nutqning to’g’riligi 11-sinf

PPTX 5.7 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1681374296.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning to’g’riligi ppt taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan 4-mavzu: nutqning to’g’riligi topshiriq. gaplarni o’qing, ajratib ko’rsatilgan so’zlar tarkibidagi grammatik shakllarning adabiy til me’yorlariga qay darajada muvofiq qo’llanganligi haqida fikrlashing. yaxshisi, chopqillab chiqqin-da, kesak otib, boyqushni uchirtirib yubor. ko’l yoqasidan o’tgan zaxkashning muzdek salqin zaxob suviga qiychuvlashib cho’milishamiz. (s. ravshanov) nutqning to’g’riligi nutq madaniyati haqidagi ta’limot ning markaziy masalasidir. madaniy nutqning boshqa barcha kommunikativ sifatlari ayni shu to’g’rilik mavjud bo’lgandagina yuzaga kela oladi. zotan, to’g’ri bo’lmagan nutqning aniqligi yoki mantiqiyligi, ifodaliligi yoki boyligi haqida gapirish mumkin emas. aytish joizki, nutqning to’g’riligi boshqa barcha kommunikativ sifatlarning poydevori vazifasini bajaradi. shuning uchun ham nutqning to’g’riligi nutq madaniyatining birinchi bosqichi bo’lib, maktab ona tili ta’limining asosiy maqsadi ham o’quvchilarda aynan to’g’ri nutq tuzish ko’nikma va malakalarini shakllantirishga qaratilgan. to’g’rilik sifati nutq tarkibi va qurilishining amaldagi adabiy til me’yorlariga to’la mosligi asosida yuzaga keladi. adabiy til me’yorlariga amal qilinmasdan tuzilgan nutq …

adi. masalan, o’zbek tilidagi grammatik me’yorlarga ko’ra, ega shaxs bo’lmasa, u ko’plik sonda bo’lsa-da, kesim ko’plik qo’shimchasini olmaydi. ammo badiiy asarda tasvirga erka bir ohang berish maqsadi bilan mahoratli ijodkor abdulla qodiriy bu xabarni eshituvchi – kumushbibining qora ko’zlari jiq yoshga to’lib, kipriklari yosh bilan belandilar tarzidagi go’zal jumlani tuzadi. 17-mashq. berilgan parchada badiiy maqsad bilan so’z yasalishi me’yorlaridan chekinish holatini izohlang. uning (otabekning) ko’ngil mevasi bu kungi qora voqea bilan qanday o’ralib, yo’qolib ketgan bo’lsa, bundagi daraxtlar ham o’z mevalarini kecha rangi bilan bo’yab, yashil yaproqlari ila ko’mgan edilar, ya’ni bunda o’sgan daraxtlar qanday meva beradir – ajratish qiyin edi. u shu qorong’uzor bilan qo’shi lishib ketgandek va qorong’ulikning quchog’iga kira borgandek mevazorning ichkarisiga yura bordi. (abdulla qodiriy) 18-mashq. matnni ko’chiring va otlanmoq so’zi bilan bog’liq holda leksik me’yorning turg’unligi haqida fikr yuriting. taraqqiyot shunchalik tezlashib ketdiki, sal bo’shashsang, yo modadan orqada qolasan, yo avtobusdan. hatto so’z tug’ilish sur’ati …

bek tiliga kirib kelgach, ma’nosi o’zgarib, «tabaa, raiyat, shuningdek, grajdanlik» ma’nosini kasb etgan. qolaversa, ajdodlarimiz so’zlaganlarida, yozganlarida kamtarinlik yuzasidan o’zlarini (men so’zini ishlatishni odob yuzasidan takabburlik deb bilib) fuqaro, faqir-u haqir deb ataganlar: «faqir-u haqir janoblaridan o’tinib so’raydikim...», «faqiringizni afv etgaysiz!» va hokazo kabi. demak, fuqaro so’zi mumtoz adabiyotda va jonli so’zlashuvda qo’llanilgan. shu sababli fuqaro so’zining atama sifatida qabul etilishi va joriy qilinishi asosli va qonuniydir. (a. ibrohimov) 20-mashq. she’riy parchadagi g’ayriodatiy birikmalarni aniqlang, adabiy me’yorlardan chekinishni tushuntiring. ulardagi badiiylik haqida fikrlashing va birikma tarzida ko’chiring. tovushlarning kichik, ulug’i, tovushlarning hidi – bo’yi bor. tovushlarning sovuq, ilig’i, tovushlarning rangi-ro’yi bor. tovushlarning shirin-achchig’i, bordir hatto yumshoq, qattig’i. shoir rassom bo’lsaydi agar, chizar edi shundan lavhalar. (maqsud shayxzoda) sh. rahmatullayevning «o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati»dan olingan quyidagi iboralarning izohlarini esda tuting. ular ishtirokida gaplar tuzing. ich-etini yemoq ruhan azoblanmoq, ezilmoq (fikr-o’yini boshqalarga aytmay). varianti: ichini yemoq; etini yemoq. ma’nodoshi: o’z yog’iga …

irdi. – e, qaldirg’ochmi u? yaxshi odamlarning uyiga in qo’yadi deyishadi... kampliment emas, quvvatjon... singlimmi uyida den rojdeniyada edik. uning eri shishkalardan. sudya. (sh. xolmirzayev) 2. hademay bir-ikkita sovlig’im qo’zilaydi. og’iz ichgali bemalol tashrif buyurishlaring mumkin. (sh. xolmirzayev) 3. akalari izidan samarqand borsa, «ko’nglim shuni xohladi, borib aytinglar otamga», – deb ularni qaytarib yuborgan ekan. (erkin a’zam) 4. yo’q, qorin janoblari to’qlar, ertalab baliq yegan edik, faqat choy bo’lsa kifoya, – dedi u kulib. (n. aminov) image1.png image2.jpg image3.png image4.png image5.png image6.png image7.jpeg image8.png image9.png image10.png

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning to’g’riligi 11-sinf"

1681374296.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning to’g’riligi ppt taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan 4-mavzu: nutqning to’g’riligi topshiriq. gaplarni o’qing, ajratib ko’rsatilgan so’zlar tarkibidagi grammatik shakllarning adabiy til me’yorlariga qay darajada muvofiq qo’llanganligi haqida fikrlashing. yaxshisi, chopqillab chiqqin-da, kesak otib, boyqushni uchirtirib yubor. ko’l yoqasidan o’tgan zaxkashning muzdek salqin zaxob suviga qiychuvlashib cho’milishamiz. (s. ravshanov) nutqning to’g’riligi nutq madaniyati haqidagi ta’limot ning markaziy masalasidir. madaniy nutqning boshqa barcha kommunikativ sifatlari ayni shu to’g’rilik mavjud bo’lgandagina yuzaga kela oladi. zotan, to’g’ri bo’lmagan nutqning aniqligi yoki mantiqiyligi, ifodaliligi yoki boyligi haqida gapiri...

PPTX format, 5.7 MB. To download "nutqning to’g’riligi 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning to’g’riligi 11-sinf PPTX Free download Telegram