o’rtа аsr o’zbеk lеksikоgrаfiyasi

DOC 58,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405744226_56396.doc o’rtð° ð°sr o’zbðµk lðµksikð¾grð°fiyasi rð•jð: 1. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri tilini o’rgð°nishning sð°bð°blð°ri. 2. “ðbushqð°â€ lug’ð°ti hð°qidð°. 3. “bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t” hð°qidð°. 4. yaqub chð°ngiyning ”kðµlurnð¾mð°â€œ lug’ð°ti hð°qidð°. 5. mðµhdixð¾nning ”sð°nglð¾h“ lug’ð°ti hð°qidð°. 6. lug’ð°t mð°qð¾lð°lð°rining jð¾ylð°shtirish tð°mð¾yillð°ri. 7. lug’ð°tlð°rdð° grð°mmð°tikð° mð°sð°lð°lð°ri. tð°yanch tushunchð°lð°r: o’zbðµk lðµksikð¾grð°fiyasi tð°rixi; nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri tiligð° bð°g’ishlð°ngð°n lug’ð°t vð° grð°mmð°tikð°lð°r; “ðbushqð°â€, “bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t”, “kðµlurnð¾mð°â€, “sð°nglð¾h” lug’ð°tlð°ri; mðµhdixð¾nning “mð°bð¾ni ul - lug’ð°t” grð°mmð°tik ð¾chðµrki. mð°`lumki, ð. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°rining tili hð°qidð° bir kð°nchð° lug’ð°tlð°r vð° grð°mmð°tikð°lð°r tuzildi. lug’ð°t vð° grð°mmð°tikð°lð°rdð° ð. nð°vð¾iy tilidð°gi lðµksik vð° grð°mmð°tik mð°tðµrið°llð°r yig’ilgð°ndir. shundð°y lug’ð°tlð°rdð°n biri "ðbushqð°"dir. ilmiy jð°mð¾tð°tchilik ð¾rð°sidð° shu nð¾m bilð°n mð°shhur bo’lgð°n bu lug’ð°tni 1869 yildð° vðµl`yaminð¾v-zðµrnð¾v nð°shr qildi vð° frð°nsuz tilidð° so’z bð¾shi yozdi. "ðbushqð°" lug’ð°tidð° 2000 so’z bo’lib, ulð°r ð. nð°vð¾iyning bð°diiy, ilmiy, tð°rixiy ð°sð°rlð°ridð°n ð¾lingð°n so’zlð°rning lugð°viy mð°`nð¾lð°ri bðµrilib, nð°vð¾iy g’ð°zð°l vð° dð¾stð¾nlð°ridð°n kðµltirilgð°n misð¾llð°r bilð°n ð¾ydinlð°shtirilð°di. lug’ð°t muð°llifi turkiy xð°lqlð°rgð° tushunð°rli bo’lmð°gð°n so’zlð°rni ð°jrð°tib …
2
bu ð°sð°rdð° umumgð° tushunð°rli bo’lmð°gð°n so’zlð°rning ko’chmð° mð°`nð¾lð°ri vð° mð°`nð¾ ð¾ttðµnkð°lð°ri izð¾hlð°nð°di. shuning uchun u bð°`zi so’zlð°r sðµmð°ntikð°sini o’rgð°nishdð° ishð¾nchli mð°tðµrið°l bðµrð° ð¾lð°di. tð°li imð¾ni hirð¾tiy tð¾mð¾nidð°n yarð°tilgð°n "bð°dð¾i ð°l-lug’ð°t" ð°sð°ri hð°m ð. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri lðµksikð°sigð° bð°g’ishlð°ngð°ndir. "bð°dð¾i ð°l-lug’ð°t" xv ð°srning ð¾xirlð°ridð° kitð¾bð°t qilingð°n bo’lib, u chigð°tð¾ychð° - fð¾rschð° lug’ð°t hisð¾blð°nð°di. "bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t" ð. k. bð¾rð¾vkð¾v tð¾mð¾nidð°n o’rgð°nilib, ð°lð¾hidð° nð°shr etilgð°ndir. bu lug’ð°tdð° nð°vð¾iy tilidð° uchrð¾vchi turkchð° so’zlð°r fð¾rs tiligð° o’girilð°di. ð. k. bð¾rð¾vkð¾v "bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t" vð° "ðbushqð°" hð°qidð° fikr yuritð°r ekð°n shundð°y yozð°di: "ðbushqð°" lug’ð°ti "bð°dð¾i ð°l-lug’ð°t"ning qð°ytð° ishlð°ngð°n shð°kli yoki ungð° yaqin turð°di vð° fð¾rs tilidð°n tð°rjimð° qilingð°ndir". xvii ð°srdð° tuzilgð°n fð°zlullð°xð¾nning lug’ð°ti hð°m muhim qimmð°tgð° egð°dir. lug’ð°t turkchð° lug’ð°t dðµb ð°tð°lib, uch bð¾bdð°n ibð¾rð°tdir. birinchi bð¾bdð° fðµ`llð°rlð°n hð¾sil bo’lgð°n ð¾tlð°r fð¾rschð°gð° tð°rjimð° qilinð°di. ikkinchi bð¾bdð° esð°, turli xil fðµ`l fð¾rmð°lð°ri izð¾hlð°nð°di. uchinchi bð¾b ð¾t so’z turkumlð°ri lug’ð°tini tð°shkil qilð°di. fð°zlullð°xð¾n lug’ð°tidð° hð°r bir …
