Orqaga

imlo va uning tamoyillari

DOC 86,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405659638_56085.doc imlo va uning tamoyillari r e j a: 1. imlo (orfografiya) – tilshunoslikning alohida bir bo’limi. imloning orfoepiya hamda alifbo bilan aloqadorligi. 2. imlo tamoyillari. imloning ma’lum qonun-qoidalar, me’yorlarga asoslanishi. 3. imloning fonetik va morfologik tamoyillari. 4. tarixiy -an’anaviy tamoyil asosida yoziladigan so’z va qo’shimchalar. 5. imloda farqlash (differensiasiya) tamoyili. 6. etimologik (yoki grafik) tamoyilning o’ziga xos tomonlari. 7. imlo tamoyillarining o’zaro aloqadorligi, bog’liqligi tayanch tushunchalar: imlo (orfografiya), imlo tamoyillari, fonetik tamoyil, morfologik tamoyil, tarixiy -an’anaviy tamoyil, farqlash (differensiasiya) tamoyili, etimologik (grafik) tamoyil. so’zlarni adabiy til me’yorlari asosida to’g’ri yozish – savodxonlik madaniylikning muhim belgilaridandir. savodxon bo’lmoq uchun imlo qoidalarini bilish shartdir. binobarin imlo qoidalari – savodxonligimiz asosidir. imlo adabiy tilning yozma shakli bilan aloqador bo’lib, u to’g’ri yozish qoidalarini o’rgatuvchi hamda ular haqida batafsil ma’lumot beruvchi tilshunoslikning alohida bir bo’limidir. imlo yozuv vositalari orqali so’z va so’z shakllarining bir xilda yozilishini tartibga soladi. imlo tufayli so’zlar yagona yozuv …
2
ifbo adabiy tildagi fonemalarni to’la va to’g’ri ifodalash uchun yetarli harfiy belgilarga ega bo’lsa, imlo ham shunga muvofiq ravishda davr talablariga javob bera oladigan mukammal va qulay qoidalarni o’zida tarkib toptiradi. har qanday yozuv tizimi ma’lum qonun -qoidalarga, ularning asosida yotuvchi imloviy tamoyillarga asoslanib ish ko’radi. imloviy tamoyillar yozuv me’yorlariga oid qoidalarni bir xilda, turg’un shakllarda muayyan tartibda ushlab turuvchi asosiy omil sanaladi. hozirgi o’zbek imlosi quyidagi tamoyillarga tayanadi: 1) fonetik tamoyil, 2) morfologik tamoyil, 3) tarixiy - an’anaviy tamoyil, 4) farqlash (differensiasiya) tamoyili, 5) etimologik yoki grafik tamoyil. fonetik tamoyil. fonetik tamoyilga ko’ra, so’z va qo’shimchalar jonli nutqda qanday aytilsa, yozuvda ham shunday ifoda qilinadi. masalan, son so’ziga -a, ong so’ziga -la, ishla so’ziga -v+chi qo’shimchasi qo’shilganda, bu so’zlar sana, angla, ishlovchi deb aytiladi va shunday yoziladi. fonetik tamoyil imloni jonli nutqqa yaqinlashtiradi, yozuv bilan talaffuz orasida yaqin aloqa va munosabat borligini ko’rsatadi. fonetik tamoyil so’zlarning talaffuz shaklini asos …
3
r. 2. o’zbek tilida bir qator fe’llar –la qo’shimchasi bilan yasalgan. shunday -la affiksli fe’llarga – v qo’shimchasi qo’shilganda so’z oxiridagi a tovushi o ga o’tadi va so’z o’sha shaklda talaffuz etiladi va yozilishda ham shunday holat saqlanadi: bag’ishla+v = bag’ishlov, sozla+v = sozlov, bog’la+v = bog’lov, aybla +v = ayblov, qishla+v = qishlov, oqla +v = oqlov kabilar. 3. oxiri a tovushi bilan tugagan ba’zi so’zlarga -q qo’shimchasi qo’shilganda ham a tovushi o bo’lib aytiladi va so’z mana shu o’zgarishni hisobga olgan holda yoziladi: tarqa +q = tarqoq, so’ra +q = so’roq, yangra+q = yangroq, qaltira +q = qaltiroq, quvna +q = quvnoq, yumsha +q = yumshoq, yaltira +q = yaltiroq, sana +q = sanoq kabilar. 4. tilimizdagi og’iz, ko’ngil, qorin, o’g’il, singil, o’rin, bo’yin, burun kabi so’zlar egalik qo’shimchasini olganda asosning ikkinchi bo’g’inidagi i yoki u unlisi tushirib talaffuz qilinadi. bunday so’zlar fonetik tamoyilga ko’ra o’sha talaffuz shaklida …
4
a q tovushi o’zgarishsiz qoladi. bunday so’zlar ham fonetik prinsipga binoan o’sha shaklda yoziladi: axloq - axloqi, ittifoq-ittifoqi, mashq-mashqi, nutq - nutqi, huquq-huquqi, haq-haqi, xulq-xulqi, ishq-ishqi kabilar. 2) k undoshi bilan tugagan so’zlarga egalik qo’shimchasi qo’shilganda k undoshi jarangli g tovushiga o’tadi. talaffuzda ham, yozuvda ham shu holat saqlanadi: bilak +im = bilagim, bilak+ing=bilaging, bilak +i = bilagi; tilak +im = tilagim, tilak +ing= tilaging, tilak +i = tilagi. tirgagi (tirgak +i ), bargagi (bargak +i ), bezagi (bezak +i ), o’rdagi (o’rdak +i ), yuragi (yurak +i ), ilgagi (ilgak+i ), kovagi (kovak+i ) kabilar ham shunday so’zlarga misoldir. ammo k tovushi bilan tugagan bir qator so’zlar egalik qo’shimchasini olganda jarangsiz k tovushi g tovushiga o’tmaydi, o’zgarishsiz, o’z holida aytiladi va bu so’zlar talaffuziga ko’ra yozilaveradi: nok+im = nokim,nok+ing= noking, nok+i = noki; chek+i =cheki, chok+i =choki, yuk+i =yuki, ishtirok+i =ishtiroki, tok+i =toki, tank+i =tanki, sirk+i =sirki, ocherk+i =ocherki, …
5
nlashtiradi, ular o’rtasida ma’lum darajada umumiylikni vujudga keltirish uchun xizmat qiladi. morfologik tamoyil. bu tamoyilga ko’ra , so’zlar va ularning tarkibiy qismlari jonli so’zlashuvdagi talaffuziga qarab emas, balki asl shakllariga muvofiq yoziladi. masalan, uchta, kelib turibdi, shanba, go’sht so’zlari og’zaki nutqda ushta, kep turipti, shamba, go’sh shaklida aytiladi. lekin morfologik tamoyilga asosan uchta , kelib turibdi, shanba, go’sht tarzida yoziladi. morfologik tamoyil o’zbek imlosining etakchi tamoyillaridan hisoblanadi. imlo qoidalarining ko’pchiligi morfologik tamoyilga asoslangan holda tuziladi. bu tamoyil so’z va morfemalarni yozishda bir xillikni ta’minlaydi. hozirgi o’zbek imlosida morfologik tamoyil asosida yoziladigan so’z va morfemalarga namuna sifatida quyidagilarni keltirish mumkin: 1. jarangli b tovushi bilan tugagan so’zlarda bu tovush talaffuzda jarangsizlashib p tarzida aytiladi, ammo imloda asliga ko’ra jarangli b tovushi bilan yoziladi: kitob, maktab, mirob, javob, g’olib, kosib, tartib, laqab, azob, asab, targ’ib, mansab, maktub, choyshab kabilar. 2. jarangli d undoshi so’z oxirida jarangsizlanib t tarzida talaffuz qilinadi, lekin asliga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"imlo va uning tamoyillari" haqida

