Back

nutqning to’g’riligi 11-sinf

PPTX 5.7 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1681374296.pptx taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan 4-mavzu: nutqning to’g’riligi topshiriq. gaplarni o’qing, ajratib ko’rsatilgan so’zlar tarkibidagi grammatik shakllarning adabiy til me’yorlariga qay darajada muvofiq qo’llanganligi haqida fikrlashing. yaxshisi, chopqillab chiqqin-da, kesak otib, boyqushni uchirtirib yubor. ko’l yoqasidan o’tgan zaxkashning muzdek salqin zaxob suviga qiychuvlashib cho’milishamiz. (s. ravshanov) nutqning to’g’riligi nutq madaniyati haqidagi ta’limot ning markaziy masalasidir. madaniy nutqning boshqa barcha kommunikativ sifatlari ayni shu to’g’rilik mavjud bo’lgandagina yuzaga kela oladi. zotan, to’g’ri bo’lmagan nutqning aniqligi yoki mantiqiyligi, ifodaliligi yoki boyligi haqida gapirish mumkin emas. aytish joizki, nutqning to’g’riligi boshqa barcha kommunikativ sifatlarning poydevori vazifasini bajaradi. shuning uchun ham nutqning to’g’riligi nutq madaniyatining birinchi bosqichi bo’lib, maktab ona tili ta’limining asosiy maqsadi ham o’quvchilarda aynan to’g’ri nutq tuzish ko’nikma va malakalarini shakllantirishga qaratilgan. to’g’rilik sifati nutq tarkibi va qurilishining amaldagi adabiy til me’yorlariga to’la mosligi asosida yuzaga keladi. adabiy til me’yorlariga amal qilinmasdan tuzilgan nutq to’g’ri nutq bo’la olmaydi. …
2
sh holatlari ham kuzatiladi va ular badiiylik uchun xizmat qiladi. masalan, o’zbek tilidagi grammatik me’yorlarga ko’ra, ega shaxs bo’lmasa, u ko’plik sonda bo’lsa-da, kesim ko’plik qo’shimchasini olmaydi. ammo badiiy asarda tasvirga erka bir ohang berish maqsadi bilan mahoratli ijodkor abdulla qodiriy bu xabarni eshituvchi – kumushbibining qora ko’zlari jiq yoshga to’lib, kipriklari yosh bilan belandilar tarzidagi go’zal jumlani tuzadi. 17-mashq. berilgan parchada badiiy maqsad bilan so’z yasalishi me’yorlaridan chekinish holatini izohlang. uning (otabekning) ko’ngil mevasi bu kungi qora voqea bilan qanday o’ralib, yo’qolib ketgan bo’lsa, bundagi daraxtlar ham o’z mevalarini kecha rangi bilan bo’yab, yashil yaproqlari ila ko’mgan edilar, ya’ni bunda o’sgan daraxtlar qanday meva beradir – ajratish qiyin edi. u shu qorong’uzor bilan qo’shi lishib ketgandek va qorong’ulikning quchog’iga kira borgandek mevazorning ichkarisiga yura bordi. (abdulla qodiriy) 18-mashq. matnni ko’chiring va otlanmoq so’zi bilan bog’liq holda leksik me’yorning turg’unligi haqida fikr yuriting. taraqqiyot shunchalik tezlashib ketdiki, sal bo’shashsang, yo …
3
h, atama sifatida fuqaro joriy etildi. bu asli arabcha bo’lib, faqir so’zining ko’plik shaklidir. arab tilida â«yo’qsilâ», â«kambag’alâ», â«muhtojâ», â«bechoraâ» ma’nolarini bildiradi. lekin o’zbek tiliga kirib kelgach, ma’nosi o’zgarib, â«tabaa, raiyat, shuningdek, grajdanlikâ» ma’nosini kasb etgan. qolaversa, ajdodlarimiz so’zlaganlarida, yozganlarida kamtarinlik yuzasidan o’zlarini (men so’zini ishlatishni odob yuzasidan takabburlik deb bilib) fuqaro, faqir-u haqir deb ataganlar: â«faqir-u haqir janoblaridan o’tinib so’raydikim...â», â«faqiringizni afv etgaysiz!â» va hokazo kabi. demak, fuqaro so’zi mumtoz adabiyotda va jonli so’zlashuvda qo’llanilgan. shu sababli fuqaro so’zining atama sifatida qabul etilishi va joriy qilinishi asosli va qonuniydir. (a. ibrohimov) 20-mashq. she’riy parchadagi g’ayriodatiy birikmalarni aniqlang, adabiy me’yorlardan chekinishni tushuntiring. ulardagi badiiylik haqida fikrlashing va birikma tarzida ko’chiring. tovushlarning kichik, ulug’i, tovushlarning hidi – bo’yi bor. tovushlarning sovuq, ilig’i, tovushlarning rangi-ro’yi bor. tovushlarning shirin-achchig’i, bordir hatto yumshoq, qattig’i. shoir rassom bo’lsaydi agar, chizar edi shundan lavhalar. (maqsud shayxzoda) sh. rahmatullayevning â«o’zbek tilining izohli frazeologik lug’atiâ»dan olingan quyidagi iboralarning …
4
nish qaysi me’yorga asoslanadi? 5. badiiy adabiyotda muayyan estetik maqsad bilan adabiy til me’yorlaridan chekinish mumkinmi? 22-mashq. berilgan misollarda adabiy til me’yorlariga nomuvofiq qo’llangan, ammo badiiy vazifa bajargan birliklarni izohlang va yozing. 1. gulsara tim qora tuflisini do’qillatib xonamga kirdi. – e, qaldirg’ochmi u? yaxshi odamlarning uyiga in qo’yadi deyishadi... kampliment emas, quvvatjon... singlimmi uyida den rojdeniyada edik. uning eri shishkalardan. sudya. (sh. xolmirzayev) 2. hademay bir-ikkita sovlig’im qo’zilaydi. og’iz ichgali bemalol tashrif buyurishlaring mumkin. (sh. xolmirzayev) 3. akalari izidan samarqand borsa, â«ko’nglim shuni xohladi, borib aytinglar otamgaâ», – deb ularni qaytarib yuborgan ekan. (erkin a’zam) 4. yo’q, qorin janoblari to’qlar, ertalab baliq yegan edik, faqat choy bo’lsa kifoya, – dedi u kulib. (n. aminov) image1.png image2.jpg image3.png image4.png image5.png image6.png image7.jpeg image8.png image9.png image10.png
5
nutqning to’g’riligi 11-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning to’g’riligi 11-sinf"

