orfografiya va punktuatsiya

PPTX 767,4 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1680080841.pptx orfografiya va punktuatsiya o'zbek orfografiyasining tamoyillari tamoyil (prinsip) â lotinchaâ boshlanishâ demakdir. imloviy tamoyillar yozuvning poydevoridir. orfografiyaning uchta asosiy tamoyili bor: 1)â fonetik tamoyil; 2)â morfologik tamoyil; 3)â tarixiy-an'anaviy tamoyil. bulardan tashqari, 4)â differensial tamoyilâ va 5)â grafikâ yokiâ etimologik tamoyillarâ ham mavjud. lekin keyingi ikkalasi asosiy rol o'ynamaydi. o'zbek orfografiyasidagi mazkur tamoyillar o'zaro bog'liq holda ish ko'radi. yozuvda xilma-xillikka yo'l qo'ymaslik uchun bularga qat'iy rioya qilinadi. fonetik tamoyil so'z tarkibidagi nutq tovushlarining aytilishi va eshitilishiga ko'ra yozilishiâ fonetik tamoyilgaâ xos. bunga ko'ra so'zlar adabiyâ talaffuzda qanday aytilsa, shunday yoziladi. masalan,â ongâ o'zagidanâ âlaâ affiksi bilan yasalgan so'z ongla emas, angla shaklida yoziladi, ya'ni o'zakdagi o o'rniga a talaffuz qilinarkan, xuddi shunday yoziladi.â ishlaâ negizidan yasalganâ ishlovchiâ so'zidaâ aâ o'rnigaâ oâ yoziladi. (tara â taroqâ so'zlarida ham shunday). shuning-dek, ruschaâ ññññ,â ññññðºð°â so'zlari ham eshitilishiga ko'raâ cho't, cho'tkaâ tarzida yoziladi. fonetik tamoyil orfografiyani jonli talaffuzga yaqinlashtiradi. yozuv va talaffuzda …

ozishâ morfologikâ tamoyilâ deyiladi. morfologik tamoyil so'z va morfemalarni adabiy tilda muqim shakllarida saqlash va yozishga ko'maklashadi, yozuvda bir xillikni ta'minlaydi. masalan,â uchtaâ so'ziâ ushta, kelib turibdiâ so'ziâ kep turiptiâ tarzida aytiladi. ammo ular asliga muvofiqâ uchta, kelib turibdiâ deb yoziladi. yokiâ -larâ affiksiningâ -la, -lor, -narâ tarzida aytilishiga qaramay, uning butunligiga ko'raâ -larâ shaklida yoziladi. fe'lning infinitiv shakliâ -moq,â shuningdek, qo'shimchalarning deyarli hamma shakli morfologik tamoyil bo'yicha yoziladi: egalik affikslari:â -im, -ing, -i,â kelishik afikslari:â -ning, -ni, -da, -danâ (jo'nalish kelishigi bundan mustasno), so'z yasovchilar ham turlicha aytilishdan qat'iy nazar, imloda o'zining bir xil morfologik shaklini saqlagan holda yoziladi. ko'rinadiki, morfologik tamoyil o'zbek orfografiyasining yetakchi tamoyili bo'lib hisoblanadi. tarixiy-an'anaviy tamoyil so'zlarning hozirgi talaffuz normasiga mos kelmaydigan, qadimdan o'zlashib qolgan shaklda yozilishiâ tarixiy-an'anaviy tamoyilâ deyiladi.â boshqacha aytganda, so'zlar hozirgi holatiga ko'ra emas, balki an'ana tusiga kirib qolgan qoidaga ko'ra yoziladi:â chor rossiyasi, pudratchi, fahm, rahmâ kabi. hozirgi orfografiyada tarixiy-an'anaviy tamoyil …

