mikroorganizmlarning sistematikasi va morfologiyasi

DOCX 21.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662403665.docx mikroorganizmlarning sistematikasi va morfologiyasi reja: 1. mikroorganizmlarning sistematikasi va klassifikasiyasi haqida tushuncha. 2. mikroorganzmlarning tuzilishi va morfologiyasi. 3. prokariot va eukariotlarning hayvonlar patologiyasida ahamiyati. tayanch iboralar: prokariot, eukariot, morfologik tuzilishi, sistematika, klassifikasiya, spora, kapsula, xivchin, grammusbat, gramman fiy, sitoplazmatik membrana, sitoplazma, kiritmalar, basillalar, aktinomiset lar, zamburug’lar, klon, shtamm, deyteromiset, kultura, hujayrasiz mikroorga nizmlar, virus, viroid, genom. tirik organzmlarni umumiy o’xshashliklari bo’yicha guruhlash bilan biologiya fanining maxsus tarmog’i bo’lgan sistematika yoki taksonomiya shug’illanadi. sistematik guruhlar (takson) larni xarakterlash va aniqlash jarayoniga klassifikasiya, ularga nom berish usullariga nomenklatura deyiladi. hujayradan tashkil topgan barcha organizmlar (chatton, 1937) o’zaksiz (prokariotlar) va o’zakli (eukariotlar) organizmlarga bo’linadi. o’zaksiz organizmlarga ko’k – yashil suvo’tlari, bakteriyalar, rikketsiyalar, aktinomisetlar va mikoplazmalar kiradi. o’zaklilarga sodda hayvonlar, zamburug’ lar, o’simlik va hayvon hujayraralari kiradi. prokariot hujayralarda yadro membranasi, sitoplazma ichidagi retikulumasi yo’q, xivchinlari bor. prokariotlarni guruhlash uchun iyerarxik sistema klassifikasiyasi qabul qilingan bo’lib, unga binoan taksonomik tabaqaning eng pastki pog’onasi …

jratilgan va o’zaro xususiyatlarining kamroq o’zgarishi bilan farq qiladigan kultura. klon – bir hujayradan ajratilgan mikroorganizmlar kulturasi. mikroblar juda ham kichkina bo’lib, mikrometr (mkm) va nanometr (nm) larda o’lchanadi. 1mkm= 10-6 metr , 1nm = 10-9 metr, 1 mm = 1000mkm, 1 mkm – 1000 nm. bakteriyalarda shakl hosil qiluvchi, qobiqqa zichlik beruvchi regid qatlam – peptidoglikan hisoblanadi. grammusbat bakteriyalarning hujayra devorida 50- 90 % ko’p qavatli peptidoglikan bo’lib, tarkibida oqsil, polisaharidlari ham bo’ladi. grammanfiy bakteriyalarda 1-10 % bir qavatli peptidoglikan bo’lib, uning ustida tashqi membranasi bor. bakteriyalar – shakli, o’lchami va ba’zi biologik xususiyatlari bilan farq qiladigan bir hujayrali mikroorganizmlar bo’lib, sharsimon (kokklar), tayoqchasimon (bakteriya, basilla va klostridiylar), burama (vibrion, spirillalar, spiroxetlar) shaklli bo’ladi. bakteriya hujayrasi qobiq, sitoplazma va o’zak apparatidan iborat. sitoplazma- murakkab kolloidsimon sistema bo’lib, suv, oqsil, uglevod, yog’, nuklein kislortalari, har xil organik va anorganik moddalardan tuzilgan. sitoplazmada hujayraning modda almashinuvi (metobolizm) boradi. ya’ni uning oziqlanishi …

uch qatlamdan – tashqi lipoproteid, o’rta- lipopolisaxarid va ichki mukopolimerlardan tuzilgan regid qatlamlardan iborat. hujayra devori yo’q bakteriyalar protoplastlar deyiladi (mikoplazmalar, l - shakldagi bakteriyalar). spora va spora hosil qilish – spora yumaloq yoki oval shakldagi 1-2 mkm x 0,1 mkm uzunlikdagi hosiladir. spora hosil qilish ma’lum turlarning saqlanib qolishi uchun evolyusion kurash jarayoni natijasida paydo bo’lgan xususiyat. bakteriya spora hosil qilishda ko’p suv yo’qotib (45-55 %) sitoplazmasi quyuqlashadi va yangi , chidamli, ikki kavatli parda hosil qilib o’raladi; ichki qavat – intina, tashqisi – ekzina deyiladi. kapsula- bakteriya tanasini o’rab turuvchi alohida shilimshiq g’ilof, hujayra devorini shilimshiqlaydi. kapsula moddasi tarkibiga polisaxaridlar, glyukoproteidlar yoki polipeptidlar, proteinlar kiradi. kapsula himoya vositasi hisoblanib, bakteriyalarni fagositoz va antitelolar ta’siridan himoya qiladi. xivchinlar – bakteriyaning ko’pgina turlari mustaqil va hujayraning ektoplazmasidan hosil bo’lgan xivchinlar yordamida harakat qiladi. bakteriyalar xivchinlarning soniga va joylashishiga ko’ra 4 guruhga bo’linadi: 1. monotrix - bir xivchinli bakteriya. 2. lofotrix …

