikslar juft otning keyingi qismiga qoâshiladi: ota-onadaîn, osh-nonniîng, aka-ukalaîr, arz-dodimizni. juft otlar tarkiban har ikkala qismi mustaqil maânoli soâzlardan, bir qismi mustaqil, ikkinchi qismi mustaqil maânoga ega boâlmagan soâzlardan va har ikkala qismi maânoga ega boâlmagan soâzlardan tuziladi: 1.har ikkala qismi mustaqil maânoli soâz boâladi. bunda juft soâzlar oâzaro ikki xil bogâlanadi: a) bogâlovchilarsiz: ota-ona, qozon-tovoq; b) âu, -yu yuklamalari yordamida: togâ-u tosh, olma-yu oârik. juft otlarning har ikkala qismi mustaqil maânoli soâzdan tuzilganda uning qismlari quyidagicha farqlanishi mumkin: 1) har ikkala qismi hozirgi tilimizda ishlatiladigan mustaqil soâz boâladi: oâyin-kulgu, togâ-tosh, sigir-buzoq, qoây-qoâzi; 2) mustaqil soâzlarning ikkinchi qismi tarixiy yoki eskirgan soâz boâladi: koâcha-kuy, el-ulus, idish-oyoq; 3) mustaqil soâzlarning birinchi yoki ikkinchi qismi oâzlashma soâz boâladi: kuch-quvvat, oây-xayol (oâzbekcha+arabcha), tuz+namak (oâzbekcha+ tojikcha), savdo-sotiq, gap-soâz (tojikcha+oâzbekcha); 4) mustaqil soâzlarning har ikkalasi oâzlashma soâz boâladi: hol-ahvol, hisob-kitob, sir-asror (arabcha). juft otlarning tuzilshida soâzlar maâno jihatdan quyidagicha munosabatda boâladi: a) …

boâlmagan soâzlardan tuzilgan juft otlar: gâala-gâovur, lash-lush, ikr-chikir, gâidi-bidi. juft otlar vositasida ifodalangan maâno har xil boâladi: a) maâno umumlashadi va kengayadi: qovun-tarvuz, qozon-tovoq, qoây-echki; b) maâno umumlashadi va jamlanadi: oâgâil-qiz, ota-ona, aka-uka. bundan tashqari, boshqa turkumga mansub soâzlar juftlashib, otga koâchishi ham mumkin. bunday juft soâzlar quyidagi turkumlarga doir soâzlarning maâno koâchishi asosida yuzaga keladi: issiq-sovuq, oq-qora, kam-koâst sifatdan; kam-koâst, kam-koâp ravishdan; yurish-turish, yeyish-ichish, yozuv-chizuv, keldi-ketdi, bordi-keldi, ur-yiqit feâldan; adi-badi, qiy-chuv kabi taqlid soâzlardan. 4-â§. takroriy otlar. bir xil grammatik shakldagi soâzlarni aynan takrorlash orqali leksik-grammatik jihatdan bir butunlikni tashkil qiluv-chi otlar takroriy otlar deyiladi. takroriy otlar koâplik va umumlash-tirish, maâno kuchaytirish kabi leksik-grammatik maqsadlarni roâyobga chiqarishda muhim ahamiyatga ega boâladi. masalan: xoâjalikning bu yilgi daromadi yaxshi. ombor-ombor gâalla, xirmon-xirmon paxta yetishtirib moâl hosil toâplandi. ogâriq tobora zoârayib, uning suyak-suyagigacha zirqiratardi. takroriy otlarning maxsus takror turi ham mavjud boâlib, bu turdagi takror otlar mustaqil soâz va uning fonetik soyasi …

¸ñð·ð°ðµð², ð¡.ð£ñð¼ð¾ð½ð¾ð², ð.ð ð°ññð»ð¾ð² ð£ð·ð±ðµðº ñð¸ð»ð¸. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1978. 2. ð¨. ð¨ð¾ð°ð±ð´ññð°ñ ð¼ð¾ð½ð¾ð², ð.ðñðºð°ñð¾ð²ð°, ð.ð¥ð¾ð¶ð¸ðµð², ð.ð ð°ññð»ð¾ð², , ð¥.ðð¾ð½ð¸ññð¾ð² ð¥ð¾ð·ð¸ñð³ð¸ ñð·ð±ðµðº ð°ð´ð°ð±ð¸ð¹ ñð¸ð»ð¸. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1980. 3. ð.ðññðºñð»ð¾ð² ð¢ð¸ð»ññð½ð¾ñð»ð¸ðºðºð° ðºð¸ñð¸ñ. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1992. 4. ð.ðð°ñðºð°ðºð¾ð², ð. ð¡ð¾ð´ð¸ðºð¾ð², ð.ðð±ð´ñð°ð·ð¸ð·ð¾ð² ð£ð¼ñð¼ð¸ð¹ ñð¸ð»ññð½ð¾ñð»ð¸ðº. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1981. 5. ð¥.ððµñð¼ð°ñð¾ð², ð.ðð¾ð·ð¾ñð¾ð² ð¢ð¸ð» ð²ð° ð½ññðº. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1993. 6. ð£.ð¢ññññð½ð¾ð², ð.ðññ ñð¾ñð¾ð², ð¨.ð ð°ñ ð¼ð°ññð»ð»ð°ðµð² ð¥ð¾ð·ð¸ñð³ð¸ ñð·ð±ðµðº ð°ð´ð°ð±ð¸ð¹ ñð¸ð»ð¸.. 1-ðºð¸ñð¼. ð¢., â«ð£ðºð¸ññð²ñð¸â» 1979. 7. n. turniyozov a.rahimov oâzbek tili (maâruzalar matni) 8. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "otlarning tuzilish turlari"

1405689947_56346.doc otlarning tuzilish turlari reja: 1. sodda ot 2. qoâshma ot. 3. juft ot. 4. takroriy otlar. 5. qisqartma otlar. otlar tuzilishiga koâra toârt turga boâlinadi: 1) sodda otlar, 2) qoâshma otlar, 3) juft otlar, 4) qiqartma otlar. 1-â§.sodda ot. bitta oâzak morfemadan tashkil topgan ot sodda ot deyiladi. sodda otning tub va yasama turi mavjud. 1) otning yasovchi affikslarga ega boâlmagan mustaqil lugâaviy maânoli qismi sodda tub ot deyiladi. tub otlar tarkibida shakl yasovchi yoki soâz oâzgartuvchi affikslar qoâllanishi ham mumkin: quyosh, dala, qush, kitob, quyoshdan, qushchalar, daladan, kitobning; 2) soâzning mustaqil lugâaviy maânoli qismiga ot yasovchi affikslar qoâshilishi bilan yasalgan shakli sodda yasama ot deyiladi. sodda yasama otl...

Формат DOC, 42,0 КБ. Чтобы скачать "otlarning tuzilish turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: otlarning tuzilish turlari DOC Бесплатная загрузка Telegram