xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi

DOCX 4.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1673513691.docx xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi referat xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi reja: · xromosomalarning soni va kariotip · xromosomalarning morfologiyasi · jinsiy xromosomalar · xromosomalar ultrastrukturasi · xromosomalarning kimyoviy tarkibi. · kariotipning o’zgarishi · xromosomalar reduplikasiyasi · xromosomalarning spirallanishi 1880- yilda flemming fiksatsiyalangan yadrodagi kuchli bo’yaluvchi strukturalarni “xromatin” deb atadi. xromatinli strukturalarning ko’pchiligi asosli (ishqoriy) bo’yoqlar bilan bo’yaladi. bu uning kislotali xususiyatga egaligini ko’rsatadi. xuddi shunday xususiyatga xromosomalar ham ega, bu uning tarkibidagi dnk ga bog’liq. ba’zi xromatinlar kislotali bo’yoqlar bilan bo’yaladi. shundan asosli yoki kislotali bo’yoqlar bilan bo’yalishini ko’rsatuvchi “bazixromatin” va “oksixromatin” tushunchalari kelib chiqqan. xromatin strukturalariga yadrocha atrofi xromatini va xromotsentrlar ham kiradi. adabiyotlarning ko’rsatishicha, xromatin va xromosomalarning kimyoviy tarkibi o’xshash ekan. mitoz vaqtida xromatin butunlay xromosomalarda to’planadi. juda ko’pchilik biokimyoviy ishlarda “xromatin” va “xromosoma” atamalari sinonim sifatida ishlatiladi. bunday xulosa, mitotik va interfaza xromosomalarining bir xil emasligini hisobga olinsa, unchalik …

buni birinchi bo’lib x.ris (1957) kuzatdi va elementar xromosoma fibrillari deb nomladi. agar ajratib olingan xromatin nukleazalar (dnkaza, endonukleaza) bilan ishlansa, dnk molekulasining parchalanishining ma’lum bir bosqichida dnk, taxminan 200 nukleotid juftlaridan iborat qismlarga parchalanib ketadi, keyinchalik ma’lum bo’ldiki, dnk ning bu qismlari 9 xil giston molekulalari bilan bog’liq ekan. sakkiz xil gistonlar (oktomer) nukleosoma deb ataluvchi tanachaning asosini tashkil qiladi. nukleosomalar elektron mikroskopik kuzatishlarda ham aniqlandi. bunda kattaligi 100 å keladigan globulalar dnk ipiga marjondek tizilib joylashadi. bu marjonlar giston oktomerlari yoki nukleosom “sersevinalari” dir. keyinroq, sersevina tarkibiga 8 xil gistonlardan tashqari 140 juft asoslardan tashkil bo’lgan dnk ning qismi ham kirishi aniqlandi (44 rasm). dnk ning qolgan qismi (60 juft nukleotid) “linker” yoki nukleosoma oralig’i deb ataladi, u gistonlar oktomerlarini tutmaydi. agar fibrillar dnk aza bilan ishlansa diametri 20-30 nm keladigan alohida globulalarga parchalanadi, ularni nukleomeralar (sverxbusina) deb ataladi. bunday nukleomeradagi dnk ning kattaligi 8-10 nukleosomaga teng. interfaza …

hech qanday sintetik jarayonlar kuzatilmaydi. shunday qilib, xromosomalar ikki xil struktur funksional holatida bo’lishi mumkin ekan: 1) qisman yoki to’liq dekondensirlangan ishchi holati, bu vaqtda yadroda transkripsiya va reduplikatsiya jarayonlari bo’ladi; 2) metabolitik tinchlik holati-faol bo’lmagan, maksimal kondensirlangan holat. bu vaqtda ular genetik materialni qiz hujayralarga taqsimlash va o’tkazish vazifasini bajaradi. xromosomalar yadroning asosiy funksional avtoreproduksiyalovchi strukturasidir. ularda dnk yig’iladi va yadroning funksiyasiga bog’liq bo’ladi. juda ko’pchilik hollarda xromosomalar faqat bo’linayotgan hujayralarda ko’rinadi. bo’linish davrida fiksatsiyalangan hujayralarda ham, tirik hujayralarda ham xromosomalarning soni, kattaligi, morfologiyasini va tabiatini aniqlash mumkin. xromosomalarning nozik tuzilishlarini elektron mikroskoplarni ishlatish, avtoradiografik va biokimyoviy metodlarni qo’llash orqali o’rganiladi. xromosomalarning soni va kariotip ko’pchilik organizmlar ikkita gametalarning bir-biri bilan qo’shilishibirlashishi natijasida rivojlanadilar. erkaklik va urg’ochilik gametalarida xromosomalar soni teng, gaploid sonda bo’ladi. shuning uchun organizmlar tana hujayralarining xromosomalari soni undan ikki marta ko’p diploid sonda bo’ladi (somatik sonda). har bir gaploid to’plam xromosomalar n bilan, diploidi esa- …