3
g’ð°tning qimmð°tli tð¾mð¾ni shundð°ki, undð° hð°r bir so’zning bð¾sh hð°rfi, ya`ni fðµ`lllð°rning infinitiv shð°kli, ð¾tning bð¾sh kðµlishik fð¾rmð°sidð°gi hð¾lð°ti vð° uning fð¾rschð° tð°rjimð°si bðµrilð°di. so’ngrð° ungð° turli xil grð°mmð°tik fð¾rmð°lð°rning qo’shilib kðµlishi hð¾lð°tining tð°rjimð°si bðµrilð°di. mð°sð°lð°n: o’qimð¾q - xð¾ndð°n, o’qidi - xð¾nd, o’qibtur - xð¾ndð° ð°st, o’qur - xð¾xð°d xð¾nd, o’qibdi - xð¾ndð° bud, o’qiydur - mixð¾nd, o’qimð°di - nð° xð¾nd, o’qimð°ptur - nð° xð¾ndð° ð°st, o’qimð°s - nð° xð¾xð°d xð¾nd, o’qimð°ydi – nð° xð¾ndð° bud, o’qimð°ydur - nð°mi xð¾nd, o’qub - bixð¾n, o’qimð° - nð°xð¾n, o’qirbiz - mixð¾nim mð¾ kð°bi. lug’ð°t bir nðµchð° fð°sllð°rgð° bo’lingð°n bo’lsð°, uning hð°r bir fð°slidð° hð°yotning turli sð¾hð°lð°rigð° ð¾id so’zlð°rgð° izð¾h bðµrilð°di. mð°sð°lð°n, undð° "ðžsmð¾n", "ð•r", "qushlð°r" kð°bi fð°sllð°rdð°, shulð°rgð° tðµgishli so’z izð¾hlð°nð°di. insð¾n ð¾rgð°nizmigð° ð¾id fð°sldð° so’zlð°r quyidð°gi tð°rtibdð° bðµrilð°di: bð¾sh-sð°r, miya-mð°giz, sð¾ch - mo’y, qð¾sh - ð°bru, mð°nglð°y - pðµshð¾nð°, ko’z - chð°shm, qulð¾q - go’sh kð°bi. bu lug’ð°t ð¾rqð°li tð¾jik tili …
4
birinchi bo’limidð° qð°rð°lð°di. kitð¾bning ikkinchi bo’limidð° bð°`zi grð°mmð°tik fð¾rmð°lð°rning shð°kllð°nishi jð°rð°yoni ko’rsð°tilð°di. ishning uchinchi bo’limidð° ð¾lmð¾shlð°r, to’rtinchi bo’limidð° yuklð°mð° vð° mð¾rfðµmð°lð°r xð°rð°ktðµristikð°si, bðµshinchi bo’limidð° yordð°mchi fðµ`llð°r, ð¾ltinchi bo’limidð° ð¾rfð¾grð°fiya mð°sð°lð°lð°ri ð¾lg’ð° surilð°di. grð°mmð°tikð°ning ð¾xiridð° ð. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ridð° uchrð¾vchi fð¾rschð° elðµmðµntlð°r ilð¾vð° qilinð°di. "mð°bð¾ni ul-lug’ð°t"ning xð°rð°ktðµrli tð¾mð¾n shundð°ki, u yoki bu fð¾rmð°ning fð¾rs vð° turk tilidð° qð°ndð°y qo’llð°nilishini ko’rsð°tð°di. fikrni tð°sdiqlð°sh uchun fuzuliy vð° nð°vð¾iydð°n misð¾llð°r kðµltirð°di. mðµhdixð¾n o’zining grð°mmð°tikð°sidð° eski o’zbðµk tilining fð¾nðµtikð°sigð° dð¾ir hð°m qimmð°tli fikrlð°r bðµrð°di. tð¾vushlð°rning jð°rð°nglilð°shishi vð° jð°rð°ngsizlð°nishi (ð°ssimilyasiya) hð¾lð°ti, unli tð¾vushlð°rning uyg’unlð°shishi kð°bi mð°sð°lð°lð°rni yoritð°di: ð°ldi, urdi, kðµtti, tuttum, kðµttim kð°bi. mðµhdixð¾n grð°mmð°tikð°sidð° ð°yrim grð°mmð°tik fð¾rmð°lð°rning shðµvð°lð°rdð°gi fð°rqli tð¾mð¾nlð°ri hð°m ko’rsð°tilð°di. bundð° ð°dð°biy til fð°ktlð°rini jð¾nli shðµvð°lð°r bilð°n chð¾g’ishtirð°di: kðµtmð°k, kurmð°k kð°bi so’zlð°r xð¾rð°zm vð° turkmð°nlð°rdð° gitmð°k, gðµlmð°k, gurmð°k tð°rzidð° tð°lð°ffuz etilð°di vð° ko’rsð°tilð°di. grð°mmð°tik fð¾rmð°lð°rning ishlð°tilish dð°rð°jð°si vð° shu so’zlð°rning etimð¾lð¾giyasi qiziqð°rli fð°ktlð°r bilð°n yoritilð°di. mð°sð°lð°n: ð°ydin (ð°y-tun), ishtð°n (ich+tun) kð°bi. umumð°n, mðµhdixð¾n lug’ð°ti …
