nutqning fonetik bulinishi

DOC 40.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405685213_56273.doc nutqning fonetik bulinishi reja: 1.bug’in va uning turlari. 2.urg’u va uning turlari 3.transkripsiya nima? 4-fonetik o’zgarishlar. 1.nutq. fonetik jihatdan to’rt tarkibiy qismdan iborat: jumla, takt, bugin va tovushga ajratiladi. fonetika ana shu birlikni tilda tutgan o’rni turi va xususiyatlarini o’rganadi. fraza nutqning eng katta fonetik birligi bo’lib, ikki tomoni-dan pauza bilan chegaralanib o’ziga xos ohangga ega bo’ladi. fraza jumla degan ma‘noni anglatib, u ko’pincha gapga teng keladi. takt. frazalar taktlardan tashkil topgan bo’ladi. frazaning ikki kichik pauzasi orasiga joylashgan va yagona urgu bilan talaffuz qilinadigan bir yoki bir necha buginning yigindisiga takt deb aytiladi. frazada nechta urgu bulsa, shuncha takt buladi. takt uz navbatida sintagma deb xam yuritiladi. bug’in . takt bug’inlardan tashkil topadi. bug’in bir yoki bir necha tovushlardan tashkil topib, bir zarb bilan talaffuz qilinadigan fonetik birlikdir. tilshunoslik fanida bug’in ta‘rifiga aloqador bir nechta nazariya mavjud. shulardan ikkitasi: fonologik bugin nazariyasi va fonetik bugin nazariyasi boshqalariga qaraganda …

bu tillarda so’z fraza urg’ular mavjudligidan dalolat beradi. ma‘no urg’usi. vir mustaqil so’zni yoki unga bog’lanib kelgan bir yoki bir necha yordamchi so’zlar guruhini boshqalardan ajratib ko’rsatish demakdir. so’z urg’usi. so’zdagi burinlarning birini boshqasiga nisbatan ajratib kursatishdir. bu ikki urg’u turlari o’zbek tiliga va uning o’z xususiyatlariga to’g’ri keladi. umumiy tilshunoslikda urg’u o’rniga ko’ra: turg’un urg’uli tillar va erkin urg’uli tillarga farqlanadi. turg’un urg’uli tillarda urgu doimo so’zning ma‘lum bir bug’iniga tushadi. o’zbek va frantsuz tillarida urg’u doimo oxirgi bug’inga (buni o’ylab qurish lozim) polyak, venger, chex, lotin tillarida hamma vaqt birinchi bug’inga tushadi. erkin urg’uli tillarda urg’u so’zning qaysi bug’inga tushishini oldindan bilish mumkin emas. bunday tillarda urgu so’zning har xil burinlariga tushishi mumkin. urg’u boshqa tillardagi kabi o’zbek tilida ham so’z ma‘nosini farqlashda xizmat qiladi: olma, olma, yangi, yangi. 3.transkriptsiya nima? bu termin ikki xil ma‘noda ishlatiladi:keng ma‘noda atokli, geografik, tarixiy va boshqa nomlarning ma‘lum bir qoida asosida …

ilation so’zidan olingan bo’lib, «o’xshashlik» degan ma‘noni anglatadi. tovushlarning o’zaro bir-biriga ta‘siri natijasida biri ikkinchisiga o’xshab ketishi assimilyatsiya xodisasi hisoblanadi. assimilyatsiya progressiv, regressiv bo’lishi mumkin. oldinda kelayotgan tovush keyingisiga ta‘sir etib, uni o’ziga o’xshatib olsa, progressiv assimilyatsiya ro’y beradi: ochdi-ochti, botdi-botti. keyingi kelayotgan tovush o’zidan oldingisini o’ziga o’xshatib olsa, regressiv assimilyatsiya deyiladi: bir+ta - bitta, yuz+siz - yussiz, yigit+cha - yigichcha. dissimilyatsiya termini lotincha dissimilatio suzidan kelib chiqqan bo’lib, «o’xshamaslik» ma‘nosini anglatadi. talaffuz jixatidan bir-biriga yaqin bo’lgan tovushlardan biri o’zining fiziologik yoki akustik xo’susiyatlarini o’zgartirib yuborsa, bunday xodisani dissimilyatsiya deyiladi: birorta - bironta, koridor. - kolidor. diereza so’zdagi tovushlardan birini talaffuz qilmay tushirib qoldirishdir: dastlab - daslab, past - pas, go’sht — go’sh, nima - nma. metateza - yonma-yon turgan tovushlarning urin almashtirish xodisasidir: turpoq, - tuproq, surpa - supra. epinteza so’zlarga ularning tarkibida yuq bulgan tovushlarning qushilib, aytilishi xodisasidir: unga, unda, undan. tovushlarning pozitsion o’zgarishlari. ba‘zi tillarda no’tq tovushlari …

ining qushilish hodisasidir: disk - diska, blank - blanka, tank-tanka. prokopa — yiroq,-irok,, yirik-irik. sinkopa - avtor-avtir, direktor-direktir. sinyarizis - maorif-morif, saodat-sodat. eliziya - kora ot-korot, bora oladi-boroladi. adabiyotlar. m. irisqulov. «tilshxnoslikka kirish». t.- o’qituvchi-1992. s.usmonov. «umumiy tilshunoslik», t. - o’qituvchi- 1972. sh. shoabdurax.imov, m. asqarova, a xojiev, i.rasulov, x. doniyorov. «xozirgi o’zbek adabiyot tili» - i qism t.-o’qituvchi- 1980. 4. o.azizov. «tilshunoslikka kirish». t.-1963. 30-35-betlar.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning fonetik bulinishi"

1405685213_56273.doc nutqning fonetik bulinishi reja: 1.bug’in va uning turlari. 2.urg’u va uning turlari 3.transkripsiya nima? 4-fonetik o’zgarishlar. 1.nutq. fonetik jihatdan to’rt tarkibiy qismdan iborat: jumla, takt, bugin va tovushga ajratiladi. fonetika ana shu birlikni tilda tutgan o’rni turi va xususiyatlarini o’rganadi. fraza nutqning eng katta fonetik birligi bo’lib, ikki tomoni-dan pauza bilan chegaralanib o’ziga xos ohangga ega bo’ladi. fraza jumla degan ma‘noni anglatib, u ko’pincha gapga teng keladi. takt. frazalar taktlardan tashkil topgan bo’ladi. frazaning ikki kichik pauzasi orasiga joylashgan va yagona urgu bilan talaffuz qilinadigan bir yoki bir necha buginning yigindisiga takt deb aytiladi. frazada nechta urgu bulsa, shuncha takt buladi. takt uz navbatida sintagma deb ...

DOC format, 40.5 KB. To download "nutqning fonetik bulinishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning fonetik bulinishi DOC Free download Telegram