son so’z turkumi

PPT 640,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461481860_62426.ppt son soâz turkumi reja: son haqida maâlumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining oâziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga koâra turlari. sonning maâno turlari. sonning tuzilishiga koâra turlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz narsa-buyumning sanogâini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan soâzlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? soâroqlariga javob boâladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). www.arxiv.uz www.arxiv.uz har qanday son raqam bilan ifodalanadi. oz, koâp soâzlari ham miqdorni ifodalaydi. eski oâzbek tilida tuman (10000), lak (yuz ming) sonlari ham boâlgan. boshqird, uygâur tilida (dmitrev fikricha) ming (10) ni bildirgan. tarixiy soâzlar. son predmetning miqdorini bildiradi. shuning uchun gapda predmet tushunchasini ifodalovchi otga bogâlanib keladi. masalan: rasulbek 4 ta gilamni mashinaga joylab boâlguncha, terlab-pishib ketdi. (predmetning miqdorini bildiradi). azizbek birinchi ayolni …

juda nafis ishlangan mis lagan kesma holva olib chiqdi: 4 kitob, 10 talaba. 1) otga bogâlanmaganda, son bogâlangan sifatlarning ot tushib qolganda (otlashadi). turlanadi (2 xil tushunchani âmiqdor, predmetni, tasavvurni aks ettiradi). (maqol, afforizm, hikmatli soâzlarda uchraydi). bilagi zoâr birni yiqar, bilimi zoâr mingni yiqar. (ikkoviga birov botolmas, otliqqa yayov yetolmas) 10 bir yonda, 100 bir yonda, botir yurar maydonda. www.arxiv.uz www.arxiv.uz otlashgan son fikrni stimistik jixatdan ixcham, obrazli ifodalash uchun xizmat qiladi. hamma turlari ham turlanmaydi, chamali son (-tacha, -lab) âlar, va kasr songa qoâshilmaydi. i shaxs birlik egalik sanoq son otlashgan formaga qoâshilmaydi: oltim, beshim. 2. son yasalish sistemasiga ega emas. 3. sonning turli modal formlarini hosil qilgan forma yasovchi qoâshimchalar bor, -ta, -tacha, -tadan, -ov kabi. sonning bu modal formalari predmetning toâdasini. taxminiy miqdorini, taqsimini, joylashish tartibini koârsatadi: beshtadan daftar, iii kurs, uchchala talaba. 4. hisob soâzlari bilan qoâllanadi. 2 juft tufli, 1 soâm (pul), 1990 yil. …

ntik ,grammatik belgilaridan tashqari oâziga xos xususiyatlarga ega. avvalo miqdor tushunchasini ifodalaydi. 1 metr chit,1 kg shakar: kifoyatxon dasturxonga bir kosa osh,2 ta ravoch keltirdi.(a.q) konteksda konkretlashadi. 1. oldin tilga olinmagan ot oldida kelganda gumon:kattakon yer oâchoq oldida bir qariya chirsillab yonayotgan oâtga qarab jimgina oâtiribdi. 2. holat bildiruvchi formasi sifat,ravish, ot oldida kelganda kuchaytiradi. kuchaytirma ravishlari (juda, gâoyat, nihoyatda) kuchaytirma yuklamalar (ham, hatto) kabi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz charx urib yegâardi. hakim bir tez yurardi, men esa zoârgâa qadam bosardim.(s.b.) uzun tunlarning birida otam bir qiziq ertak soâzlab berdi.(s.b.) 3. 1 soni sifatlovchi sifatlanmish orasida kelganda maâno kuchaytiradi. gulnor uchun ulugâ bir baxt shu uchrashuv boâldi. shunday soâzi kelsa taâkidlash maânosi yanada kuchayadi: malohat ham shunday bir narsani orzu qilib yurardi. 4. ayiruv, chegaralov yuklamalari (gina, faqat) oârnida qoâllanib, ajratib, koârsatib, chegaralash maânosini ifodalaydi: kamtarlik ham bir xislat. 5. bir son oâzi bogâlanib kelaetgan soâz bilan "hech kim", "hech qanday" olmoshlari …

ovchi sonlar butun sonlar deyiladi. 2. butunning qismini ifodalovchi sonlar kasr sonlar deyiladi: yarim, chorak, nimchorak. 3. butun va kasr son aralash holda qoâllanilsa, kasrli son â aralash son deyiladi: bir butun, oândan ikki. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sonning maâno turlari. sonlar maâno va grammatik xususiyatlariga koâra 2 turga ajratiladi: 1. sanoq sonlar. 2. miqdor sonlar. sanoq sonlar predmetning, ish-harakatning miqdorini, sanogâini, sonini anglatadi. sanoq sonlar predmetlarni donalab, taqsimlab, jamlab, taxmin-chamalab koârsatadi. sanoq sonlar quyidagi turlarga boâlinadi: 1. miqdor sonlar bir turdagi predmetlarning umumiy miqdorini bildiradi: besh, yuz, ming. miqdor sonlar hisob soâzlari bilan qoâllanadi. ular ot turkumiga mansub soâzlardir. hisob soâzlari quyidagi oâlchov birliklarini bildiradi: www.arxiv.uz www.arxiv.uz donalikni: dona, tup, bosh, tuyoq, ... butunning boâlagini: tilim, chimdim, lagan, savat, qop,... juft predmetlarni: juft, joâra, pora. ogâirlikni: grammm, kilogramm, pud, tsentner, tonna; uzunlikni: m, mm, km, qadam, qarich, odim, enli; suyuqlikni: litr, stakan, kosa, xovuch, xoâplam; pul qiymatini: soâm, tiyin, tanga; yosh …

il qilinadi. 5. taqsim son bir xildagi predmetlarning guruhlanish, taqsimlanish miqdorini bildiradi. miqdor songa â tadan qoâshimchasini qoâshib, dona sonlarni takrorlash orqali (beshta â beshta, beshta-beshtadan) hosil qilinadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tartib son. predmetning joylashish tartibini, sirasini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildiradigan sonlar tartib son deyiladi. tartib son arab va rim raqamlari bilan ifodalanadi: 2000 â yil, 2 âsentyabrñ, xiv bob. tartib son otga bogâlanib kelganda sifatlovchi-aniqlovchi, otlashganda esa toâldiruvchi, kesim boâlib keladi. âdan qoâshimchasini olib, kirish soâz vazifasini bajaradi. tartib sonlar baâzan daraja, nav, tur maânolarini bildirib keladi: 1 â sinf xaydovchisi, 2-nav un, 1-tur oâyinlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sonning tuzilish jihatdan turlari. sonlar tuzilishiga koâra 3 xil: 1. sodda sonlar; bir, ming, ellik. 2. murakkab sonlar: bir ming toâqqiz yuz ellik. 3. juft sonlar: besh-olti, oâttiz-qirq, ming-ming. www.arxiv.uz www.arxiv.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "son so’z turkumi"

1461481860_62426.ppt son soâz turkumi reja: son haqida maâlumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining oâziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga koâra turlari. sonning maâno turlari. sonning tuzilishiga koâra turlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz narsa-buyumning sanogâini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan soâzlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? soâroqlariga javob boâladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). www.arxiv.uz www.arxiv.uz har qanday son raqam bilan ifodalanadi. ...

Формат PPT, 640,0 КБ. Чтобы скачать "son so’z turkumi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: son so’z turkumi PPT Бесплатная загрузка Telegram