hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz

DOCX 275,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673513528.docx hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz referat hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz reja: · mitoz · mitotik sikl · avtosintetik va geterosintetik interfazalar · mitozning xillari · mitotik faollikning boshqarilishi hujayra nazariyasining asosiy qoidalaridan biri, hujayra yangidan hosil bo’lmaydi, balki avvaldan mavjud bo’lgan hujayraning bo’linishi yo’li bilan hosil bo’lishidir. odam organizmini tashkil qilgan milliardlab hujayralar otalangan tuxum-zigotaning ketma-ket bo’linishi natijasida hosil bo’ladi. ketma-ket bo’linishlar yangi hujayralarning paydo bo’lishiga olib keladi, ulardan esa ko’p hujayrali organizmning turli strukturalari rivojlanadi. murtak, hujayralarning ko’payishi va ixtisoslashuvi hisobiga o’sadi va voyaga yetgan organizmga aylanadi. organizmning rivojlanishi jarayonida hujayralarning ko’payishi har bir turning genetik apparati nazorati ostida amalga oshadi. hujayralarning ko’payishi organizmning butun hayoti davomida, uning ichki talabi, ichki va tashqi muhit sharoitlariga bog’liq holda yuz beradi. o’simliklarning o’sishi ularning ma’lum qismlarida yangi hujayralarning paydo bo’lishi natijasida yuz beradi. masalan, meristema uchidagi hujayralarning ko’payishi hisobiga ildiz va poyaning bo’yiga o’sishi, kambiy hujayralarining ko’payishi …

linishida yadrodagi o’zgarishlarga e’tiborni qaratmoq darkor. barcha eukariot hujayralarda ko’payish jarayoni umuman olganda o’xshash, ammo ba’zi modifikatsiyalar ham uchrashi mumkin. prokariot hujayralar murakkab maxsus tuzilmalar hosil qilmay, to’g’ri -binar yo’li bilan bo’linadi. bunda yangi ikki dnk molekulasi qiz hujayralarga to’g’ri taqsimlanadi. odatda, hujayra bo’linishidan avval xromosomalar ikkilanadi va dnk sintezlanadi. bu barcha prokariot va eukariot hujayralar uchun umumiydir. hujayralarning bo’linishi umumiy reproduksiya (qayta ishlab chiqarish)ning bir qismidir. hujayra elementar biologik sistema sifatida bo’linish yo’li bilan o’zining uzluksiz hayotini davom ettiradi. bir hujayrali organizmlar bo’linishida ikkita organizm hosil bo’ladi, ya’ni bo’linish bu turning individi sonining ortishi uchun xizmat qiladi. umuman olganda, hujayraning ikkilanishi siklik jarayon hisoblanadi, chunki bir ikkilanishning mahsuli bo’lgan qiz hujayralar yana bo’linadi. hujayraning bir bo’linishdan ikkinchi bo’linishga qadarli hayotini hujayra sikli deyiladi. bu turli hujayralar uchun har xil bo’ladi. masalan, bakterial hujayralar uchun u 20-30 min, tufelka infuzoriyasi uchun 12-14 soat, karnaycha infuzoriyasi uchun 2-3 sutka, amyoba uchun …

imo yangilanib turadigan to’qima hujayralari (epiteliy, biriktiruvchi to’qima) ham bor. epiteliyning bazal qatlami hujayralari, ingichka ichak kriptalarining (shilimshiq qobiqning botib kirishidan hosil bo’lgan naychalar) hujayralari, ko’mik va taloq hujayralari doimo ko’payib turadi va o’lgan hujayralar o’rnini to’ldiradi. katta organizmlarda o’sish to’xtagan bo’lsa ham hujayralarning bo’linishi davom etadi. bu bilan fiziologik regeneratsiya amalga oshadi. mitoz o’simlik, hayvon va sodda hayvonlar uchun umumiy bo’linish usuli mitozdir. bu jarayonning biologik ma’nosi shuki, bunda ikkita qiz hujayralar hosil bo’lib, ular bir xil sondagi xromosomalar va ularda bo’lgan dnk ga ega. mitozga tayyorgarlik. ko’payayotgan hujayralar hayotida bo’linish oralig’idagi davr- interfaza va aynan mitoz farqlanadi. interfazada hujayra o’sadi, ishlaydi va mitozga tayyorlanadi. hujayralarning bo’linishga tayyorlanishida qator jarayonlar amalga oshadi: 1. sitoplazmaning hamma makromolekulali komponentlarining ikkilanishini ta’minlovchi hujayraning o’sishi; 2. xromosomalarning reduplikatsiyasi; 3. mitotik markazlarning ikkilanishi; 4. mitotik apparat oqsillarining sintezi; 5. energiya zahirasining to’planishi. hujayraning o’sishida bir vaqtning o’zida yadro va sitoplazmaning massasi ortadi. bunda yadroning …

