hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari

PPT 1,3 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1455203597_61937.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti o’zbek tilshunosligi kafedrasi jo’rayeva mahliyoning 5120100 - filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari mavzusida yozgan bitiruv malakaviy ishi taqdimoti qarshi – 2015 www.arxiv.uz www.arxiv.uz milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tashkil etadi” (karimov i.a. o‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. t.: o‘zbekiston, 2011) www.arxiv.uz www.arxiv.uz mundarija kirish i-bob. o‘zbek tilida qo‘shma so‘z yasalish qoliplari 1-§. o‘zbek tilida yangi so‘z yasalish usullari 2-§. so‘z turkumlarida serunum qo‘shma so‘z yasash qoliplari 3-§. yasama so‘zlarda leksemalashish jarayonlari 4-§. fe’lning asosiy mazmuniy guruhlari va ularning yasalish usullari ii-bob. o‘zbek tilida …

o‘zgarishi mavjud ko‘pgina qoidalarni qayta ko‘rib chiqish ehtiyojini yuzaga keltirdi. turkiy tillar gap qurilishida tutgan mavqeiga ko‘ra fe’llar so‘z turkumlari sirasida birinchi o‘ringa chiqarildi. fe’l va uni o‘qitish bilan bog‘liq mavzular morfologiya bo‘limining asosiy mavzusi hisoblanadi. tilshunosligimizda qo‘shma fe’l yasalishining ikkita asosiy qolipi mavjud bo‘lib, mavjud manbalarda ushbu qoliplar atroflicha o‘rganilgan. tilimizda shunday qurilmalar ham uchraydiki, ularning na qo‘shma so‘z, na so‘z birikmasi, na frazeologik birikma sirasiga kiritilmaganligi so‘z birikmasi va qo‘shma fe’llarni ajratishda muammolarni keltirib chiqarmoqda. bmi mavzusining uzluksiz ta’lim bo‘g‘inlarida qo‘shma fe’llarni o‘qitish bilan bog‘liq muammolarni yoritishga bag‘ishlanganligi mavzuning dolzarbligini belgilaydi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz muammoning o‘rganilganlik darajasi. fe’l, xususan, uning yasalishi masalasi tilshunosligimizda an’anaviy usullarda ham, formal-funksional usulda ham mukammal o‘rganilgan. f.kamol, u.tursunov, f.abdullayev, a.g‘ulomov, a.rustamov, g‘.abdurahmonov, m.asqarova, a.hojiyev, sh.shoabdurahmonovlar bu sohada chuqur izlanishlar olib borishgan. ayniqsa, akademik a.hojiyevning «fe’l» (1973), «ko‘makchi fe’l» (1966), «to‘liqsiz fe’l» (1970), «o‘zbek tilida so‘z yasalishi» (1998, 2007), «o‘zbek tilida qo‘shma, juft va takroriy …

i o‘rganish; o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasash qoliplarini ajratish; [mustaqil fe’l + mustaqil fe’l] qolipi hosilalari tahlili; [fe’l bo‘lmagan so‘z+yordamchi fe’l] qolipi hosilalari tahlili; [ot+kelishik shakli + yordamchi fe’l] qolipi hosilalari tahlili; [ot+kelishik shakli + yordamchi fe’l] qolipi hosilalarining qo‘shma fe’l ekanligini asoslash; www.arxiv.uz www.arxiv.uz bmining ilmiy yangiligi malakaviy ishning ilmiy yangiligi hozirga qadar biror birikuvga aniq nisbat berilmagan mazkur fe’llarning qo‘shma fe’l yasalishining uchinchi qolipi [ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] hosilasi ekanligini asoslab berishidir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati. bmidagi materiallardan o‘rta maktab, akdemik litsey, kasb-hunar kolleji va oliy o‘quv yurtlari uchun yaratilgan dastur va darsliklardagi mavzuga aloqador fikrlarni qiyosiy o‘rganib bir tizimga yig‘ishda, chalkashliklarni bartaraf etishda keng foydalanish mumkin. undan oliy ta‘lim tizimida o’zbek filologiyasi yo’nalishida tahsil olayotgan talabalarga «hozirgi o’zbek adabiy tili» fanining qo‘shma gap sintaksisi bo‘limini o’qitishda, «o’zbek tili o’qitish metodikasi» fanini o’qitishda keng foydalanish mumkin; shuningdek, o’zbek filologiyasi …