1405659638_56085.doc imlo va uning tamoyillari r e j a: 1. imlo (orfografiya) – tilshunoslikning alohida bir bo’limi. imloning orfoepiya hamda alifbo bilan aloqadorligi. 2. imlo tamoyillari. imloning ma’lum qonun-qoidalar, me’yorlarga asoslanishi. 3. imloning fonetik va morfologik tamoyillari. 4. tarixiy -an’anaviy tamoyil asosida yoziladigan so’z va qo’shimchalar. 5. imloda farqlash (differensiasiya) tamoyili. 6. etimologik (yoki grafik) tamoyilning o’ziga xos tomonlari. 7. imlo tamoyillarining o’zaro aloqadorligi, bog’liqligi tayanch tushunchalar: imlo (orfografiya), imlo tamoyillari, fonetik tamoyil, morfologik tamoyil, tarixiy -an’anaviy tamoyil, farqlash (differensiasiya) tamoyili, etimologik (grafik) tamoyil. so’zlarni adabiy til me’yorlari asosida to’g’...

DOC format, 86,5 KB. "imlo va uning tamoyillari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: imlo va uning tamoyillari DOC Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari — DOC DOC
orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari
6 sahifa 78,0 KB
orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari — DOC DOC
orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari
6 sahifa 78,5 KB
imlo tamoyillari. fonetik tamoyil — DOCX DOCX
imlo tamoyillari. fonetik tamoyil
6 sahifa 20,2 KB
orfografiya (imlo) va uning qoidalari — PPTX PPTX
orfografiya (imlo) va uning qoidalari
13 sahifa 181,2 KB
orfografiya(imlo) va uning qoidalari — PPTX PPTX
orfografiya(imlo) va uning qoidalari
12 sahifa 86,5 KB
orfografiya va uning tamoyillari — PPTX PPTX
orfografiya va uning tamoyillari
— 2,5 MB
orfografiya va uning tamoyillari — PPTX PPTX
orfografiya va uning tamoyillari
12 sahifa 1,3 MB
imlo nazariyasi va imlo xatolari — PPTX PPTX
imlo nazariyasi va imlo xatolari
14 sahifa 1,8 MB
gospital pedagogikasi va uning tamoyillari — DOCX DOCX
gospital pedagogikasi va uning tamoyillari
1 sahifa 444,2 KB
orfoepiya va uning tamoyillari 2 — PPTX PPTX
orfoepiya va uning tamoyillari 2
— 86,9 KB
imlo va savodxonlik — DOCX DOCX
imlo va savodxonlik
6 sahifa 17,1 KB
imlo va savodxonlik — PPTX PPTX
imlo va savodxonlik
11 sahifa 80,5 KB