gi 4 ta bosqichga ajratiladi: profaza, metafaza, anafaza va telofaza (ilova,39). profaza. bo’linishning boshlanishi, hujayraning qanday shaklli bo’lishidan qat’iy nazar uning qutblanishi bilan xarakterlanadi. qutblanish sentriolalarning qarama-qarshi tomonga tarqalishi va ular orasida vereteno (duk)ning hosil bo’lishi bilan amalga oshadi. qutblarning mavjudligi bo’linayotgan hujayra ekvatori tekisligini (yuzasini) belgilaydi. sentriolalar va vereteno iplarini mitotik apparat deb ataladi. sentriolalarning tarqalishi ertaki profazada boshlanadi, mitotik apparatning to’liq shakllanishi esa profazaning oxirida tugaydi. oxirgi ma’lumotlarga qaraganda, sentriola ham hujayraning avtoreproduksiyalovchisistemasigaqararekan.hujayrabo’linishi boshlanguncha sentriolalar ikkilangan, ya’ni soni ikki marta ortgan bo’lar ekan (ilova,39). ajratib olingan mitotik apparatni tahlil qilishning ko’rsatishicha, uning 90 protsenti oqsillardan, qisman rnk, polisaxarid va lipidlardan iborat ekan. mitotik apparatning oqsillari mitoz boshlanguncha ham sitoplazmada bo’ladi. mitotik apparatning iplari sitoplazmaning boshqa qismiga nisbatan zichlanganroqdir. shunday qilib, profaza davrida sitoplazmada ikkilangan sentriolalar qutblarga tarqalar ekan, mitotik apparatning avval sintezlangan oqsillari esa veretenoni hosil qilar ekan. bu fazada yadro biroz bo’rtadi, xromosomalarning spirallanishi natijasida xromatin iplari …

afaza. yadro qobig’i erib ketgandan keyin xromosomalar sitoplazmada tartibsiz holda joylashadi. metafazada xromosomalar kaltalashadi va ekvatorga ko’chib ekvator plastinkasini hosil qiladi. xromosomalarning bu harakati metakinez deb ataladi. kalta tortgan xromosomalarda markaziy tortma (peretyajka) sentromera yoki kinetoxor aniq ko’rinadi. ko’p kuzatishlarning ko’rsatishicha metakinezda asosiy rolni kinetoxor o’ynaydi. bu vaqtda mitotik apparat to’lig’icha tashkil topgan bo’ladi. ularning iplari orasida kinetoxorlarga birikkan, bir qutbdan ikkinchi qutbga tortilgan iplarni ko’rish mumkin. elektron mikroskopning ko’rsatishicha, vereteno iplari diametri 150-200 å keladigan naychalar tutamidan iborat ekan. ular hamma vaqt kinetoxor bilan bog’liq bo’ladi (ilova,33 ga qarang). xromosomalar ikki qutbning o’rtasida joylashadi kinetoxorlari buzilganda xromosomalar harakat qila olmaydilar. metafazada xromosomalarning joylanishi veretenoning faoliyatidan kelib chiqadi. xromosomalar birlamchi tortma qismida qayrilgan bo’ladi, kinetoxorlar aniq ekvator tekisligiga joylashadi (ilova,39,b). agarda metafazada kolxisin ta’sir ettirilsa, vereteno yemiriladi, xromosomalar qutblarga tarqala olmaydi, hujayra bo’lina olmay, tetraploid bo’lib qoladi. metafazada xromosomalar yaxshi ko’ringani uchun ularni sanash oson bo’ladi. anafaza. bu fazada xromosomalar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz"

1673513528.docx hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz referat hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz reja: · mitoz · mitotik sikl · avtosintetik va geterosintetik interfazalar · mitozning xillari · mitotik faollikning boshqarilishi hujayra nazariyasining asosiy qoidalaridan biri, hujayra yangidan hosil bo’lmaydi, balki avvaldan mavjud bo’lgan hujayraning bo’linishi yo’li bilan hosil bo’lishidir. odam organizmini tashkil qilgan milliardlab hujayralar otalangan tuxum-zigotaning ketma-ket bo’linishi natijasida hosil bo’ladi. ketma-ket bo’linishlar yangi hujayralarning paydo bo’lishiga olib keladi, ulardan esa ko’p hujayrali organizmning turli strukturalari rivojlanadi. murtak, hujayralarning ko’payishi va ixtisoslashuvi hisobiga o’sadi va voyaga yetgan organizmga aylanadi. organizm...

Формат DOCX, 275,9 КБ. Чтобы скачать "hujayraning mitotik va hayotiy sikli. mitoz", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayraning mitotik va hayotiy … DOCX Бесплатная загрузка Telegram