nutqning uslubiy turlari

PPTX 17 pages 1.6 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

nutqning uslubiy turlari mavzu: nutqning uslubiy turlari reja: 1. nutq uslubi haqida 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. ilmiy uslubi 5. publitsistik uslub 6. badiiy uslub nutq uslubi kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi bilan bevosita bog`liq bo`ladi. shuning uchun ham ular funksional uslublar deb yuritiladi. so`zlashuv uslubi og`zaki nutq, ma’lum bir modal munosabatlarni ifodalash uchun asos bo`lsa, uslub fanining ob’yekti bo`ladi. bu holat – gap bo’laklari tartibining “buzilishi” bilan, soda gap, to`liqsiz gaplarning bo`lishi, dialog nutqning mavjudligi bilan xarakterlanadi. shunisi xarakterliki, …

2 / 17

2.leksik-frazeologik xususiyatlar. 3.grammatik xususiyatlar rasmiy uslub rasmiy (ish yuritish) uslubga hisob-statik organlar, sud, adliya, fuqarolik holatlarini qayd etuvchi va notarial idoralar, prokuratura, ichki ishlar va boshqa vazirliklarning, idora, muassasa, tashkilotlarning, ayrim shaxslarning rasmiy hujjatlari nota, qaror, farmon, ko`rsatma, qo`llanma, konstitutsiya, hukm, ajrim, shartnoma, tavsiya, izohnomalar va ariza, shikoyat, axborot, majlis bayoni, tilxat, tarjimai hol, ishonchnoma, guvohnoma, e’lon, dalolatnoma, ma’lumotnoma, hisobot kabilarning til xususiyatlari kiradi. rasmiy ish yuritish uslubining asosiy xususiyatlari quyidagilardir: badiiy tasvir vositalar bo`lmaydi; uslub leksikasi kitobiy va xolis so`zlardan iborat bo`ladi: uslubda professional terminologiya mavjud bo`ladi; eskirgan so`z va iboralar o`rni bilan ishlatiladi; grammatik xususiyatlar mavjud bo`ladi; hujjatlar matni birinchi shaxs yoki uchinchi shaxs tilidan yoziladi. yakka rahbar nomidan yoziladigan farmoyish hujjatlari birinchi shaxs tilidan bo`ladi. shuningdek, ayrim shaxs tomonidan yozilgan hujjatlar (ariza, tushuntirish xati) ham birinchi shaxs, birlik sonida shakllantiriladi. boshqa hujjatlar esa yo birinchi shaxs ko`plik sonda, yoki uchinchi shaxs birlik sonda rasmiylashtiriladi. hujjatlar matnida turg`unlashgan, …

3 / 17

ko`rish, aybni ochish, ko`riladi, beriladi, bo`shatilsin; bu uslubda uyushiq bo`lakli gaplar keng qo`llanilib, ayrim o`rinlarda bo`laklar soni 8-10 taga yetishi mumkin; qo`shma gaplardan, xususan, shart ergash gapli qo`shma gaplardan keng foydalaniladi; so`roq va undov gaplar deyarli qo`llanilmaydi, asosan, darak va buyruq gaplar ishlatiladi. rasmiy ish yuritish uslublari ilmiy uslub ilmiy uslub fan, texnika va ishlab chiqarish bilan bog`liq vazifaviy uslubdir. u o`z ichida yana ilmiy texnikaviy, ilmiy-hujjat, ilmiy-ommabop, o`quv-ilmiy kabi bir necha sof ilmiy turlarga bo`linadi. ilmiy uslubning hozirgi zamon taraqqiyoti bilan bog`liq ravishda quyidagi umumiy xususiyatlari bor: axborotning ob’yektivligi, aniqligi; nutqning ma’lumotlarga boyligi; fikrning lo`nda, qisqa ifodalanishi; muallif individualligining sezilmasligi; emotsionallik, obrazlilikning bo`lmasligi; atama, chizma, ramz va jadvallarning bo`lishi; matnning siqiq sintaktik qurilmalardan tuzilishi; adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilinishi; fikrlarning mantiqiyligi va qat’iy tartibda bo`lishi; ellipsis hodisasining bo`lmasligi (nazarda tutilgan birorta so`zning tushib qolishi); turli xil tushunchalarni ifodalovchi otlarning ko`p ishlatilishi; otlarni, asosan, birlikda ishlatish; matnda fe’lning majhul …

4 / 17

sirchan notiqlik, mantiqiy salobat, tashviqot va targ`ibot kabi xususiyatlar mavjud bo`ladi. 14 badiiy uslub badiiy nutq uslubi inson amaliy faoliyati va hayotining hamma tomonlarini qamrab olishi: umumga taalluqligi, barcha barobarligi bilan xarakterlanadi. badiiy nutq uslubi juda xilma-xil ko`rinishlarda namoyon bo`ladi. bu uslub muallifga asarning estetik ta’sirini kuchaytirish uchun tilning barcha leksik va grammatik vositalaridan ustalik bilan foydalanish, tanlash, shuningdek, yangidan-yangi, ifoda vositalari yaratish imkonini beradi. badiiy nutq uslubida til obraz, xarakter va manzaralar yaratish vositasi bo`lib xizmat qiladi. bu uslub o`zining obrazliligi bilan adabiy boshqa funktsional uslublaridan ajralib turadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. aminov m, madvaliyeva a, mahkamov n. ish yuritish-toshkent: o’zbekiston milliy ensiklopediyasi. davlat ilmiy nashriyoti 2. begmatov e, hozirgi o’zbek adabiy tilining leksik qatlamlari-toshkent: fan 3. mahmudov n. o’qituvchi nutqi madaniyati, 2-nashri-toshkent a.navoiy nomidagi o’zbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009 yil 4. maxmudov n. tilimizning tilla sandig’i-toshkent g’.g’ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2015 yil. 5. mahmudov n, xudoyberganova d. o’zbek …

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning uslubiy turlari"

nutqning uslubiy turlari mavzu: nutqning uslubiy turlari reja: 1. nutq uslubi haqida 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. ilmiy uslubi 5. publitsistik uslub 6. badiiy uslub nutq uslubi kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi ...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "nutqning uslubiy turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning uslubiy turlari PPTX 17 pages Free download Telegram