Back

ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari

DOC 61.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1405688936_56323.doc ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari reja: 1. taqqoslash – olamni bilish usullaridan biri sifatida. 2. taqqoslash usulini tilning barcha sathlarini o’qitishda qo’llash mumkin ekanligi. 3. so’z turkumlarini o’rganishda taqqoslash usulidan foydalanish. 4. ona tili ta’limida taqqoslashning bosqichli ketma-ketlik usulidan foydalanish. 5. xulosa tayanch tushunchalar: taqqoslash usuli, olamni bilish usuli, induksiya, xususiylik, umumiylik, tahlil, farqlar, bosqichli ketma-ketlik biz tabiat va jamiyatdagi ko’plab narsa, hodisalarni bir-biriga taqqoslash orqali o’rganamiz. shu ma’noda taqqoslash bilish usullaridan biri sanaladi. bu usul ta’lim jarayonida ham keng qo’llanadi. ona tili ta’limida taqqoslash usulining keng qo’llanishi ona tili o’qitishga induktiv metodning asos qilib olinishi bilan bog’liq. ma’lumki, induksiya asosida ta’lim berish xususiylikdan umumiylikka, tahlillardan xulosalarga borish usulidir. ta’lim jarayonida o’quvchilar e’tiboriga ko’plab misol va mashqlar havola qilinadi. o’quvchilar ularni berilgan topshiriqlar asosida tahlil qiladilar. til hodisalarini tahlil qilish jarayonida taqqoslash muhim o’rin tutadi. o’quvchilar berilgan hodisalarni, til materiallarini bir-biriga qiyoslaydilar. qiyoslash asosida bir-biriga yaqin yoki …
2
olishiga bog’liq. tildagi ko’plab hodisalar taqqoslashga asoslangan ijodiy amaliy topshiriqlar orqali o’quvchining shaxsiy faoliyat mahsuliga aylanadi. jumladan, 8-sinfda “so’z birikmasi” mavzusiga oid tushunchalarni shu asosda o’rgatish maqsadga muvofiqdir. darslikda shu mavzuga oid “so’z birikmasi va so’zlar qo’shilmasi”, “so’z birikmasi va so’z”, “so’z birikmasi va ibora”, “tasviriy ifoda”, “so’z birikmasi va qo’shma so’zlar”, “so’z birikmasi va gap” kabi mavzular berilganki, o’quvchi ularni faqat qiyoslab o’rganish asosidagina so’z birikmasi haqida mukammal xulosa chiqara oladi. shulardan “so’z birikmasi va so’zlar qo’shilmasi” mavzusining o’rganilishini ko’rib chiqaylik. mavzuga oid quyidagicha ijodiy amaliy topshiriqlar berilgan: 29-mashq. 1-topshiriq. berilgan juftliklarni qiyoslab, ular orasidagi farqni izohlang. 1) karimjonning akasi – karim va akasi; 2) mening otam – men bilan otam; 3) gazetadagi maqola – gazeta va maqola; 4) opasining qizi – opasi va qizi. o’quvchilar berilgan juftliklar bilan tanishadilar, ularni kuzatadilar. shundan so’ng o’qituvchi ular bilan quyidagicha suhbat o’tkazadi: o’qituvchi. berilgan juftliklarning o’xshash tomoni nimada ko’rinadi? o’quvchi. juftlikning …
3