timologiyasi saqlanadi. masalan,â navoiy, lutfiy, maoniy, mutolaa, mushoira, muammoâ kabi so'zlar ham shu tamoyil asosida yozilgan. rus tili va u orqali o'zlashganâ rol, sentner, tender, kompyuter, bank, senator, aksiyaâ kabi so'zlar etimolo-gik-grafik tamoyil asosida yozilmoqda.â shunisi xarakterliki, o'zbek tili talaffuzi uchun qiyin bo'lgan ba'zi ruscha-internatsional so'zlar hozirgi orfografik qoidalarga ko'ra, istisno tarzda, tilimizning talaffuz xususiyat-lariga moslab yoziladi va talaffuz qilinadi:â kiosk â kioska, propusk â propuska, otpusk â otpuska, bank â bankaâ kabi. ayni vaqtda orfografiya tamoyillari o'rtasida uzviy aloqa ham mavjud. oilaviy, navoiy kabi so'zlarning oxiridagiâ -viy, -iyâ qo'shimchalari tarixiy-an'anaviy tamoyilga ham, etimologik-grafik tamoyilga ham mos keladi. jo'nalish kelishigi shakliâ -ga, -ka, -qaâ yozilishida fonetik va morfologik tamoyillar mos keladi. o`zbek tili punktuatsiyasi. pungtuatsiya yozma fikrni aniq va ravon, tushunarli va ifodali bayon qilishda muhim ahamiyatga egadir. yozma nutqning ayrim leksik-garamatik vositakar bilan ifoda qilish mumkin boâlmagan tomonlarini ifoda qilishda pungtuatsiyaning ahamiyati yanada ortadi. pungtuatsiya tilshunoslikda uch maânoda qoâllanadi: …

tuatsionâ sistemasidir. grammatik sistema nutqning mazmuni, intonatsion va tuzilish tomonlarining bir butunligini tashkil qiladi. bu oâzbek tili pungtuatsiyasining negizidir. oâzbek tili pungtuatsiyasining ikkinchi asosi rus tilining pungtuatsion sistemasidir. bu- oâzbek tilidagi koâpchilik tinish belgilarining rus tilidan oâzlashganligi, rus tilida pungtuatsiyasining ilmiy va nazariy jihatdan chuqur ishlanganligi, bilan bogâliq. pungtuatsiya prinspi âtinish belgilarining qaysi usul va tartibda qoâllanilishi demakdir. oâzbek tili pungtuatsiyasining prinsplsri quyidagilardir. 1.â â â â â logikgrammatik tamoyil. bu prinsipda tinish belgilarining qoâllanishi nutqning mazmuni, tuzilishi, intonatsiyasi bilan bogâliq. 2.â â â â â stilistik tamoyil. bu prinspda tinish belgilarining qoâllanishi nutq stili bilan aloqador boâladi. 3.â â â â â differentsiya tamoyil. bu prinspda tinish belgilarining qoâllanishi yozuv texnikasi (formasi) ni aniqlash (differentsiya qilish) bilan bogâliq. tinish belgilarining qoâsh qoâllanish sistemasi (masalan boshida yoki oxirida ikki qoâshtirnoqning barobar qoâllanishi) ham shu prinspga aâloqador. foydalanilgan adabiyotlar oâzbek tili (universitet va pedagogika institutlari uchun) qayta ishlangan 2-nashr t. âoâzbekistonâ …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"orfografiya va punktuatsiya" haqida

1680080841.pptx orfografiya va punktuatsiya o'zbek orfografiyasining tamoyillari tamoyil (prinsip) â lotinchaâ boshlanishâ demakdir. imloviy tamoyillar yozuvning poydevoridir. orfografiyaning uchta asosiy tamoyili bor: 1)â fonetik tamoyil; 2)â morfologik tamoyil; 3)â tarixiy-an'anaviy tamoyil. bulardan tashqari, 4)â differensial tamoyilâ va 5)â grafikâ yokiâ etimologik tamoyillarâ ham mavjud. lekin keyingi ikkalasi asosiy rol o'ynamaydi. o'zbek orfografiyasidagi mazkur tamoyillar o'zaro bog'liq holda ish ko'radi. yozuvda xilma-xillikka yo'l qo'ymaslik uchun bularga qat'iy rioya qilinadi. fonetik tamoyil so'z tarkibidagi nutq tovushlarining aytilishi va eshitilishiga ko'ra yozilishiâ fonetik tamoyilgaâ xos. bunga ko'ra so'zlar adabiyâ talaffuzda qanday aytilsa, shunday yoziladi. masalan,â...

PPTX format, 767,4 KB. "orfografiya va punktuatsiya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: orfografiya va punktuatsiya PPTX Bepul yuklash Telegram