o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar

DOC 32,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405742820_56363.doc o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar reja: 1. o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar 2. boshlang‘ich nutq va uni o‘stirish vazifalari so‘z birikmasi ustida ishlash. tilda leksik (so‘z), sintaktik (so‘z birikmasi va gap) va bog‘lanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda so‘z birikmasiga leksiksaviyadan sintaktik saviyaga o‘tish halqasi sifatida qaraladi. so‘z birikmasi leksik-grammatik birlik bo‘lib, tugallangan fikr ifodalanmaydi va bu bilan gapdan farqlanadi. so‘z birikmasi nutqda gap ichida ishlatiladi. bolalarga so‘z birikmasini o‘rgatish fikr elementi ustida ishlash hisoblanadi (fomicheva g. a). boshlang‘ich sinflarda so‘z birikmasi ustida ishlashda qo‘yidagi mashq turlaridan foydalaniladi: bosh so‘zdan ergash so‘zga so‘roq berish, so‘zlarning o‘zaro bog‘lanishi aniqlash. matnda uchragan so‘z birikmasining ma’nosini tushuntirish. matnda yoki faoliyat jarayonida uchragan yangi so‘z bilan so‘z birikmasi tuzish. so‘z turkumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘z birikmasi tuzishdir. so‘z birikmasi tuzishda yo‘l qo‘yilgan xato gap tuzishda ham xatoga olib keladi. so‘z birikmasi ustida ishlash grammatik, …

turlari ustida ishlash juda muhimdir: uchinchidan, gap mazmun birligi bo‘lib, tugallanganlik mazmunini bildiriadi. boshlang‘ich sinf dasturining “grammatika, imlo va nutq o‘stirish” bo‘limida sintaksisdan beriladigan bilimlar aniq ko‘rsatilgan. analiq yoki sintezning ustunligiga nisbatan gap ustida ishlash mashqlari ikkiga bo‘linadi: 1)analitik mashqlar, ya’ni tuzilgan tayyor matndan olingan gapni tahlil qilish; 2)sintetik mashqlar, ya’ni mustaqil gap tuzishga qaratilgan mashqlar. analitik mashqlar sintetik mashqlarga zamin bo‘lib xizmat qiladi, ular parallel yoki sintetik mashqdan so‘ng analitik mashq o‘tkaziladi. o‘quvchilarning mustaqilligi va bilish faoliyatining aktivligi darajasiga ko‘ra gap ustida ishlash mashqlari uchga bo‘linadi: 1)namuna asosida mashqlar; 2)konstruktiv mashqlar; 3)ijodiy mashqlar. namuna asosidagi mashq aniq, to‘g‘ri tuzilgan sintaktik konstruktsiyalarni amaliy o‘zlashtirishni, ularning ichki bog‘lanishini, mazmunini tushunishni ko‘zda tutadi. bunday mashqlar ichida analitik mashqlarga shuningdek, gapni kuzatish va eshitish, uni o‘qishga muhim o‘rin beriladi. namuna asosidaga mashqlarga quyidagilar kiradi: 1.gap ustida ishlashning eng oddiy, boshlang‘ich, shu bilan birga, eng zaruriy shakli namunani o‘qish (yozish), intonatsiyasi, ifodaliligi ustidav ishlash, …

ni so‘roqlar yordamida bosqichli yoyish mashqi. masalan: qushlar uchib keldi. qayerdan uchib keldi? qushlar sovuq mamlakatlardan uchib keldi. 4. berilgan gapga o‘xshash, masalan, uyushiq egali yoki kesimli, sodda yoyiq gap tuzish. 5. ikki-uch sodda gapdan bitta uyushiq bo‘lakli sodda gap tuzish. ijodiy mashqlar o‘quvchilar o‘zlari erkin ravishda gap tuzadilar. boshlang‘ich sinflarda ijodiy mashqlarning quyidagi turlaridan foydalaniladi: 1.gap tuzish uchun mavzu beriladi, o‘quvchilar shu mavzuga mos gap tuzadilar: daryo yo quyoshli kunda bizning dala, yoki quyon va tipratikan haqida gap tuzish. 2.predmetrasmi yoki syujetli rasm beriladi, o‘quvchilar rasm asosida bir gap yoki bir necha gap tuzadilar. 3. ikki-uchta “tayanch” so‘z beriladi, o‘quvchilar shu so‘zlarni qatnashtirib gap tuzadilar. tayanch so‘z sifatida bolalarning aktiv lug‘atiga aylantirish zarur bo‘lgan so‘zlar olinadi. boshlang‘ich nutq va uni o‘stirish vazifalari bog‘lanishli nutq va uni maktabda egallash. fikrni bayon etish ehtiyojini amalga oshirishga qaratilgan, tugallangan mavzuni ifodalaydigan logik va grammatik qoidalar asosida tuzilgan, mustaqil, tushgallangan va o‘zaro bog‘langan …

