alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz

DOC 111.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405596015_55857.doc alifbo 1 alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz reja: 1. adabiy yozish 2. adabiy talaffuz a l i f b o 1- §. nutq deganda odatda tovush nutqi tushuniladi. тabiiy nutq - tovush nutqi. yozuv - shu nutqni ma'lum shakllar bilan aks ettirish vositasi. yozuv tovush nutqidan ancha keyin, kishilik jamiyagi madaniy taraqqiyotining muayyan bosqichida yuzaga kelgan. demak, tovush nutqi - birlamchi, u o‘z qonuniyatlari asosida tabiiy yo‘sinda o‘zgarib, rivojlanib boradi; yozuv esa tovush nutqiga nisbatan ikkilamchi, ongli ravishda o‘ylab topilgan sun'iy vosita. тovush nutqini uzoq masofaga, kelgusi avlodga uzatib bo‘lmaydi. ana shu ikki ehtiyojni qondirish talabi yozuvni yuzaga keltirdi. yozuv yuzaga kelganidan keyin adabiy tilning ikki holati – og‘zaki adabiy til va yozma adabiy til farqlana boshlagan. yozuv - yozma adabiy tilga xizmat qiladigan bebaho vosita. ma'lumki, yozuvning piktografiya (lot. pictus - 'bo‘yoq bilan ifodalangan(, yunoncha grapho - 'yozaman'), ideografiya (yunoncha idea -'tushuncha') kabi turlari bor. bulardan birinchisi kishilar …

ozuvda ishlatiladigan bunday shaklga b e l g i deyiladi. masalan, ba(zi leksemasi besh shakl vositasida yoziladi, to‘rttasi - harf, bittasi belgi. demak, bu leksema tarkibida to‘rt tovush bor, belgi esa ikkinchi tovushning cho‘ziq ekanini yozuvda ko‘rsatish uchun yoziladi. bu yerda tovushni a harfi, shu tovushning cho‘ziq aytilishini belgi ko‘rsatadi, har ikkisi birgalikda cho‘ziq a: tovushini bildiradi. fonografik yozuvga xos harf va belgiga fonogramma deyiladi. fonogrammani boshqa tur belgilardan farqlash kerak. masalan, arifmetik amallarni ko‘rsatuvchi qo‘shuv ((), oluv (-), ko‘paytiruv (x), bo‘luv (:) alomatlari ham belgi. bular o‘z tabiatiga ko‘ra ideografik yozuvni eslatadi: ularni hamma bir xil tushunadi, lekin har bir til vakili ularni o‘z leksemasi bilan (o‘z tovushlari bilan) o‘qiydi. demak, bu tur belgilar tovushga birkitilgan bo‘lmaydi, shu sababli milliy emas, balki umumbashariy. тil tovushlarini ko‘rsatishga xizmat qiladigan shakllar-gina fonografik yozuvga mansub deb qaraladi. 2- §. qadimgi yozuvlarni hisobga olmasak, o‘zbeklarning arab alifbosi asosida tuzilgan fors alifbosidan, qisqa muddat …

an forsiy alifboni lotin alifbosi asosida tuzilgan alifboga almashtirdi. 30- yillarning oxiriga kelib rus alifbosi asosidagi alifbolarga o‘tish boshlandi. hozirgi vaqtda bir qancha tillarning yozuvi rus alifbosidan lotin alifbosi asosida tuzilgan alifbolarga almashtirildi. yangi o‘zbek lotin alifbosini tuzishda klassik lotin alifbosi aynan olingani yo‘q: i) lotin alifbosidagi 26 harfdan w, c harflari o‘zbek lotin alifbosiga olinmadi, 2) lotin alifbosida ks tovushlari tizmasini ifodalaydigan x harfiga o‘zbek lotin alifbosida chuqur til orqa (x( tovushini ifodalash vazifasi birkitildi, 3) y harfiga til o‘rta ovozdor tovushni ifodalash vazifasi birkitildi, 4) j harfiga sirg‘aluvchi (z( tovushini ifodalashdan tashqari portlovchi 'ç' tovushini ham ifodalash vazifasi yuklandi, 5) o harfiga o‘rtadan tor (o( tovushini ifodalashdan tashqari o‘zbekcha kengdan torroq 'â' tovushini ifodalash vazifasi yuklandi (bir harf bilan ikki boshqa-boshqa tovushni ifodalashdek salbiy hodisa hozirgi alifboga rus alifbosi asosidagi o‘zbek alifbosidan ko‘chib o‘tdi), 6) yangi o‘zbek lotin alifbosiga arabcha leksemalarda ishlatish uchun tutuq belgisi (() kiritildi, 7) …