ww.arxiv.uz [fe’l bo‘lmagan so‘z (ism) + yordamchi fe’l] qolipining quyi qoliplari [ot + qil, et, bo‘l, ayla, ber, sol, ko‘r, ol, top yordamchi fe’llari] – hikoya qilmoq, himoya qilmoq, qayd etmoq, ayyuhannos solmoq, javob bermoq, javob olmoq, xalal bermoq, xabar olmoq, qiron solmoq, tush ko‘rmoq, qo‘nim topmoq, razm solmoq, inkor aylamoq, uchuvchi bo‘lmoq; [sifat + qil, bo‘l, ayla, ko‘r yordamchi fe’llari] – abgor qilmoq, tayyor qilmoq, ado bo‘lmoq, tayyor bo‘lmoq, ogoh aylamoq, yaxshi ko‘rmoq, yomon ko‘rmoq; [undov so‘z + ur, de, sol yordamchi fe’llari] – oh urmoq, dod solmoq, dod demoq, oh demoq; [taqlid so‘z + qil, et, de yordamchi fe’llari] – taq-taq qilmoq, qilt etmoq, qars etmoq, lip etmoq, vov-vov demoq; www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’zbek tilida qo’shma fe’l yasalish qoliplari [mustaqil fe’l + mustaqil fe’l] [fe’l bo‘lmagan so‘z (ism) + yordamchi fe’l] [ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] www.arxiv.uz xulosa va takliflar malakaviy ishdan quyidagi …

qadar qo‘shma fe’llar xususida to‘xtalingan adabiyotlarda bu qurilmalarning na qo‘shma so‘z, na so‘z birikmasi, na frazeologik birikma sirasiga kiritilmaganligi so‘z birikmasi va qo‘shma fe’llarni ajratishda muammolarni keltirib chiqarmoqda. qo‘shma fe’lning mavjud ikki qolipiga ham to‘g‘ri kelmaydigan, biroq so‘z birikmasi sifatida ham ajratib bo‘lmaydigan, iboraga kiritish ham munozarali bo‘lgan bunday birikuvlarni qo‘shma fe’lning alohida ko‘rinishi sifatida berishni ma’qul deb o‘ylaymiz: tartibga keltirmoq, raqsga tushmoq, bir qarorga kelmoq, bir xulosaga kelmoq. birinchi so‘zning kelishik shaklida bo‘lishi muammo tug‘dirmasligi lozim. chunki ayni paytda qo‘shma fe’llar sirasiga kiritilayotgan aksariyat yasalmalarda birinchi qism belgisiz tushum kelishigi shaklida bo‘ladi. masalan: o’rin solmoq, chapak chalmoq, o‘t yoqmoq, uy solmoq, xotin olmoq, rasm chizmoq kabi. o‘zbek tilida qo‘shma fe’llar nafaqat belgisiz tushum kelishigidagi boshqaruvli birikmalardan, balki jo‘nalish kelishigidagi boshqaruvli birikmalarning ham leksemalashuvidan yuzaga kelishi mumkin. bu tilshunosligimizda qo‘shma fe’l yasalishining yana bir serunum qolipi [ot + jo‘nalish kelishigi + fe’l] qolipini ajratish lozimligidan dalolat bermoqda. www.arxiv.uz www.arxiv.uz foydalanilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari"

1455203597_61937.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti o’zbek tilshunosligi kafedrasi jo’rayeva mahliyoning 5120100 - filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari mavzusida yozgan bitiruv malakaviy ishi taqdimoti qarshi – 2015 www.arxiv.uz www.arxiv.uz milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tash...

Формат PPT, 1,3 МБ. Чтобы скачать "hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma f… PPT Бесплатная загрузка Telegram