lingvistika va uning turlari. tilning ta‘riflari

DOC 43,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405666111_56149.doc lingvistika va uning turlari. tilning taâriflari reja: 1. lingvistika turlari. 2. tilning taâriflari. lingvistika termini qator yevropa mamlakatlari: ingliz, frantsuz, nemis, ispan, rus va boshqa tillarda faol qoâllanilib, til haqidagi fanni anglatadi. ushbu soâzning oâzagi lingua boâlib, til degan maânoni beradi. binobarin, lingvistika terminining oâzbek tilidagi muqobili, maânodoshi tilshunoslik boâlib, ular oâzaro sinonimik munosabatga kirishadi. lingvistika yoki tilshunoslik fani oâziga xos murakkab ijtimoiy hodisa boâlgan aloqa qurolini â tilni sistema sifatida â bir butun obâekt sifatida tadqiq va tahlil qiladi. ayni jarayonda u turli koârinishlarda, shakllarda namoyon boâladi. bu ijtimoiy xarakterga ega boâlgan tilning mohiyatidan, uni turli tomondan oârganish, tekshirish lozimligidan va bu ilmiylik printsipi nuqtai nazaridan mutlaqo toâgâri ekanligidan kelib chiqadi. lingvistika nihoyatda qudratli maânaviyat belgisi, millat boyligi boâlgan tilni oârganish jarayonida quyidagi koârinishlarda namoyon boâladi: 1. dinamik lingvistika. dinamik lingvistika, asosan, tilni real mavjudligida, turlicha vazifalarni faol bajarishda, âtaraqqiyotdaâ, oâzgarishda tadqiq qiladi. 2. statik lingvistika. statik lingvistika …

i (fonetik, leksik, morfologik, sintaktik sathlari) orasidagi oâzaro tabiiy, zaruriy bogâliqliklarni, munosabatlarni oârganadi. 5. sinxronik lingvistika. sinxronik lingvistika statik va struktural lingvistika bilan uzviy boðliq boâlib, tilning maâlum bir davrdagi âqotganâ, âturðunâ holatini tasvirlashga xizmat qiladi. 6. diaxronik lingvistika. diaxronik lingvistika dinamik va atomistik lingvistika bilan uzviy boðliq boâlib, tilning taraqqiyot, til birliklarining esa rivojlanish qonuniyatlari hamda natijalarini oârganadi. 7.intralingvistika (ichki lingvistika). ichki lingvistika til birliklarining sistem aloqasini, munosabatini ekstralingvistik faktorlarga bogâliq boâlmagan holda oârganadi. ichki lingvistikaning tadqiqot manbai boâlib fonologiya, leksikologiya va grammatika hisoblanadi. 8. ekstralingvistika (tashqi lingvistika). tashqi lingvistika tilning taraqqiyoti va vazifasini ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy-tarixiy, etnik, joâðrofiy kabi faktorlar bilan boðliq holda oârganadi. shunga koâra ushbu lingvistika tilni ijtimoiy hodisa sifatida tekshiradi. 10. makrolingvistika. makrolingvistika tilni keng doirada, âkatta hajmdaâ olib, uni statistik metodlar asosida tadqiq qiladi. aniqroði, ushbu soha tilni statistik metodlar, statistik usullar orqali tahlil qiladi. 11. mikrolingvistika. mikrolingvistika til sistemasi tarkibidagi (strukturasidagi) aloqalar, oâzaro munosabatlar …

tq aktining muayyan ijtimoiy-amaliy maqsadga yoânaltirilganligi, shunga muvofiqligi jihatidan oârganadi. u nutqdagi â fikr ifodalashdagi shakl va mazmun birligiga alohida eâtibor beradi. psixolingvistika lisoniy imkoniyatlar asosida nutqiy birliklarni hosil qilish va qabul qilish, nutq jarayoni (fikr almashtirish-ifodalash va anglash)da ruhiy holatlarga, bunda sharoit (situatsiya), oâxshashlik (analogiya), farqlash (differentsiatsiya), taâsirchanlik, soâzlovchi va tinglovchi ruhiy holati masalalariga alohida eâtibor beradi. 13. sotsiolingvistika. sotsiolingvistika sotsiologiya va lingvistika fanlarining zaruriy va mantiñiy boðliñligidan hosil bo`lib, jamiyat va til (til va jamiyat) munosabati masalasi bilan shuðullanadi. u tilni sotsial â ijtimoiy hodisa sifatida talñin ñiladi. shunga ko`ra sotsiolingvistikaning eng muhim, asosiy muammosi tilni-til tabiatini ijtimoiy hodisa sifatida tekshirish, uning jamiyatdagi, tilshunoslik fanidagi o`rni va ahamiyatini belgilashdir. 14. etnolingvistika. etnolingvistika etnografiya va lingvistika fanlarining o`zaro munosabatidan shakllanib, etnik belgi bo`lgan tilga xalñ tarixiy taraññiyotining, rivojlanishining, xalñ turmush, urf-odatlarining-moddiy va maânaviy madaniyatining taâsirini, ularning tilda voñe bo`lishini o`rganadi. etnolingvistika til va jamiyat munosabatini tadñiñ ñilishda etnik faktorlarning …

