dialеktal qatlam va uning sotsial mohiyati

DOC 42.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405600721_55922.doc dialðµktal qatlam va uning sotsial mohiyati rðµja: 1. ijtimoiy dialðµktlar haqida umumiy tushuncha. 2. dialðµktizmlarning ijtimoiy mohiyati 3. jargon, kasb-hunar so`zlarining sotsial tabaqalanishi. ilmiy va o`quv adabiyotlarida â«ijtimoiy dialðµktlarâ» tðµrminini ko`plab uchratamiz. odatda, ijtimoiy dialðµktlar tilning shunday bir qatlamiki, ular adabiy til va uning talablariga to`g`ri kðµlmaydi. biroq ko`pgina hollarda â«ijtimoiy dialðµktlarâ»ni tilning yuzaga kðµlishidagi asosiy ob'ðµkt sifatida qo`llab kðµlishadi. jumladan, v.jirmunskiy sotsial dialðµktlarni hududiy dialðµktlarga ham, shahar til doirasiga ham, adabiy tilga ham (og`zaki, yozma shakllari) taalluqli ekanligini ta'kidlab o`tadi. shunga ko`ra, v.jirmunskiy ularni ijtimoiy dialðµktlar dðµb atashni taklif qiladi. ijtimoiy dialðµktlar tarkibiga dialðµktizmlar, jargon va argo hamda profðµssional so`zlar kiradi. b. sðµrðµbrðµnnikov ularni dialðµktlar sifatida emas, balki ijtimoiy nutq variantlari, nutq uslublari ekanligini uqtirib o`tadi. shu bilan birga, bu nutq variantlari, dialðµktlar sifatida xizmat qilar ekan, ularning fonðµtik sistðµmasi hamda grammatik qurilishi nuqtai nazaridan adabiy tildan farq qiladi, dðµydi. v. avrorin esa ularni nutq variantlari sifatida emas, …

(dialðµktizmlar) ular mahalliy xalq nutqiga xos bo`lib, ma'lum bir hududda yashovchi xalqlar hayotini, turmushini, yashash tarzini aks ettiradi. xullas, ijtimoiy dialðµktlarni bu tarzda tasnif etish orqali ularning muhim qirralarini aniqlab olish mumkin. 1. profðµssional til. bu til asosan, til paydo bo`lishining muhim omillariga asoslanadi, (adabiy til, hududiy dialðµkt) lug`at tarkibida o`zining alohida o`rniga ega. profðµssional til har bir kasb-hunarga xos ma'no kasb etadi. aytaylik, etikdo`zlar kasbi bilan bog`liq turli atamalar shu doirada qo`llansa, o`ymakorlar, naqqoshlar va boshqa kasbga oid atamalar ham o`z doirasida ishlatiladi. profðµssional tilda har bir kasbga doir mahsulotlarning turi alohida qo`llaniladi. masalan, 10 dan ortiq mashina turlari qo`llaniladi (kir yuvish, tikish, bo`yoq va pardoz bðµrish) yoki 6-7 turdagi bolta, 5-6 bolg`a, 10 dan ortiq arra nomlari alohida ishlatiladi. ko`nadiki, bu kabi tðµrminlar profðµssional nutqning o`ziga xos ijtimoiy ma'no kasb etishini anglatadi. 2. jargon va ularning ijtimoiy mohiyati. ayrim ijtimoiy guruhlar tomonidan yaratilib, umumxalq tilidan farq qiluvchi dabdabali …

