hind falsafasi

PPTX 16 pages 489.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 489.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu:pedagogik mahorat fani haqida tushuncha. fanning asosiy vazifalari va tarkibiy qismlari. hind falsafasi reja. qadimgi hindistonda falsafa buddaviylik falsafasi hindistonda falsafiy maktablar. eramizdan oldingi birinchi ming yillik o‘rtalarida hindistonda vedalar mafkurasidan holi bo‘lgan va insonning jamiyatdagi o‘rni masalasiga yangicha yondashadigan ta'limot paydo bo‘ldi. yangi maktablarning ko‘pchiligi ichidan jaynizm va buddaviylikgina umumhind ahamiyatiga ega bo‘ldi. jaynistlar ta'limoti sa'naviyat (dualizm)ni e'lon qildi. inson mohiyati ikki xil moddiy (adjiva) va ruhiy (jiva) bo‘lib, ularni bog‘lab turuvchi halqa nozik modda tariqasida tushuniladigan karma bo‘lib, ruhni qo‘pol modda bilan qo‘shilishiga imkon beradi jonsiz moddani karma iplari vositasida ruh bilan qo‘shilishi oqibatida yakka olingan shaxs kelib chiqadi, karma esa ruhni cheksiz qayta tug‘ilish va o‘zgarishlar silsilasida kuzatib, unga doimiy hamrohlik qilib boradi. ruhni karma ta'siridan xalos bo‘lishi, ya'ni sansaraga faqat zohidlik va biror xayrli ish qilish yo‘li bilan erishish mumkin.eramizdan oldingi vi asrda hindiston shimolida buddaviylik paydo bo‘ldiki, uning asoschisi sidxarta gautama (er.ol. 583-483 yy.) edi. …

2 / 16

'tibor va to‘g‘ri razm solmoqlikda o‘z ifodasini topadi. hissiy lazzat olishga bag‘ishlangan umr ham, tarki dunyochilik va o‘z-o‘zini qiynashga qaratilgan yo‘l ham rad etiladi. shunday qilib bu yo‘l uch omildan tashkil topadi – ma'rifat (pradjna), xulq-atvor (shila) va diqqat-e'tibor samadxi yoki razm solish. bularning barchasiga nirvonada, ya'ni nurlangan holatdagi budda kayfiyatida erishish mumkin. buddaviylik markazida shunday tasavvur yotadiki, har bir odam budda holatiga erishish imkoniyatiga ega. an'anaviy buddaviylik tajriba yo‘li bilan asoslashga imkon bermaydigan majhul va metafizik masalalardan uzoqlashadi. an'anaga ko‘ra, budda dunyoning oxiri borligi yoki cheksizligi, hamda «nurlangan shaxs» uchun o‘limdan keyingi hayotning imkoni borligi yoki yo‘qligi haqidagi masalalarni muhokama qilmagan. u bunday masalalar javobsiz bo‘lganligidan kishilarni to‘g‘ri yo‘ldan chalg‘itadi, deb hisoblagan. shu bilan birga bir qatorda u o‘zining axloqiy falsafasi asoslarini yaratib, azob-uqubatning keng va chuqur sabablarini tahlil qilish bilan birga, uni bartaraf qilish vositalarini ham ko‘rsatib berdi. ular jumlasiga quyidagilarni kiritish mumkin: - ashyolarning mavjudligi shartligini tan …

3 / 16

ning turli tarkibiy qismlaridan tashkil topgan shartli majmuadir. insonning mavjudligi ana shu majmuaga bog‘liq bo‘lib, qachonki, u bo‘linib ketsa, insonning hayoti barham topadi. ruh yoki men ana shu majmuadan boshqa narsa emas, degan ma'noni anglatadi. shunday qilib buddaviylik falsafasining markaziy ta'limoti barcha mavjud narsalarning o‘zaro aloqada (pratitya) ekanligidadir, ya'ni barcha ashyolar u yoki bu holatlar ta'siri ostida paydo bo‘ladilar. doimiy o‘zgarishlarga duchor bo‘lishi shart bo‘lgan voqyeylik muayyan zamon lahzalarida faqat tajriba orqaligina bilib olinadi va shuning uchun ham asosiy fikrni fahmlashga berilib ketmaydi. buddaviylik bu faqat axloqiy-falsafiy ta'limotgina emas, balki din hamdir. u eng qadimgi jahon miqyosidagi dindir. ammo yakka xudolikka asoslangan boshqa dinlardan farqli o‘laroq, unda yagona xudoga, ruhning abadiyligiga ishonish yo‘qdir, shuningdek, unda xudo bilan odamlar o‘rtasida vositachilik qiluvchi cherkov ham yo‘qdir. bular o‘rniga buddaviylik yo‘lidan borishga yordamlashuvchi e'tiqod quyganlar jamoasi bordir. buddaviylik shuning uchun ham dindirki, unda najot topishga ishonch, ya'ni ko‘ngilga yorug‘lik kirituvchi – nirvonaga erishish …