ing asosiy ñismi, tarkibiy elementi sifatida tilni-til va nutñ birliklarini yaratishda faol xizmat ñiladi, yetakchi hisoblanadi. shunga ko`ra neyrolingvistika inson nerv sistemasi bilan aloña ñuroli-til orasidagi uzviy, doimiy, zaruriy munosabatni yoritadi. tilning taâriflari umumiy nazariy tilshunoslikning asoschisi, til ilmining buyuk bilimdoni yevropalik vilgelm fon gumboldt til masalalariga â tilning taârifi muammosiga alohida jiddiy ahamiyat bergan. aniqrogâi, v.fon gumboldt tilning mohiyatini ochishda, unga asosli ilmiy taârif berishda antinomiya2 metodini (usulini) qoâllaydi. yaâni u antinomiya usuli orqali tilning mohiyatini, tabiatini ilmiy yoritib berishga harakat qiladi va bu jarayonda til sistemasiga nisbatan bir qator antinomiyalarni qayd etadi. bular: 1.til va tafakkurning oâzaro dialektik munosabati, yaâni a) til va tafakkur oâzaro ajralmas, bir butundir; b) til va tafakkur oâzaro âajraluvchiâ, ichki qarama-qarshilikka egadir. boshqacha aytganda, til tafakkurni, fikrni ifodalash uchun xizmat qiladi. tafakkur (fikr) til orqali yuzaga chiqadi. tilsiz tafakkur, tafakkursiz til yoâq. ayni vaqtda til (til materiali) moddiy, tafakkur esa ruhiy (psixik). til …

taraqqiyoti bilan barobar qadam tashlovchi taraqqiyot mezonidir, muayyan tarixiy norma (meâyor)dir. xullas, ushbu antinomiya asosini hozirgi tilshunoslikda talqin etilayotgan lison (til) va nutqning oâzaro munosabati, til va nutq dialektikasi tashkil qiladi. 3. tildagi ijtimoiylik (sotsiallik) va shaxsiylik, alohidalik (individuallik) orasidagi antinomiya. til individga, shaxsga tegishli boâlgani holda, ayni vaqtda, oâzida ijtimoiy (sotsial) jarayonlarni, faktorlarni aks ettiradi, maâlum bir jamiyat uchun umumiydir. 4. til muayyan sistema sifatida mavjud boâlgani holda, ayni vaqtda, nutq faoliyatining alohida aktlari koârinishida voqelashadi. 5. til (nutq) va nutqni tushunish antinomiyasi. nutq va nutqni tushunish, anglash nutqiy faoliyatning muhim, eng asosiy jihatlarini tashkil qiladi. shunga koâra jamiyat aâzolari oârtasida kommunikativ jarayon amalga oshadi. 6. til amaliyotidagi obâektiv va subâektiv jihatlar. aytmoñchimizki, har bir inson obâektiv ravishda jamiyat mahsuli boâlgan tildan, uning qonun-qoidalaridan foydalanadi. subâektiv ravishda esa har bir inson oâz nutqi faoliyatida tilning taraqqiyotiga, undagi oâzgarishlarga, yangiliklarning yuzaga kelishiga xizmat qiladi, taâsir koârsatadi. 7. lisoniy jarayondagi jamoaviy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lingvistika va uning turlari. tilning ta‘riflari"

1405666111_56149.doc lingvistika va uning turlari. tilning taâriflari reja: 1. lingvistika turlari. 2. tilning taâriflari. lingvistika termini qator yevropa mamlakatlari: ingliz, frantsuz, nemis, ispan, rus va boshqa tillarda faol qoâllanilib, til haqidagi fanni anglatadi. ushbu soâzning oâzagi lingua boâlib, til degan maânoni beradi. binobarin, lingvistika terminining oâzbek tilidagi muqobili, maânodoshi tilshunoslik boâlib, ular oâzaro sinonimik munosabatga kirishadi. lingvistika yoki tilshunoslik fani oâziga xos murakkab ijtimoiy hodisa boâlgan aloqa qurolini â tilni sistema sifatida â bir butun obâekt sifatida tadqiq va tahlil qiladi. ayni jarayonda u turli koârinishlarda, shakllarda namoyon boâladi. bu ijtimoiy xarakterga ega boâlgan tilning mohiy...

Формат DOC, 43,5 КБ. Чтобы скачать "lingvistika va uning turlari. tilning ta‘riflari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lingvistika va uning turlari. t… DOC Бесплатная загрузка Telegram