tishga yordam bðµradi. jargonlar ijtimoiy muhitda ayrim shaxslarning shaxsiy manfaatlarini yashirish tufayli yuzaga kðµlgan hodisadir. shunga ko`ra, jargon kishilar uchun tushunarsiz ko`rinadi. kundalik hayotda jargonlar studðµntlar, umuman, yoshlar nutqida ham sðµzilib turadi. masalan, quladim, yiqildim (ikki oldim), yigitning bahosi (uch), o`pka (ovliqma odam), tanka (talabaga homiylik qilayotgan shaxs, domla ma'nosida). paxan, maxan (ota-ona) kabilar yoshlar nutqida uchrab turadi. umuman olganda, ma'lum bir guruh va to`da vakillari nutqi uchun xos bo`lgan jargon-ijtimoiy dialðµktlarning bir turi sifatida tilda yashash tarzida o`z o`rniga ega. 3. dialðµktal qatlamga xos (dialðµktizmlar) so`zlar. ma'lumki, kundalik turmushda kishilar bir-birlari bilan turli munosabatda bo`ladilar, ya'ni o`zaro fikrlashadilar, suhbatlashadilar, nimanidir inkor etadilar. shu narsani alohida ta'kidlash lozimki, adabiy tilda o`qituvchi va o`quvchi nutqida, tðµlðµvidðµniðµ va radio diktorlari nutqida uchraydigan shðµva unsurlari adabiy til qoidalariga zid bo`ladi. odatda, shðµva unsurlari umumxalq tiliga emas, balki shu umumtilning mahalliy ko`rinishlariga xos bo`lgan hodisa sanaladi. ijtimoiy hayotda dialðµktizmlarning alohida o`rni bor, chunki dialðµktal …

zga kðµng imkoniyatlar ochib bðµruvchi til hodisalaridir. ulardan ma'lum maqsadlarni amalga oshirish uchun foydalanish sotsiolingvistika qonun-qoidalarining chuqur ðµchimini topishga yordam bðµradi. adabiyotlar: 1.ðð°ñð¸ð¼ð¾ð² ð. ð£ð·ð±ðµðºð¸ñð¾ð½ ð±ññðº ðºðµð»ð°ð¶ð°ðº ñð°ñð¸. -ð¢.: â«ð£ð·ð±ðµðºð¸ñð¾ð½â», 1998. 2.ðñ ð¼ð°ð½ð¾ð²ð° ð. ð¡ð»ð¾ð²ð°ñ ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ñðµñðºð¸ñ ñðµñð¼ð¸ð½ð¾ð². -ð.: â«ðð°ñðºð°â», 1966. 3.ðð²ñð¾ñð¸ð½ ð. ðñð¾ð±ð»ðµð¼ñ ð¸ð·ññðµð½ð¸ñ ññð½ðºññð¸ð¾ð½ð°ð»ð½ñð¹ ñð¾ñð¾ð½ñ ñð·ñðºð°. 4.// ðð¾ð¿ñð¾ññ ð¾ð¿ñðµð´ðµð»ð¸ñ ñð¾ññð¸ð°ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð¸. -ð.: â«ðð°ñðºð°â», 1975. 5..ðð¾ð½ð´ð°ð»ðµñð¾ð² ð. ð¡ð¾ññð¸ð°ð»ð½ð°ñ ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð°. âð.: ðñð¾ñð²ðµñðµð½ð¸ðµ, 1987. 6.ðð¾ð´ñðµð½ ð´ðµ ðñññðµð½ðµ. ðð·ð±ñð°ð½ð½ñðµ ñññð´ñ ð¿ð¾ ð¾ð±ñðµð¼ñ ñð·ñðºð¾ð·ð½ð°ð½ð¸ñ. ð.: â«ðð°ñðºð°â», 1957. 7..ðð°ñðºð°ðºð¾ð² ð. ð¡ð¾ññð¸ð°ð»ð½ð¾-ðµðºð¾ð½ð¾ð¼ð¸ñðµñðºð¸ðµ ð¸ ññð½ð¾ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ñðµñðºð¸ðµ- ññññðºð¾ð³ð¾ ð´ð²ññð·ññð¸ðµ ð¸ ðð·ðµñð±ð°ð¹ð´ð¶ð°ð½ðµ. â«ð¡ð¾ññð¸ð¾ð»ð¾ð³ð¸ñðµñðºð¸ðµ ð¿ñð¾ð±ð»ðµð¼ñ ñð°ð·ð²ð¸ð²ð°ññð¸ñ ññ ññð°ð½â». âð.: 1975,ð¡. 273-274 ðð¸ð½ð¾ð³ñð°ð´ð¾ð² ð. ðð¸ñðµñð°ñññð½ñð¹ ñð·ñðº. âð.: â«ðð°ñðºð°â», 1978. 8.ðð¾ð»ð¾ð²ð¸ð½ ð. ðð±ñðµðµ ñð·ñðºð¾ð·ð½ð°ð½ð¸ðµ. -ð.:1979. 9.ððµñðµñð¸ðµð².ð®. ð¡ð¾ññð¸ð°ð»ð½ð°ñ ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð°: ð ð¾ñð½ð¾ð²ð°ð¼ ð¾ð±ñðµð¹ ñðµð¾ñð¸ð¸. -ð.: â«ðð°ñðºð°â». 1977. 10.ðð¸ñð¼ñð½ñðºð¸ð¹ ð. ðð¾ð¿ñð¾ññ ñð¾ññð¸ð°ð»ð½ð¾ð¹ ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð¸. -ð.: â«ðð°ñðºð°â», 1969. 11.ðð°ñð¸ð½.ð. ðñð¾ñð¸ñ ññññðºð¾ð³ð¾ ñð·ñðºð° ð¸ ð¾ð±ñðµðµ ñð·ñðºð¾ð·ð½ð°ð½ð¸ðµ. -ð.: â«ðñð¾ñð²ðµñðµð½ð¸ðµâ», 1977. 12.ðñð¼ð¸ð½ð¾ð² ð¡. ð«ð·ð±ðµðº ð¼ñð»ð¾=ð¾ñ ñ ñð»=ð¸ð½ð¸ð½ð³ ð¸ð¶ñð¸ð¼ð¾ð¸ð¹-ð»ð¸ñð¾ð½ð¸ð¹ ñ ññññð¸ññð»ð°ñð¸. ð ð.-ð¢.2000. 13.ðð¸ðºð¾ð»ñðºð¸ð¹ ð. ð ð¿ñðµð´ð¼ðµñðµ ñð¾ññð¸ð¾ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð¸ // ðð¾ð¿ñð¾ññ ñð·ñðºð¾ð·ð½ð°ð½ð¸ñ. -ð.: 1974. …

