nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari

PPTX 269,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1492885485_66268.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning kommunikativ sifatlari nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari nutq madaniyati avvalo, to‘g‘ri, adabiy til me’yorlariga amal qilgan holda so‘zlashdir. shunga ko‘ra nutq haqidagi quyidagi fikrlarga e’tibor beraylik: agar nutqda adabiy til me’yorlariga amal qilingan bo‘lsa, bunday nutq to‘g‘ri nutqdir. agar nutqda adabiy tilga begona bo‘lgan, shu tilga o‘zlashmagan so‘zlar, gap qurilishlari … o‘rin olmasa, bunday nutq sof nutqdir. agar nutqda ko‘p va har xil adabiy til belgilaridan (ifoda vositalaridan) foydalanilgan bo‘lsa, bu nutq boy nutq hisoblanadi. agar nutqni tashkil etgan so‘zlar, so‘z birikmalarining ma’nolari ular ifodalagan tushunchalar hajmiga to‘g‘ri kelsa, mos bo‘lsa, bunday nutq aniq nutqdir. agar nutq tuzilishiga kirgan so‘z, so‘z birikmalariga xos ma’nolarning aloqasi mantiq qonunlariga, tafakkur qonunlariga zid bo‘lmasa, bunday nutq mantiqli nutqdir. agar nutq til vositalarining yaxshi tanlab joylashtirilishi orqali tuzilib, faqat tinglovchining ongigagina ta’sir etib qolmasdan, unga his-hayajon ham bag‘ishlasa, tinglovchining diqqatini tortsa, qiziqtirolsa, bunday nutq ifodali nutqdir. agar nutq tuzilishi tinglovchi ongiga …

utqning ta’sirchanligi; nutqning boyligi va rang-barangligi; nutqning qisqaligi; nutqning ifodaliligi; nutqning maqsadga muvofiqligi; nutqning mantiqiyligi. nutqning to‘g‘riligi nutqning to‘g‘ri bo‘lishi, eng avvalo, uning adabiy til me’yorlariga muvofiq kelishidir. u asosan ikki normaga - urg‘u va grammatik normaga qat’iy amal qilishni talab qiladi. urg‘uning to‘g‘ri qo‘yilishi fikrning to‘g‘ri tushunilishi bilan bog‘liq. bu - so‘z urg‘usiga ham, mantiqiy urg‘uga ham aloqador fikr. (qiyos: onasiz / bola o‘ynamas. onasiz bola / o‘ynamas.) grammatik normalarga rioya qilish deganda gap tuzish qoidalaridan to‘g‘ri foydalanish, o‘zak va qo‘shimchalar o‘rtasidagi bog‘lanishning tabiiyligi, ega-kesim mosligi, ikkinchi darajali bo‘laklarning ularga bog‘lanish qonuniyatlari kabilarni e’tiborga olish kerak bo‘ladi. (-ni/-ning, -ga/-da, -li/-lik va b.) nutqning aniqligi «nutq – voqelik» va «nutq – tafakkur» munosabati asosida belgilanadi. (b.golovin «основы культуры речи») aniqlik – bu so‘zning o‘zi ifodalayotgan voqelikka mutlaqo mos kelishidir. bunda lug‘aviy birlik (so‘z, ibora)larni tanlashga alohida ahamiyat berish kerak. nutqning tozaligi bunda nutq adabiy til normasiga mos kelishi, g‘ayriadabiy til …

klar (so‘zlar), frazeologik birliklar (iboralar) va sintaktik vositalar (sintaktik sinonimlar, sintaktik variantlar, inversiya)dan unumli foydalanishga alohida e’tibor talab qilinadi. shuningdek, so‘z yasash imkoniyatlaridan maqsadli foydalanishga, intonatsiyaga ham e’tibor berish muhim. bunda nutq uslublarining o‘ziga xos jihatlari nazarda tutiladi. nutqning qisqaligi aytilayotgan fikrning qisqa shaklda bayon etilishi ham muhim. haddan ziyod uzun shaklda tuzilgan gaplar ba’zan mantiqan chalkashliklarga olib keladi. shuningdek, o‘quvchi yoki tinglovchini toliqtirish bois zerikarli bo‘ladi. nutq qisqa bo‘lsa, tegishli fikr aniq sodda shaklda ifodalansa, ko‘pincha maqsadga muvofiq bo‘ladi. aforizmlardan foydalanish ham nutqiy qisqalik namunasi hisoblanadi. nutqning ifodaliligi nutqning bu xususiyati uning ta’sirchanligi va samaradorligini oshiruvchi vositadir. bunda nutqqa ifodalilik va obrazlilik baxsh etuvchi turli tasviriy vositalar (o‘xshatish, epitet, metonimiya, metafora, sinekdoxa, allegoriya va b.) bilan birgalikda kontekstual nutqiy vositalar (nutqning tovush tomonidan muvofiqligi, ifodali intonatsiya, nutqni dialoglashtirish va intimlashtirish; intonasion va psixologik pauza) kabilarga e’tibor qaratiladi. nutqning maqsadga muvofiqligi nutqning bu xususiyati fikrning ijtimoiy asoslari bilan bog‘liq. bunda …

chi yoki yozuvchidan tilni yaxshi bilishdan tashqari keng dunyoqarashga, mulohaza yuritayotgan mavzu doirasida chuqur bilimga ega bo‘lishi talab etiladi. nutq mantiqiyligining asosiy sharti – bu leksik-semantik va sintaktik normaga amal qilishdir. so‘z tartibiga amal qilish ham muhim. xullas, yaxlit bir tizimda, fikriy izchillikda tuzilgan nutqni mantiqiy nutq deb atash mumkin. yuqorida ta’rifi keltirilgan sifatlar orqali har qanday o’qituvchining nutqi ta’sirchan va darsi unumli o’tadi. e’tiboringiz uchun rahmat! image1.png image2.png

nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari"

1492885485_66268.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning kommunikativ sifatlari nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari nutq madaniyati avvalo, to‘g‘ri, adabiy til me’yorlariga amal qilgan holda so‘zlashdir. shunga ko‘ra nutq haqidagi quyidagi fikrlarga e’tibor beraylik: agar nutqda adabiy til me’yorlariga amal qilingan bo‘lsa, bunday nutq to‘g‘ri nutqdir. agar nutqda adabiy tilga begona bo‘lgan, shu tilga o‘zlashmagan so‘zlar, gap qurilishlari … o‘rin olmasa, bunday nutq sof nutqdir. agar nutqda ko‘p va har xil adabiy til belgilaridan (ifoda vositalaridan) foydalanilgan bo‘lsa, bu nutq boy nutq hisoblanadi. agar nutqni tashkil etgan so‘zlar, so‘z birikmalarining ma’nolari ular ifodalagan tushunchalar hajmiga to‘g‘ri kelsa, mos bo‘lsa, bunday nutq aniq nutqdir. agar nutq tuzilishig...

Формат PPTX, 269,2 КБ. Чтобы скачать "nutq madaniyati. nutqning kommunikativ sifatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutq madaniyati. nutqning kommu… PPTX Бесплатная загрузка Telegram