4 / 16

sh ularga sajda qilish va ular ismini yodga olish bilan bog‘liq ekanligi ta'kidlandi. eramizning boshidan boshlab buddaviylikning ikki asosiy yo‘nalishi – xinayana (ikki g‘ildirakli kichik arava) va mohayana (katta yoki keng ikki g‘ildirakli arava) shakllandi. ikki g‘ildirakli arava yoki deganda shunday vosita tushuniladiki, ushbu an'anaga e'tiqod ko‘yganlarni maksadga, ya'ni nurlangan holatga olib boradi. umuman bu ikkala yo‘nalish ham buddaviylik uchun umumiy bo‘lgan asosan intilishi lozim bo‘lgan orzu va maqsadni tushunishdadir. xinayanada umuminsoniy emas, balki o‘zining muammolarini bartaraf etish yotadi, ya'ni o‘z shaxsining ko‘ngli nurlanishiga erishib, ozod inson maqomi bo‘lgan – arxat darajasini qo‘lga kiritish nazarda tutiladi. mohayanada asosiy maqsad botxisattva orzusiga erishishdir. botxisattva – «nurlangan borliq» ma'nosini anglatadi. bu shunday zotdirki, oliy ruhiy uyg‘onishga ega bo‘lsa ham, o‘zining ketidan boshqalarni ergashtirish va barcha aqliy mavjudotlarni umumiy tarzda najot topishlari uchun ularga yordamlashish maqsadida abadiy tinchlik, ya'ni nirvonaga ketishga qaror qilmagandir. mohayana an'analari xitoy, quriya va yaponiyada yoyildi. xulosa eramizning boshiga …

5 / 16

iyotlar rо’yxati: s. xantington “stopknoveniye sivilizatsiy ? // polis, m, 1994. semenovy.n. sotsialnaya filosofiya a.toynbi. m., 1980. sorokin p. chelovek, sivilizatsiya, obhestvo. m., 1992. t.s. pilye “ falsafa tarixi” t., “sharq” – 2002 y. tatsit korneliy sochineniya v 2-x tomax. l., 1969. toynbi a. postijeniye istorii. m., 1991. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hind falsafasi"

mavzu:pedagogik mahorat fani haqida tushuncha. fanning asosiy vazifalari va tarkibiy qismlari. hind falsafasi reja. qadimgi hindistonda falsafa buddaviylik falsafasi hindistonda falsafiy maktablar. eramizdan oldingi birinchi ming yillik o‘rtalarida hindistonda vedalar mafkurasidan holi bo‘lgan va insonning jamiyatdagi o‘rni masalasiga yangicha yondashadigan ta'limot paydo bo‘ldi. yangi maktablarning ko‘pchiligi ichidan jaynizm va buddaviylikgina umumhind ahamiyatiga ega bo‘ldi. jaynistlar ta'limoti sa'naviyat (dualizm)ni e'lon qildi. inson mohiyati ikki xil moddiy (adjiva) va ruhiy (jiva) bo‘lib, ularni bog‘lab turuvchi halqa nozik modda tariqasida tushuniladigan karma bo‘lib, ruhni qo‘pol modda bilan qo‘shilishiga imkon beradi jonsiz moddani karma iplari vositasida ruh bilan qo‘shilishi o...

This file contains 16 pages in PPTX format (489.0 KB). To download "hind falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hind falsafasi PPTX 16 pages Free download Telegram