yalar bit, kana, burga tanasida parazitlik qilib hayvon va inson organizmiga tushganda kasallik chaqiradi. kasallik rikketsiozlar deb umumiy nomlanib, unga qizilchali tif, ku- isitmasi va h.k lar kiradi. xlamidiya-grekchadan chlamyda-mantiya so’zidan olingan, chunki ular zararlangan hujayralarda mantiyaga o’xshash qobiqqa o’ralgan kiritmalar hosil qiladi. xlamidiyalar rivojlanishida inisial tanachalar oraliq rivojlanish bosqichida paydo bo’lib, keyin mayda elementar tanachalar hosil bo’ladi. elementar va inisial tanachalar infeksion aktivlili, o’lchamlari va zichligi bilan farq qiladi. mikoplazmalar – polimorf mikroorganizmlar bo’lib, 100- 150 nm o’lchamdagi filtrlardan o’tadi, spora, kapsula hosil qilmaydi, grammanfiy harakatsiz mikroorganizmlar. tarkibida tirik to’qima hujayralari bo’lmagan oziq muhitlarda o’sadi. bo’linish yo’li bilan ko’payadi.polimorfizm mikoplazmalarda haqiqiy hujayra qobig’i o’rniga yupqa uch qavatli lipoprotein membrana bo’lishiga bog’liq. mikoplazmaning sharsimon, ipsimon, shingilsimon va h.k. shakllari mavjud. hujayrasida dnk, rnk ribosoma va boshqa komponentlar bor. mikoplazmalar qo’zg’atadigan kasalliklarga y.sh.m plevropnevmoniyasi, m.sh.mollar yuqumli agalaktiyasi, parrandalar respirator mikoplazmozi misol bo’ladi. aktinomisetlar (grekcha – actis - nur, mykes - zamburug’) …

a o’sishi, prokariot hujayra tipida bo’lganligi bilan o’xshaydi. spiroxetalar – harakatchan mikroorganizmlar bo’lib, ingichka va spiral shaklda juda ko’p mayda burmalari bo’lgan organizmlardir. hujayrasining tarkibida to’g’ri o’q shaklida ipi bo’lib, uning atrofida mayda – mayda burmachalar shaklda yadro moddasi va har xil kiritmalar bo’lgan sitoplazma joylashadi. spiroxetlar ayrim belgilari bilan bakteriyalardan farq qiladi. shuning uchun ular guruhga ajratilgan leptospiralarda hujayra qobig’i bo’lmaydi, spora, kapsula hosil qilmaydi, xivchinlari yo’q, ular sitoplazmasi qisqarishi natijasida ilonga o’xshab harakatlanadi. zamburug‟lar- (fungi) – o’simlik dunyosiga kiradigan xlorofillsiz organizmlar bo’lib, eukariotlarga kiradi. har xil substratlar yuzasida yashay dilar. ko’pchilik zamburug’larga miseliysi borligi, geterotrof tip oziqlanish xarakterlidir. vegetativ, jinsiy va jinssiz usulda (spora hosil qilish, kurtaklanish, miseliy qismlari, gametalar qo’shilishi) ko’payadi. mikrobiologlar o’rganadigan miseliyli zamburug’larga quyidagi uch sinfning: zigomisetlar, askomisetlar, deyteromisetlarning ma’lum vakillari kiradi. 1. zigomisetlar- miseliysi kuchli rivojlangan bir hujayrali organizmlar bo’lib, jinssiz va jinsiy yo’l bilan ko’payishadi. bu sinfga – mukor (boshchali mog’or) misol bo’lib, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning sistematikasi va morfologiyasi"

1662403665.docx mikroorganizmlarning sistematikasi va morfologiyasi reja: 1. mikroorganizmlarning sistematikasi va klassifikasiyasi haqida tushuncha. 2. mikroorganzmlarning tuzilishi va morfologiyasi. 3. prokariot va eukariotlarning hayvonlar patologiyasida ahamiyati. tayanch iboralar: prokariot, eukariot, morfologik tuzilishi, sistematika, klassifikasiya, spora, kapsula, xivchin, grammusbat, gramman fiy, sitoplazmatik membrana, sitoplazma, kiritmalar, basillalar, aktinomiset lar, zamburug’lar, klon, shtamm, deyteromiset, kultura, hujayrasiz mikroorga nizmlar, virus, viroid, genom. tirik organzmlarni umumiy o’xshashliklari bo’yicha guruhlash bilan biologiya fanining maxsus tarmog’i bo’lgan sistematika yoki taksonomiya shug’illanadi. sistematik guruhlar (takson) larni xarakterlash va aniqla...

DOCX format, 21.0 KB. To download "mikroorganizmlarning sistematikasi va morfologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning sistematik… DOCX Free download Telegram