uvchilar so’zlar o’zaro teng bog’lanishi va tobe bog’lanishi mumkin degan xulosaga keladilar. tobe bog’lanishda so’zlar kelishik qo’shimchalari va ohang yordamida, teng bog’lanishda esa so’zlar teng bog’lovchilar hamda sanash ohangi yordamida bog’lanishini bilib oladilar. tobe bog’lanish so’z birikmasini, teng bog’lanish esa so’z qo’shilmalarini hosil qiladi degan yakuniy xulosa chiqaradilar. agar so’z qo’shilmalari va so’z birikmalari shunday tarzda yonma-yon qo’yilib, o’zaro qiyoslanmasa, o’quvchilar so’z birikmasini so’z qo’shilmalaridan aniq farqlay olmaydilar. bulardan ko’rinadiki, taqqoslash usulini ona tili ta’limida qo’llash maqsadga muvofiqdir. bu usul orqali o’quvchilar til hodisalari haqida aniq va puxta tushuncha hosil qiladilar, ularni bir-biriga qorishtirmaydilar. ona tili ta’limida taqqoslash usulining muhim o’rin tutishi haqida ko’p bora aytilgan. til fanining barcha sathlarida bu usuldan foydalanish mumkin. bundan ko’rinadiki eng kichik va eng yirik nutqiy hodisalarni o’rgatishda ham shu usuldan foydalanish imkoniyati bor. tilning morfologiya sathida ko’plab so’z turkumlari, so’z shakllari haqida ma’lumot beriladi. so’z yasovchi qo’shimchalarni va so’z shakli yasovchi qo’shimchalarni o’rgatish …
4
hilar bir necha fe’l yasovchi qo’shimchalarni bilib oladilar. darslikdagi 37-38-mashqlar ishlanib, -r, -ar, -y, -ay qo’shimchalari to’g’risida ma’lumot beriladi. shu qo’shimchalar sirasiga kiruvchi -a, -y, -ay qo’shimchalari ishtirokida ko’pay, kengay, qoray, sog’ay, ozay, toray, yasha, o’yna, qiyna kabi fe’llar yasaladi. mashq orqali o’quvchilar bu qo’shimchalarning fe’l yasovchi qo’shimchalar ekanligini bilib oladilar. mazkur qo’shimchalar omonim qo’shimchalar bo’lib, ular fe’lning turli shakllarini yasashda ham ishtirok etadi. fe’lning ravishdosh shakli o’rganilganda, bu shaklni hosil qiluvchi qo’shimchalar qatorida -a, -y qo’shimchalari ham aytib o’tiladi. o’quvchilar 116-117-mashqlarni ishlash orqali ravishdosh shaklining shu qo’shimchalar yordamida ham yasalishini bilib oladilar. keyingi mashg’ulotda 119-mashq ishlanadi va bunda asosiy e’tibor -a, -y qo’shimchalari yordamida yasaluvchi ravishdoshlarga qaratiladi. shu o’rinda o’qituvchi fe’l yasovchi va ravishdosh shaklini yasovchi -a, -y qo’shimchalarini o’zaro taqqoslab o’tishi zarur. buning uchun quyidagicha misollar yonma-yon qo’yiladi va o’zaro qiyoslanadi: 1. nasim ukasi bilan o’ynadi. toma-toma ko’l bo’lur. 2. devor tutundan qoraydi. u ishlay-ishlay charchadi. misollar o’qitiladi …
5
igida berilgan qoraydi va ishlay-ishlay so’zlarining o’zagini topib, bu so’zlarga qo’shilib kelgan –y qo’shimchasining vazifasini aniqlang. o’quvchi. qoraydi so’zining o’zagi qora sifati bo’lib, unga qo’shilib kelgan –y qo’shimchasi fe’l yasovchi qo’shimcha hisoblanadi. yig’lay-yig’lay so’zlarining o’zagi yig’la fe’li bo’lib, uning tarkibidagi –y qo’shimchasi ravishdosh shaklini hosil qiluvchi qo’shimchadir. o’quvchilar misollarni qiyoslash asosida –a, -y qo’shimchalarining omonimlik xususiyatini yaxshi bilib oladilar va quyidagicha xulosa chiqaradilar: -a, -y qo’shimchalari ot, sifat turkumidagi so’zlarga qo’shilganda fe’l yasovchi qo’shimcha hisoblanadi. fe’llarga qo’shilib kelganda ravishdosh shaklini hosil qiladi. bu taqqoslashning birinchi bosqichidir. taqqoslashning keyingi bosqichi 7-sinfda “xabar mayli” mavzusi o’tilganda o’tkaziladi. xabar mayli