iogrammadir (46 rasm). kariotiplarning har xil bo’lishi individ yoki turlarning irsiyat jihatidan turliligini ko’rsatadi. xromosomalar soni shu o’simlik va hayvon turlarining doimiy sistematik belgisi bo’lib, undan organizmlarning taksonomik holatini aniqlash uchun foydalaniladi (47 rasm). xromosamalar sonining o’zgarishi bilan turlar ham o’zgarib ketadi. o’simlik va hayvon turlarida xromosomalar soni har xil. ularning soni diploid hujayralarda ikkitadan 1600 tagacha bo’lgan holatlari kuzatilgan. masalan, murakkabguldoshlar oilasiga mansub bo’lgan gaplopapus o’simligida 2n=4 va nematodalardan ascaris megalocephalada 2n =2 va ayrim hasharotlarda bir necha 100 taga yetadi. ayrim radiolariyalarda xromosomalar soni 1000-1600 tagacha, paportnikning ayrim turlarida- 500 ta, tut daraxtida 308 ta, daryo qisqichbaqasida 196 ta xromosomalar bo’ladi . 45-rasm.odam xromosomalari kariotipi. 4 6 - ras m . daur ( a ) va xitoy sug‘urlari ( b ) xro m oso m alarining idiogra mm asi 47-rasm.turli organizmlar xromosomalari to’plami. a-daryo qisqichbaqasi (2n=196), v-culex pashshasi (2n=6), c-baliqniki (щuka) (2n=18), d-tovuq, e-mushuk (2n=38), f-ot (2n=66), g-ho’kiz …

a ega emas (diffuziya holda). bo’linish vaqtida sentromeralarga duk(vereteno) iplari birikadi. sentromeralarning joylanishi bir juft xromosoma uchun doimiy bo’ladi. sentromeralarning holatiga qarab xromosomalar metasentrik-har ikki yelkasi teng, submetasentrik-teng bo’lmagan yelkali va akrosentrik-bitta yelkasi juda qisqa, hatto ajratib bo’lmaydiganlarga bo’linadi. ma’lum bo’lmagan sababga ko’ra sentromera xromosomalarning bir uchiga joylashmaydi, shuning uchun telosentrik-bir yelkali xromosomalar uchramaydi (48 rasm). 48-rasm. xromosomalarning tuzilish xillari 1-akrosentrik, 2-submetasentrik, 3-metasentrik xromosomalar. ko’pchilik hollarda xromosomalar ikkilamchi qisilmalarga ega. ayrim ikkilamchi qisilmalar yadrochaning hosil bo’lishi bilan bog’liq bo’lgan mutaxassislashgan qismlardir. shuning uchun, ularni nukleopolyar zona yoki yadrocha tashkilotchisi deb aytiladi. odatda, har bir to’plamda ikkita xromosoma bo’lib, ularni yadrocha xromosomalari deyiladi. boshqa ikkilamchi qisilmalar yadrocha hosil bo’lishi bilan bog’liq emas va ularning roli aniq emas. sentromera yoki kinetoxor-xromosomalar ikki yelkasining birikkan joyiga- birlamchi qisilmaga o’rnashgandir. bu qism oqish holda ko’rinadi, maxsus bo’yoqlarda yaxshi bo’yalmaydi. bu zona sentromera (kinetoxor yoki kinomer) deyiladi (ilova,33), uni darlington 1937- yilda bayon qildi. bu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi"

1673513691.docx xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi referat xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi reja: · xromosomalarning soni va kariotip · xromosomalarning morfologiyasi · jinsiy xromosomalar · xromosomalar ultrastrukturasi · xromosomalarning kimyoviy tarkibi. · kariotipning o’zgarishi · xromosomalar reduplikasiyasi · xromosomalarning spirallanishi 1880- yilda flemming fiksatsiyalangan yadrodagi kuchli bo’yaluvchi strukturalarni “xromatin” deb atadi. xromatinli strukturalarning ko’pchiligi asosli (ishqoriy) bo’yoqlar bilan bo’yaladi. bu uning kislotali xususiyatga egaligini ko’rsatadi. xuddi shunday xususiyatga xromosomalar ham ega, bu uning tarkibidagi dnk ga bog’liq. ba’zi xromatinlar kislotali bo’yoqlar bilan bo’yaladi. shundan as...

DOCX format, 4.4 MB. To download "xromatin va uning faoliyati. xromosomalar va ularning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xromatin va uning faoliyati. xr… DOCX Free download Telegram