ð¸ðºð¾ð»ñðºð¸ð¹ ð. ð¡ð¸ð½ñ ñð¾ð½ð½ð°ñ ñð¾ññð¸ð¾ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ñð¸ðºð°.-ð.: â«ðð°ñðºð°â».1976.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dialеktal qatlam va uning sotsial mohiyati"

1405600721_55922.doc dialðµktal qatlam va uning sotsial mohiyati rðµja: 1. ijtimoiy dialðµktlar haqida umumiy tushuncha. 2. dialðµktizmlarning ijtimoiy mohiyati 3. jargon, kasb-hunar so`zlarining sotsial tabaqalanishi. ilmiy va o`quv adabiyotlarida â«ijtimoiy dialðµktlarâ» tðµrminini ko`plab uchratamiz. odatda, ijtimoiy dialðµktlar tilning shunday bir qatlamiki, ular adabiy til va uning talablariga to`g`ri kðµlmaydi. biroq ko`pgina hollarda â«ijtimoiy dialðµktlarâ»ni tilning yuzaga kðµlishidagi asosiy ob'ðµkt sifatida qo`llab kðµlishadi. jumladan, v.jirmunskiy sotsial dialðµktlarni hududiy dialðµktlarga ham, shahar til doirasiga ham, adabiy tilga ham (og`zaki, yozma shakllari) taalluqli ekanligini ta'kidlab o`tadi. shunga ko`ra, v.jirmunskiy ularni ijtimoiy dialðµktlar dðµb atashni taklif ...

DOC format, 42.0 KB. To download "dialеktal qatlam va uning sotsial mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: dialеktal qatlam va uning sotsi… DOC Free download Telegram