1681374296.pptx taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan 4-mavzu: nutqning to’g’riligi topshiriq. gaplarni o’qing, ajratib ko’rsatilgan so’zlar tarkibidagi grammatik shakllarning adabiy til me’yorlariga qay darajada muvofiq qo’llanganligi haqida fikrlashing. yaxshisi, chopqillab chiqqin-da, kesak otib, boyqushni uchirtirib yubor. ko’l yoqasidan o’tgan zaxkashning muzdek salqin zaxob suviga qiychuvlashib cho’milishamiz. (s. ravshanov) nutqning to’g’riligi nutq madaniyati haqidagi ta’limot ning markaziy masalasidir. madaniy nutqning boshqa barcha kommunikativ sifatlari ayni shu to’g’rilik mavjud bo’lgandagina yuzaga kela oladi. zotan, to’g’ri bo’lmagan nutqning aniqligi yoki mantiqiyligi, ifodaliligi yoki boyligi haqida gapirish mumkin em...

PPTX format, 5.7 MB. To download "nutqning to’g’riligi 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning to’g’riligi 11-sinf PPTX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
yozma nutqning to’g’riligi va me’yor 11-sinf — PPTX PPTX
yozma nutqning to’g’riligi va me’yor 11-sinf
— 2.1 MB
nutqning boyligi 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning boyligi 11-sinf
— 1.4 MB
nutqning sofligi 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning sofligi 11-sinf
— 5.3 MB
nutqning mantiqiyligi 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning mantiqiyligi 11-sinf
— 669.9 KB
nutqning ifodalaligi 11-sinf — PPT PPT
nutqning ifodalaligi 11-sinf
— 1.3 MB
nutqning jo’yaliligi 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning jo’yaliligi 11-sinf
— 2.0 MB
nutqning to’g’riligi. aniqligi, izchilligi, ta’sirchanligi, tushunarliligi — PPTX PPTX
nutqning to’g’riligi. aniqligi, izchilligi, ta’sirchanligi, tushunarliligi
8 pages 1.0 MB
nutqning to’g’riligi ,aniqligi,mantiqiyligi va sog’ligiz — PPTX PPTX
nutqning to’g’riligi ,aniqligi,mantiqiyligi va sog’ligiz
9 pages 62.9 KB
nutqning boyligini ta’minlovchi vositalar 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning boyligini ta’minlovchi vositalar 11-sinf
— 547.5 KB
nutqning to’g’riligi, aniqligi, tozaligi, mantiqiyligi, ta’sirchanligi, maqsadga muvofiqligi — DOCX DOCX
nutqning to’g’riligi, aniqligi, tozaligi, mantiqiyligi, ta’sirchanligi, maqsadga muvofiqligi
16 pages 30.9 KB
nutqning sofligi va badiiy nutq 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning sofligi va badiiy nutq 11-sinf
— 403.4 KB
nutqning aniqligi va badiiy nutq 11-sinf — PPTX PPTX
nutqning aniqligi va badiiy nutq 11-sinf
— 3.9 MB