hind – yevropa tillari oilasi

DOC 81.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1405658348_56054.doc hind – yevropa tillari oilasi reja: 1. hind – yevropa tillarining o`rganilish tarixidan. 2. hind – yevropa tillarining qarindoshlik aloqalari. 3. hind – yevropa tillarining tipologik xususiyatlari. hind – yevropa tillari oilasi, bu oilani o`rganish tarixidan, ovrupashunoslar va ularning tadqiqot manbalari, metodlari, hind – yevropa tillarining qarindoshligi, hind – yevropa tillari oilasining guruhlanishi, eng yirik guruh, eng yirik (so`zlashuvchilar va jahondagi o`rniga ko`ra) tillar, hind – yevropa tillarining ichki (lisoniy) xususiyatlari, hind – yevropa tillari flektiv tillar sifatida. genealogik tasnif asosida, tillarni qiyosiy-tarixiy metod orqali organish, avvalo, hind – yevropa tillari materiallarida ishlab chiqilgan edi. bunda xix asrning birinchi yarmida nemis filologi f.bonn (1791-1867), rus tilshunosi a.x.vostokov (1781-1864), nemis olimi a.shleyxer (1821-1868),fransuz tilshunosi f.dits (1794-1876)lar hind – yevropashunoslikka asos soldilar. bundan keyin som-xom, fin-ugor, turkiy, kavkaz tillari oilasi tasniflandi. fransuz gumanisti gvilyelm postellus (1510-1581) ozining “tillarning qarndoshligi haqida”, gollandiyalik olim iosif skaliger (1540-1609) esa “yevropaliklarning tillari haqida mulohazalar” nomli …
2
da faqat o`zaklarninggina emas, balki grammatik (forma) shakllarning ham o`xshash, bog`liq ekanligini va bu o`xshashliklarning tasodifiy emasligini, bular hind – yevropa tillari orasida qarindoshlik munosabati borligini ko`rsatadi, deya mulohaza yuritdi. frans bopp (1791-1867) esa xuddi shu yonalishda, ya’ni sanskrit tili va ko`pgina yevropa tillarini qiyoslash asosida 1816-yilda “sanskrit tilining tuslanish sistemasi va uni grek, latin, fors va german tillaridagi tuslanish sistemasiga qiyoslash” nomli asarini e’lon qildi va bu asarda mazkur tillardagi tuslanishning o`xshashligini, bu tillarning bir manbadan kelib chiqqanligini ko`rsatib o`tdi.olim o`zining iii tomli “sanskrit , hind, arman, grek, latin, litva, qadimgi slovyan , got va nemis tillarining qiyosiy grammatikasi” nomli asarida (1833-1852) hind – yevropa tillarida fleksiyaning kelib chiqish tarixini o`rganib, tilshunoslikda “agglyutinatsiya” nazariyasini ishlab chiqdi. hind – yevropa tillari oilasini o`rganish sohasida y.grimm va r.rasklar ham katta xizmat ko`rsatishgan. xususan, rasmus rask (1787-1832) o`zining “qadimgi island tili va island tilining paydo bo`lishi” (1814) nomli asarida tillarning qarindoshligi so`zlarning …
3
magan) asarlari ma’lum. 1820-yillarda mashhur rus tilshunosi a.x.vostokov o`zining “slovyan tili haqida mulohazalar” asarida slovyan tillarining genetik aloqalarini asoslab berdi. quyosiy - tarixiy tilshunoslik haqida, ayniqsa, hind-yevropa tillari oilasi haqida gapirganda buyuk olim avgust shleyxerning naturalistik qarashlariga to`xtalmasdan bo`lmaydi. shleyxerning “ð¡ñ€ð°ð²ð½ð¸ñ‚ðµð»ñŒð½ð¾ – ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ññ‚ð¸ñ‡ðµñðºð¾ðµ ð¸ñð»ðµð´ð¾ð²ð°ð½ð¸ðµâ€ (1848-1850), â«ððµð¼ðµñ†ðºð¸ð¹ ñð·ñ‹ðºâ» (1859), â«ðšð¾ð¼ð¿ðµð½ð´ð¸ð¹ ññ€ð°ð²ð½ð¸ñ‚ðµð»ñŒð½ð¾ð¹ ð³ñ€ð°ð¼ð¼ð°ñ‚ð¸ðºð¸ ð¸ð½ð´ð¾ðµð²ñ€ð¾ð¿ðµð¹ñðºð¸ñ ñð·ñ‹ðºð¾ð²â» (1861-1862) kabi asarlarida uning eng asosiy g`oyalari o`z aksini topgan. olimning tilga “jonli organizm” sifatida qarash, jonli organizmlarga xos “tug`ilish, rivojlanish va o`lish” (inqiroz) hodisalari aynan til misolida yaqqol ko`rinishini e’tirof etish, tillar shajarasi va bobo til masalalarini tadqiq etish faoliyatining naturalistik tafakkuri asosini tashkil qilar edi. a. shleyxerning fikricha, dunyo tillarining barchasi uchun umumiy bobo tilni o`rnatish mumkin emas. demak, bir necha bobo tillar bor bo`lgan. chunonchi, tillarning ko`pgina qismi yo`qolgan va yo`qolayotgan bir paytda, bizga ma’lum bo`lmagan juda ko`p tillar bo`lganligini va shunga yarasha ko`plab bobo tillar bo`lganligini tasavvur qilish mumkin. “hayvon va jonzotlarga xos …
