nutqning uslubiy turlari

DOC 46.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405685573_56279.doc nutqning uslubiy turlari r e j a 1. nutq uslubi 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. notiqlik uslubi 5. badiiy uslub kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi bilan bevosita bog`liq bo`ladi. shuning uchun ham ular funktsional uslublar deb yuritiladi. 1. og`zaki nutq uslubi. og`zaki nutq, ma’lum bir modal munosabatlarni ifodalash uchun asos bo`lsa, uslub fanining ob’yekti bo`ladi. bu holat – gap bo’laklari tartibining “buzilishi” bilan, soda gap, to`liqsiz gaplarning bo`lishi, dialog nutqning mavjudligi bilan xarakterlanadi. shunisi xarakterliki, og`zaki nutqning ba’zi shakllari …

grammatik xususiyatlar 2. rasmiy uslub. rasmiy (ish yuritish) uslubga hisob-statik organlar, sud, adliya, fuqarolik holatlarini qayd etuvchi va notarial idoralar, prokuratura, ichki ishlar va boshqa vazirliklarning, idora, muassasa, tashkilotlarning, ayrim shaxslarning rasmiy hujjatlari nota, qaror, farmon, ko`rsatma, qo`llanma, konstitutsiya, hukm, ajrim, shartnoma, tavsiya, izohnomalar va ariza, shikoyat, axborot, majlis bayoni, tilxat, tarjimai hol, ishonchnoma, guvohnoma, e’lon, dalolatnoma, ma’lumotnoma, hisobot kabilarning til xususiyatlari kiradi. rasmiy ish yuritish uslubining asosiy xususiyatlari quyidagilardir: 1) badiiy tasvir vositalar bo`lmaydi; 2) uslub leksikasi kitobiy va xolis so`zlardan iborat bo`ladi: uslubda professional terminologiya mavjud bo`ladi; 3) eskirgan so`z va iboralar o`rni bilan ishlatiladi; 4) quyidagi grammatik xususiyatlar mavjud bo`ladi; a) tilga olinayotgan kishilar o`z nomi bilan atalmasdan, buning o`rniga ularning belgisi yoki biror harakati, bir narsaga munosabatini ifodalovchi otlar ishlatiladi; ijrochi, guvoh, da’vogar, jabrlanuvchi, ijaraga oluvchi va h. b) noaniqlikka yo`l qo`ymaslik maqsadida, odatda, otlar olmosh bilan almashtirilmaydi; c) fe’lning ishlatilishi boshqa stillardagiga qaraganda, ayniqsa, farqlanib …

da, yoki uchinchi shaxs birlik sonda rasmiylashtiriladi. 6) hujjatlar matnida turg`unlashgan, qoliplashgan so`z birikmalaridan ko`proq foydalaniladi. 7) hujjatning axborot tizimi aniq, mukammal, fikr mantiqan teran bo`lishi shart. 8) hujjat matnida abzatslar tizimiga qat’iy rioya etiladi. 9) hujjatda imlo, ishoraviy xatoga yo`l qo`yilmaydi. 2. ilmiy uslub. ilmiy uslub fan, texnika va ishlab chiqarish bilan bog`liq vazifaviy uslubdir. u o`z ichida yana ilmiy texnikaviy, ilmiy-hujjat, ilmiy-ommabop, o`quv-ilmiy kabi bir necha sof ilmiy turlarga bo`linadi. ilmiy uslubning hozirgi zamon taraqqiyoti bilan bog`liq ravishda quyidagi umumiy xususiyatlari bor: 1) axborotning ob’yektivligi, aniqligi; 2) nutqning ma’lumotlarga boyligi; 3) fikrning lo`nda, qisqa ifodalanishi; 4) muallif individualligining sezilmasligi; 5) emotsionallik, obrazlilikning bo`lmasligi; 6) atama, chizma, ramz va jadvallarning bo`lishi; 7) matnning siqiq sintaktik qurilmalardan tuzilishi; 8) adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilinishi; 9) fikrlarning mantiqiyligi va qat’iy tartibda bo`lishi; 10) ellipsis hodisasining bo`lmasligi (nazarda tutilgan birorta so`zning tushib qolishi); 11) turli xil tushunchalarni ifodalovchi otlarning ko`p ishlatilishi; …

avoblik, o`tkir va ta’sirchan notiqlik, mantiqiy salobat, tashviqot va targ`ibot kabi xususiyatlar mavjud bo`ladi. 5. badiiy uslub. badiiy nutq uslubi inson amaliy faoliyati va hayotining hamma tomonlarini qamrab olishi: umumga taalluqligi, barcha barobarligi bilan xarakterlanadi. badiiy nutq uslubi juda xilma-xil ko`rinishlarda namoyon bo`ladi. bu uslub muallifga asarning estetik ta’sirini kuchaytirish uchun tilning barcha leksik va grammatik vositalaridan ustalik bilan foydalanish, tanlash, shuningdek, yangidan-yangi, ifoda vositalari yaratish imkonini beradi. badiiy nutq uslubida til obraz, xarakter va manzaralar yaratish vositasi bo`lib xizmat qiladi. bu uslub o`zining obrazliligi bilan adabiy boshqa funktsional uslublaridan ajralib turadi. adabiyotlar: 1. barkamol avlod orzusi. t., “sharq”, 1999. 2. i.a.karimov. milliy istiqlol mafkurasi – xalq e’tiqodi va buyuk kelajakka ishonchdir. t., “o`zbekiston”, 2000. 3. r.qo`ng`urov va b. nutq madaniyati va uslubiyot asoslari. t., “o`qituvchi”, 1992. 4. a.g`ulomov, b.qobilova. nutq o`stirish mashg`ulotlari. t., “o`qituvchi”, 1995. 5. g`.abduraxmonov, s.mamajonov. o`zbek tili va adabiyoti. t., “o`qituvchi”, 1995. 6. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning uslubiy turlari"

1405685573_56279.doc nutqning uslubiy turlari r e j a 1. nutq uslubi 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. notiqlik uslubi 5. badiiy uslub kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi bilan bevosita bog`liq bo`ladi. shuning uchun h...

DOC format, 46.5 KB. To download "nutqning uslubiy turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning uslubiy turlari DOC Free download Telegram