hilarning og‘zaki hikoyasi; 6)badiiy matnni hikoya qilish, yod olish, o‘quvchilar saviyamsiga mos matnlarni yoddan yozish; 7)ertakni tayyorlanmasdan aytish, kichik she’r, hikoya tuzish; 8)namunasi berilgan badiiy, ilmiy-ommabop matn asosida bayon yozish; 9)o‘qituvchi bergan matnni og‘zaki va yozma qayta tuzish (tanlab qayta hikoya qilish va bayon, ijodiy qayta hikoyalash va bayon, hikoyasini sahnalashtirish kabilar); 10)har xil turdagi yozma insho. bu mashqlarning hammasi nazariyasiz, amaliy tarzda beriladi. bog‘lanishli nutqqa oid asosiy ko‘nikmalar. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari mustaqil mashq sifatida bog‘lanishli nutqni o‘stirishdan quyidagi ko‘nikmalarni bilib oladilar: mavzuni tushunish, chegarasini aniqlash va uni nisbatan to‘liq yoritish ko‘nikmasi. inshoni asosiy fikrga bo‘ysundirish ko‘nikmasi. hikoya, insho uchun mavzuga taaluqli, uni yoritishga zarur bo‘lgan materialni yig‘ish. materialni sistemaga solish, uni tegishli izchillikda joylashtirish, matn rejasini tuzish va shu yeja asosida yozish ko‘nikmasi. fikrni adabiy til qoidalariga rioya qilgan holda to‘g‘ri ifodalay olish ko‘nikmasi. matnni og‘zaki yoki yozma tuzish, inshoni yozish, ya’ni barcha tayyorgarlik ishlarini yakunlash ko‘nikmasi. yozilgan matnni …

ng janr xususiyatlarini hg‘isobga oladi. hikoya boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun mos janr hisoblanadi. tasvirda syujet, qatnashuvi shaxslar bo‘lmaydi; unda tabiat, ayrim predmet va hodisalar tasvirlanadi. muhokama bog‘lanishli matnning anchagina qiyin shakli hisoblanadi, shuning uchun boshlang‘ich sinflar dasturida muhokama tarzida insho yozdirish tavsiya etilmaydi; o‘quvchilar inshoda muhokama elementlaridangina foydalanadilar. masalan, “qushlar uyasini nima uchun buzish mumkin emas”, “paxta – bizning boyligimiz” mavzularida og‘zaki hikoya tuzdirilsa yoki insho yozdirilsa, muhokama elementi, albatta , bo‘ladi. o‘qituvchi bog‘lanishli nutqni rejalashtirganda, turli janrda mashq qilinishi ko‘zda tutadi va o‘quvchilarga hikoya, tasvir va muhokama elementlarini o‘rgata boradi.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar"

1405742820_56363.doc o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar reja: 1. o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar 2. boshlang‘ich nutq va uni o‘stirish vazifalari so‘z birikmasi ustida ishlash. tilda leksik (so‘z), sintaktik (so‘z birikmasi va gap) va bog‘lanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda so‘z birikmasiga leksiksaviyadan sintaktik saviyaga o‘tish halqasi sifatida qaraladi. so‘z birikmasi leksik-grammatik birlik bo‘lib, tugallangan fikr ifodalanmaydi va bu bilan gapdan farqlanadi. so‘z birikmasi nutqda gap ichida ishlatiladi. bolalarga so‘z birikmasini o‘rgatish fikr elementi ustida ishlash hisoblanadi (fomicheva g. a). boshlang‘ich sinflarda so‘z birikmasi ustida ishlashda qo‘yidagi...

Формат DOC, 32,5 КБ. Чтобы скачать "o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘quvchilar nutqini o‘stirish s… DOC Бесплатная загрузка Telegram