4
kxasi, birma, namakva tillari arxaik ko`rinishlar, turk-tatar, mo`g`ul, fin, venger, dravid, tibet tillari o`tuvchi, oraliq tillar, semit va hind – yevropa tillari – eng rivojlangan tillardir. 2.hind-yevropa tillari eng keng tarqalgan yirik oiladir. hozirgi hind – yevropa tillari oilasi qarindoshlik darajasiga ko`ra 10 guruhga ajratiladi: hind,eron, roman, german, slovyan, grek, kelt, arman, boltiq, alban. 1.hind guruhi. 24 tildan iborat. 676 million kishi so`zlashadi. bu 33,7 % ni tashkil qiladi. 2.roman guruhi, 10ta til. 522 million kishi so`zlashadi. 26,0% 3.german guruhi, 10ta til. 421 million kishi so`zlashadi.21,0% 4.slovyan guruhi, 11ta til. 282 million kishi so`zlashadi. 14,1% 5.eron guruhi, 31ta til. 68 million kishi so`zlashadi. 3,4% 6.grek guruhi, 1ta til. 11,7 million kishi so`zlashadi. 0,6% 7.kelt guruhi, 4ta til. 9,4 million kishi so`zlashadi. 0,5% 8. arman guruhi, 1ta til. 6 million kishi so`zlashadi. 0,3% 9. boltiq guruhi, 2ta til. 4,7 million kishi so`zlashadi. 0,2% 10.alban guruhi, 1 ta til. 4,5 million kishi …
5
elatlar tili; 11). o`lik tillar (veda tili)-sanskrit: veda tili, pali, prokrit. 2. eron guruhi. 1). forsiy, 15 million, eronning davlat tili; 2). afg`on (pushtu) – afgonistonning milliy adabiy tili; 3). baluchi (beludja) – baluchiston tili; 4). kurd – shimoliy – g`arbiy eron, iroq, turkiya chegaralari va armanistonda yashovchi kurdlar tili; 5). tojik, 1 million, tojikiston, o`zbekiston va qozog`iston; 6). osetin, 266 ming, shevalari; iron (shim. oseteya) va digorga (jan. osetiya) kavkaz tillarining ba’zi belgilari bor; 7). tolish, 80 ming, ozarbayjon; 8). tog`, ozarbayjon, janubiy dog`iston; 9). rushan, 7, 1 ming 10). shug`non, 12 ming badaxshon tog`lari; 11). yag`nob, 1 ming, o`sha yerda va boshqa pomir shevalari. o`lik tillar: qadimgi fors, avesto, pahlaviy, skif, so`g`d, xorazmiy, sak tillari. 3.slovyan guruhi. a.sharqiy guruh: 1). rus, 10 million, rossiya va sobiq sssr respublikalarida; shimoliy rus -“olovchi” va janubiy rus – “alovchi” eng muhim aloqa tili (jahon bo`ylab); 2). ukrain, 40 million, ukraina, shimoliy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hind – yevropa tillari oilasi"

1405658348_56054.doc hind – yevropa tillari oilasi reja: 1. hind – yevropa tillarining o`rganilish tarixidan. 2. hind – yevropa tillarining qarindoshlik aloqalari. 3. hind – yevropa tillarining tipologik xususiyatlari. hind – yevropa tillari oilasi, bu oilani o`rganish tarixidan, ovrupashunoslar va ularning tadqiqot manbalari, metodlari, hind – yevropa tillarining qarindoshligi, hind – yevropa tillari oilasining guruhlanishi, eng yirik guruh, eng yirik (so`zlashuvchilar va jahondagi o`rniga ko`ra) tillar, hind – yevropa tillarining ichki (lisoniy) xususiyatlari, hind – yevropa tillari flektiv tillar sifatida. genealogik tasnif asosida, tillarni qiyosiy-tarixiy metod orqali organish, avvalo, hind – yevropa tillari materiallarida ishlab chiqilgan edi. bunda xix asrning bi...

DOC format, 81.5 KB. To download "hind – yevropa tillari oilasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hind – yevropa tillari oilasi DOC Free download Telegram