$a kichik, bosma va yozma shakllari quyidagicha: bosma yozma nomi kir.h. bosma yozma nomi kir.h. а а а а а q q qe + = b b be б б r r re р р d d de д d s s se с с e e e e e t t te т t f f fe ф ф u u u u у g g ge г г v v ve в в h h he ҳ ҳ x x xe х х i i i и i y y ye й й j j je ж ж z z ze з з k k ke к к o‘ o‘ o‘ ы ы l l le л l g‘ g‘ g‘е / \ m m me м м sh sh shе ш ш n n ne н н ch ch chе ч ч o o о о о …$

ng qarori bilan tasdiqlanadi va joriy qilinadi. shunga ko‘ra imlo qoidalariga rioya qilish qat'iy tejab-tergaladi. imlo qoidasi nutqda namoyon bo‘ladigan barcha til hodisalari uchun tuzilmaydi. avvalo, so‘zlashuv nutqiga xos hodisalarning ko‘pchiligi nazardan soqit qilinadi. ada-biy nutqqa mansub bo‘lib, talaffuzi bilan yozilishi bir xil hodisalar uchun esa imlo qoidalari hojat emas. adabiy yozishni belgilash har xil talqinga yo‘l qo‘yiladigan, ada-biy talaffuz bilan adabiy yozish orasida biror farq mavjud o‘rinlarda-gina zarur. bunda ayni bir hodisani bir necha xil yozish imkoniyati bo‘ladi, shulardan biri adabiy yozish deb belgilanadi. ana shunday holatda nima adabiy yozish deb belgilansa, unga orfogramma deyiladi. orfogrammalarning ko‘pchiligi nutq tovushlarini, nutqda sodir bo‘ladigan turli-tuman tovush o‘zgarishlarini yozuvda aks ettirish yoki aks ettirmaslik munosabati bilan yuzaga keladi. imlo qoidalari ma'lum me'yorlarga asoslanadi. agar talaffuz qilinayotgan tovushni ko‘rsatuvchi harf yozilsa (to‘g‘ridan to‘g‘ri "tovush ( harf" munosabati yuz bersa, "eshitganingni yoz" shiori bilan ish tutilsa), fonetik me'yorga amal qilingan bo‘ladi: keldir- emas, keltir- …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz"

1405596015_55857.doc alifbo 1 alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz reja: 1. adabiy yozish 2. adabiy talaffuz a l i f b o 1- §. nutq deganda odatda tovush nutqi tushuniladi. тabiiy nutq - tovush nutqi. yozuv - shu nutqni ma'lum shakllar bilan aks ettirish vositasi. yozuv tovush nutqidan ancha keyin, kishilik jamiyagi madaniy taraqqiyotining muayyan bosqichida yuzaga kelgan. demak, tovush nutqi - birlamchi, u o‘z qonuniyatlari asosida tabiiy yo‘sinda o‘zgarib, rivojlanib boradi; yozuv esa tovush nutqiga nisbatan ikkilamchi, ongli ravishda o‘ylab topilgan sun'iy vosita. тovush nutqini uzoq masofaga, kelgusi avlodga uzatib bo‘lmaydi. ana shu ikki ehtiyojni qondirish talabi yozuvni yuzaga keltirdi. yozuv yuzaga kelganidan keyin adabiy tilning ikki holati – og‘zaki adabiy til va yozma adabiy t...

DOC format, 111.5 KB. To download "alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz", click the Telegram button on the left.

Tags: alifbo. adabiy yozish. adabiy т… DOC Free download Telegram