nutq aniqligi 11-sinf

PPTX 5.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1681374331.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutq aniqligi ppt taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan nutq aniqligi 1-topshiriq. surat – sur’at, toblanmoq – tovlanmoq, azm – azim, asr – asir juftliklaridagi so’zlarning ma’nolariga izoh bering. 2-topshiriq. berilgan gaplarda qaysi so’zlarni noto’g’ri qo’llash bilan nutq aniqligiga putur yetganligini aniqlang. 1. korxonaga yangi zamonaviy texnologiya o’rnatildi. 2. korxonaga yangi zamonaviy texnika joriy etildi. nutqning aniqligi so’zning tildagi ma’nosiga tamomila muvofiq tarzda qo’llanishi, so’zning voqelikdagi o’zi ifodalayotgan narsa-hodisa bilan qat’iy mosligi asosida yuzaga keladigan kommunikativ sifatdir. tavsiflanayotgan voqelikni yaxshi bilish, tildagi so’z ma’nolarini yetarli anglash, nutq mazmuniga e’tibor bilan qarash aniq nutq tuzish malaka sining shakllanishi uchun imkon beradi. so’z ma’nosi, uning nozikliklarini yaxshi o’zlashtirmasdan turib, aniq nutq tuzib bo’lmaydi. masalan, avlodlar merosini o’rganamiz jumlasida ifodalanmoqchi bo’lgan mazmun avlod so’zining leksik ma’nosiga to’g’ri kelmaydi. avlod so’zi asli arabcha bo’lib (uning birlik shakli valad, ya’ni «bola» demakdir), o’zbek tilida «bir ota-bobodan tarqalgan nasl», «bir davrda tug’ilib o’sgan …
2
h o’rinlarini yodda tuting. ba’zan nutqda ma’nosi bir-biriga yaqin so’zlarning biri o’rnida ikkinchisini ishlatish hollari uchrab turadi. bu nutqqa salbiy ta’sir ko’rsatadi. ba’zilar tavsif so’zi o’rnida tasvir so’zini ishlatadilar. vaholanki, tavsif va tasvir so’zlarining orasida ma’no farqi va ularning har qaysisining o’z ishlatilish o’rni bor. bir narsa sifatlarining og’zaki yoki yozma bayoni – tavsif, surati, shakli, rasmi esa tasvir bo’ladi. tavsifdan kishida tushuncha hosil bo’ladi, tasvirdan tasavvur vujudga keladi. masalan, bir mashinaning tuzilishi va ishini bayon qilish – bu o’sha mashinaning tavsifi, shu mashinaning rasmi yoki tuzilish chizmasi uning tasviridir. yana bir misol: miya tuzilishini so’z bilan tushuntirish – tavsif, uning rasmi yoki chizmasi tasvir bo’ladi. ba’zan tasvir so’zi bayonga nisbatan ham qo’llanishi mumkin. ammo u faqat badiiy bayonni anglatadi yoki tavsif darajasida bo’lganini bildiradi. masalan, yozuvchi parovozni biror boshqa narsaga o’xshatsa yoki parovoz pishqirib kelmoqda desa, aslida, bu ham tavsif bo’lsa-da, ya’ni so’z bilan bay on etilgan bo’lsa ham, …
3
ishlatish hollari uchrab turadi. chopmoq fe’lining tub ma’nosi «qo’lni biror qurol bilan yoki qurolsiz ko’tarib urib, biror ishni amalga oshirmoq»dir. yer chopmoq deganda «ketmonni ko’tarib yerga urish», qilich chopmoq deganda «qilichni ko’tarib urish», go’sht chopmoq deganda «boltani ko’tarib urish», ot chopmoq deganda «qamchini ko’tarib urish» nazarda tutilgan. hozir shevalarda uchraydigan loy chapti, adabiy tildagi betga chopar degan iboralarda ham chopmoq fe’lining o’sha tub ma’nosi nazarda tutilgan. xulosa shuki, chopmoq qo’lga aloqador, yugurmoq – oyoqqa. 