tushunchasi orqali fe’lning zamon shakllari haqida ham ma’lumot beriladi. o’quvchilar 16-jadval bilan ishlash, 176-mashqda berilgan topshiriqni bajarish orqali fe’lning hozirgi-kelasi zamon shakllari -a, -y qo’shimchalarini qo’shish orqali hosil bo’lishini bilib oladilar. masalan, boraman, o’qiyman kabi fe’llar hozirgi-kelasi zamon shaklidadir. shu o’rinda yana taqqoslash usulini qo’llash zarur bo’ladi. bu galgi taqqoslash murakkab ko’rinishga ega …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari"

1405688936_56323.doc ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari reja: 1. taqqoslash – olamni bilish usullaridan biri sifatida. 2. taqqoslash usulini tilning barcha sathlarini o’qitishda qo’llash mumkin ekanligi. 3. so’z turkumlarini o’rganishda taqqoslash usulidan foydalanish. 4. ona tili ta’limida taqqoslashning bosqichli ketma-ketlik usulidan foydalanish. 5. xulosa tayanch tushunchalar: taqqoslash usuli, olamni bilish usuli, induksiya, xususiylik, umumiylik, tahlil, farqlar, bosqichli ketma-ketlik biz tabiat va jamiyatdagi ko’plab narsa, hodisalarni bir-biriga taqqoslash orqali o’rganamiz. shu ma’noda taqqoslash bilish usullaridan biri sanaladi. bu usul ta’lim jarayonida ham keng qo’llanadi. ona tili ta’limida taqqoslash usulining keng qo’llani...

DOC format, 61.0 KB. To download "ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tili darslarida taqqoslash … DOC Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
ona tili darslarida ta’limiy o’yinlarni qo’llash — DOC DOC
ona tili darslarida ta’limiy o’yinlarni qo’llash
29 pages 113.5 KB
ona tili va o’qish savodxonligi darslarida ta’limiy o'yinlarni qo’llash — PPTX PPTX
ona tili va o’qish savodxonligi darslarida ta’limiy o'yinlarni qo’llash
— 755.7 KB
ona tili darslarida noan’anaviylik — DOC DOC
ona tili darslarida noan’anaviylik
— 98.0 KB
o’simliklar selektsiyasida in vitro usulini qo’llash — PPTX PPTX
o’simliklar selektsiyasida in vitro usulini qo’llash
— 1.2 MB
ona tili darslarida savodxonlikni oshirish — PPTX PPTX
ona tili darslarida savodxonlikni oshirish
20 pages 1.3 MB
suzishni jismoniy tarbiya darslarida qo’llash — DOCX DOCX
suzishni jismoniy tarbiya darslarida qo’llash
15 pages 35.2 KB
ona tili darslarida tarqatma materiallardan foydalanish — DOCX DOCX
ona tili darslarida tarqatma materiallardan foydalanish
8 pages 27.4 KB
ona tili darslarida nutq o’stirish tamoyillari — DOCX DOCX
ona tili darslarida nutq o’stirish tamoyillari
36 pages 50.8 KB
ona tili darslarida noan’anaviy usullardan foydalanish — DOCX DOCX
ona tili darslarida noan’anaviy usullardan foydalanish
31 pages 79.1 KB
ona tili darslarida o‘quvchilar nutqini o‘stirish — PDF PDF
ona tili darslarida o‘quvchilar nutqini o‘stirish
34 pages 592.6 KB
ona tili darslarida qoʻllaniladigan samarali metodlar — PPTX PPTX
ona tili darslarida qoʻllaniladigan samarali metodlar
20 pages 538.1 KB
ona tili darslarida noan’anaviy usullardan foydalanish — DOCX DOCX
ona tili darslarida noan’anaviy usullardan foydalanish
29 pages 86.4 KB