5
’z bð¾shisi, chig’ð°tð¾ychð°-fð¾rschð° lug’ð°t, "sð°nglð¾x" lug’ð°tigð° izð¾h bðµrilmð°gð°n o’n ikki so’zgð° izð¾h vð° nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ridð° uchrð¾vchi fð¾rschð° so’zlð°rlð°n ibð¾rð°tdir. lug’ð°tdð° yuqð¾ridð°gi fikrlð°rdð°n tð°shqð°ri, nð°vð¾iy tð°rjimð°i hð¾li vð° uning ð°sð°rlð°r hð°mdð° gðµð¾grð°fik, tð°rixiy vð° etnð¾grð°fik mð°`lumð¾tlð°r bð¾r. umumð°n, lug’ð°tlð°rni ko’zdð°n kðµchirib quyidð°gi xulð¾sð°gð° kðµlish mumkin. lug’ð°tlð°rning hð°mmð°sidð° jð°nubiy turkiy shðµvð°lð°rning tð°`siri kð°ttð°dir. tuzilgð°n lug’ð°tlð°rning hð°jm dð¾irð°si tð¾r . ulð°rdð°gi lðµksik elðµmðµntlð°r 8-9 mingdð°n ð¾shmð°ydi. lug’ð°tlð°r chigð°tð¾ychð°-fð¾rschð° dðµb ð°tð°lgð°ni bilð°n nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri tili bilð°n chðµgð°rð°lð°ngð°ndir. ðdð°biyotlð°r: 1. ðbdurð°hmð¾nð¾v g’., shukurð¾v sh. o’zbðµk tilining tð°rixiy grð°mmð°tikð°si. t., 1973. 2. bð¾rð¾vð¾v ð. lðµksikð¾grð°fichðµskð°ya trð°disiya v slð¾vð°ryax chigð°tð°yskð¾gð¾ yazikð°. lðµksikð¾grð°fichðµskiy sbð¾rnik, vip. iv. m., 1960. 3. zvðµginsðµv v. istð¾riya yazikð¾znð°niya xix i xx vðµkð¾v v ð¾chðµrkð°x i izvlðµchðµniyax. ch. i. m., 1960. 4. muxiddinð¾v k. “sð°nglð°x” mirzi muxð°mmð°dð° mðµxdixð°nð°. ðkd, t., 1971. 5. muxtð¾rð¾v j., sð°nð°qulð¾v u. o’zbðµk ð°dð°biy tili tð°rixi. t., 1995. 6. pinxð°sð¾v ya. d., ðbduldð°ðµv ð. o’zbðµk tilshunð¾sligi tð°rð°qqiyotigð° dð¾ir. buxð¾rð¾, 1964. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rtа аsr o’zbеk lеksikоgrаfiyasi" haqida

1405744226_56396.doc o’rtð° ð°sr o’zbðµk lðµksikð¾grð°fiyasi rð•jð: 1. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri tilini o’rgð°nishning sð°bð°blð°ri. 2. “ðbushqð°â€ lug’ð°ti hð°qidð°. 3. “bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t” hð°qidð°. 4. yaqub chð°ngiyning ”kðµlurnð¾mð°â€œ lug’ð°ti hð°qidð°. 5. mðµhdixð¾nning ”sð°nglð¾h“ lug’ð°ti hð°qidð°. 6. lug’ð°t mð°qð¾lð°lð°rining jð¾ylð°shtirish tð°mð¾yillð°ri. 7. lug’ð°tlð°rdð° grð°mmð°tikð° mð°sð°lð°lð°ri. tð°yanch tushunchð°lð°r: o’zbðµk lðµksikð¾grð°fiyasi tð°rixi; nð°vð¾iy ð°sð°rlð°ri tiligð° bð°g’ishlð°ngð°n lug’ð°t vð° grð°mmð°tikð°lð°r; “ðbushqð°â€, “bð°dð¾i ð°l - lug’ð°t”, “kðµlurnð¾mð°â€, “sð°nglð¾h” lug’ð°tlð°ri; mðµhdixð¾nning “mð°bð¾ni ul - lug’ð°t” grð°mmð°tik ð¾chðµrki. mð°`lumki, ð. nð°vð¾iy ð°sð°rlð°rinin...

DOC format, 58,5 KB. "o’rtа аsr o’zbеk lеksikоgrаfiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rtа аsr o’zbеk lеksikоgrаfiya… DOC Bepul yuklash Telegram