31-mashq. gaplarni o’qing. saboq va dars so’zlarining ma’nolaridagi farqni izohlashga harakat qiling, shu asosda yozma matn tuzing. anvarjon ukam, – dedim unga. – siz o’sishingiz kerak. toshkentda ustozlardan saboq olasiz, poytaxtdagi adabiy muhit, o’z tengi yosh yozuvchilar bilan bo’ladigan muloqotlar fikr doirangizni kengaytiradi. (said ahmad) 2. umidaning axloqi, o’zini tutishi, darslarni o’zlashtirishi universitet rahbariyatiga ma’qul edi. (said ahmad) 32-mashq. matnni o’qing. muhabbat tushunchasi ifodasiga daxldor so’zlarning rango-rangligiga diqqat qiling, ulardagi ma’no nozikliklarini namoyon qiluvchi gaplar tuzishga …
4
sevmoq deyiladi. ota-ona mehri, farzandning ota-onani yaxshi ko’rishi, farzand mehri deyiladi... shunday qilib, yoqtirib qolmoq bilan ko’ngil bermoq, ko’ngil bermoq bilan oshiq bo’lmoq, oshiq bo’lmoq bilan sevmoq, sevmoq bilan muhabbat, muhabbat bilan yaxshi ko’rmoq, yaxshi ko’rmoq bilan mehr orasida uzoq masofa bor... tilimiz naqadar rango-rang! tilimiz naqadar boy! (o’. hoshimov 33-mashq. ma’nodosh va paronim so’zlarni noto’g’ri qo’llash bilan nutq aniqligiga putur yetgan o’rinlarni aniqlang, ularni muvofiq muqobillari bilan almashtiring. bilaman, uzoqning ishi qiyin. lekin bir og’iz mujda yuborish shunchalar mushkul edimi? (murod mansur) boshqa shaxsning kechirmalarini tushunish, o’zingni uning o’rnida his qilish masalasiga kelganda esa fan buni inkor etmaydi. (m. nasibullin) keyin, qo’chqor aka, bu robotlar juda arzonga tushadi, yoqilg’i kerak emas – batareyalardan oziqlanadi. (sh. boshbekov) juman bobo hamisha bitta gapni takrorlaydi: – meni shoshirmanglar, nevara-chevaralarimni narigi ming yillikka o’tqazib qo’yay, ana undan keyin haydamasanglar ham o’zim ketaman. (said ahmad) 5. sovuq terga botgan ona tun bo’yi ingrab, behalovat …
5
larini izohlang, ular ning biri o’rnida ikkinchisini qo’llash natijasida yuzaga keladigan noaniqliklarni ko’rsatgan holda matn tuzing. tansiq – tanqis; o’qishli – o’qimishli. image1.png image2.jpg image3.jpeg image4.png image5.png image6.png image7.jpeg image8.png image9.png image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutq aniqligi 11-sinf"

1681374331.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutq aniqligi ppt taqdimot 11-sinf ona- tili darsligi asosida tayyorlangan nutq aniqligi 1-topshiriq. surat – sur’at, toblanmoq – tovlanmoq, azm – azim, asr – asir juftliklaridagi so’zlarning ma’nolariga izoh bering. 2-topshiriq. berilgan gaplarda qaysi so’zlarni noto’g’ri qo’llash bilan nutq aniqligiga putur yetganligini aniqlang. 1. korxonaga yangi zamonaviy texnologiya o’rnatildi. 2. korxonaga yangi zamonaviy texnika joriy etildi. nutqning aniqligi so’zning tildagi ma’nosiga tamomila muvofiq tarzda qo’llanishi, so’zning voqelikdagi o’zi ifodalayotgan narsa-hodisa bilan qat’iy mosligi asosida yuzaga keladigan kommunikativ sifatdir. tavsiflanayotgan voqelikni yaxshi bilish, tildagi so’z ma’nolarini yetarli anglash, nutq mazmuniga e’tibor bilan qara...

PPTX format, 5.4 MB. To download "nutq aniqligi 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq aniqligi 11-sinf PPTX Free download Telegram