so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap

DOCX 31,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1705051511.docx so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap reja: 1. so’z birikmasi haqida tushuncha 2. so’z birikmasi va so’z 3. so’z birikmasi va qo’shma so’z 4. so’z birikmasi va turg’un birikma 5. so’z birikmasi va gap so’z birikmasi haqida tushuncha tilning eng muhim ijtimoiy vazifasi fikrni aniq shakllantirish, uni tushunarli ifoda etish, insonlarga fikr almashinuv vositasi sifatida xizmat qilishdir. biz muloqot qiladigan til turli birliklardan iborat bo’lib, ular tilda o’ziga xos muhim bir vazifalarni bajaradi. lingvistik jihatdan tahlil qilinganda esa til birliklari alohida ajratilib, aniqlanadi hamda izohlanadi. tildagi ma’lum bir qoidalar asosida so’zlarning o’zaro birikuvidan so’z birikmasi hamda gaplar hosil bo’ladi. grammatikaning eng muhim bo’limlaridan biri bo’lgan sintaksisda so’z birikmalari, gaplarning qurilishi hamda ifoda xususiyatlari o’rganiladi. sintaksis yunoncha “syntaxis” so’zidan kelib chiqqan bo’lib, yopishtirish, bog’lash kabi ma’nolarni anglatadi. sintaksis …

i ularga munosabatlarni ifodalay oladigan, turli grammatik maʼno va vazifalarda qo’llanadigan eng kichik nutq birligidir. so’z birikmasi — nutq va tafakkur jarayonida bir-biriga tobelanish yoki tenglik asosida birikkan, maʼno va grammatik jihatdan o’zaro bog’langan, yaxlit, biroq qismlarga ajraladigan, tushunchani ifodalovchi ikki yoki undan ortiq mustaqil maʼnoli so’zlar birikmasi.3 so’z predmet, voqea-hodisa va shu kabilarning sodda nomini ifodalasa, so’z birikmalari, odatda, ikki yoki undan ortiq so’zlardan tashkil topgan bo’lib, predmet, voqea-hodisa, turli jarayonlar va shu kabilarning murakkab nomini bildiradi, ya’ni u butun, shu bilan birga bo’lingan tushuncha va tasavvurlarni ifodalaydi.4 masalan: bayroq - oq bayroq, o’zbekiston respublikasining bayrog’i; asar - ilmiy asar, badiiy asar. so’z birikmalari ikki yoki undan ortiq so’zlarning analitik yo’l bilan birikuvidan hosil bo’luvchi sintaktik butunlikdir. so’z ham, so’z birikmalari ham tilda juda muhim bo’lgan birliklar hisoblanadi. avvalo, so’z va so’z birikmalarining bir-biriga o’xshash jihatlarini ko’rib chiqamiz: har qanday tilning asosini so’zlar tashkil qiladi, biroq, har bir so’z …

a, bitta so’zning vazifasini so’z birikmasi ham bajarishi mumkin. shunga ko’ra, so’z birikmalari ham so’z singari nominativ vazifani bajarishi mumkin. masalan: xorazm viloyatining mehnatkashlari ko’p yillar davomida sholining yangi navini yaratishga harakat qildilar. ular yaqinda davlatga mehnatlari natijasi bo’lgan yangi navni taqdim qildilar. ushbu gapning egasi birinchi gapda – xorazm viloyatining mehnatkashlari - so’z birikmasi orqali ifodalangan. ikkinchi gapda esa ega bitta so’z bilan ya’ni ular so’zi bilan ifodalangan. keltirilgan so’z birikmasi ham, so’z ham gapda bir xil ma’no hamda bir xil vazifada qo’llangan. ammo, farqli jihati, birinchi gapda ega sifatida uchta so’zdan iborat bo’lgan so’z birikmasi ishlatilgan va u murakkab, yanada aniq bo’lgan tushunchani ifodalayapti. so’z birikmasi tarkibidagi barcha so’zlar so’zlar o’z leksik ma’nolariga ega bo’lgan mustaqil so’zlar ekanligi sababli, ularning har biri ma’lum bir tushunchalarni ifodalab kelgan. keyingi gapda esa so’z birikmasining vazifasini bitta so’zning o’zi bajarib kelgan va bu so’z gapda umumiy tushunchani bildirgan, so’z birikmasi esa …

ha aniq va ravshan bo’ladi: g’o’nan - uch yashar ot; olqor - yovvoyi tog’ echkisi. so’z birikmasi va qo’shma so’z so’z birikmalari so’zlar singari nominativ vazifalarni bajarishi tufayli so’zlar kabi gap tarkibida ham, gapdan tashqarida ham qo’llanilishi mumkin. gapdan tashqarida so’z birikmalari asosan, sarlavhalar, gazeta va jurnallarning nomlari, kitoblarning nomlari, tashkilotlar nomlarida ishlatilishi mumkin. masalan: vodiy qiyofasi, shonli sana (sarlavha); “sharq yulduzi” (jurnal nomi); “o’tkan kunlar” (asar nomi); milliy tiklanish partiyasi (tashkilot). so’zlar singari so’z birikmalarida ham modallik, shaxs, zamon kategoriyalari, predikativlik xususiyatlari yo’q. bular faqat gapga xos xususiyatlar bo’lib, agar so’z birikmasi predikativlikka ega bo’lsa, unda u endi so’z birikmasi emas, gap hisoblanadi. so’zlar leksik, grammatik xususiyatlariga ko’ra, so’z turkumlariga ajratilib, tasniflanadi. so’z birikmalari kamida ikkita so’zdan iborat bo’lib, ulardan biri hokim (bosh) so’z, ikkinchisi esa tobe (ergash) so’zdir. hokim so’z so’z birikmasining asosi bo’lib, hokim so’z qaysi so’z turkumi bilan ifodalanganligiga ko’ra so’z birikmalari ham otli birikmalar, fe’lli …

keyin... (so’z birikmasi bilan). shuningdek, so’zlar ham, so’z birikmalari ham gapda undalma, kirish so’z, nominative gap, atov gap, ajratilgan bo’lak vazifasida kela oladi: u bir qator asarlarni - ilmiy, badiiy, she’riy – zavq bilan o’qir edi. ayolning ro’parasidagi stolda bir kishi, chiroyli kiyingan, sochlari oqargan, nimadir yozib o’tirardi. yuqorida so’z va so’z birikmasining o’xshash xususiyatlarini ko’rib chiqdik, endi esa ularning farqli jihatlarni haqida to’xtalib o’tsak, so’z umumiy tushunchani ifodalagan holda tilda doim tayyor holatda mavjud bo’ladi. chunki so’z tarixiy kategoriya bo’lib, u til tarixiy taraqqiyotining muayyan davrida paydo bo’ladi, ma’lum ma’no bilan bog’lanib, tilda shu ma’noni ifodalash vositasi sifatida xizmat qiladi. shu sababdan ham har bir tilda o’z so’zlari - lug’at boyligi bo’ladi. so’z birikmalarida esa bu kabi xususiyat yo’q, ular tilda tayyor holda mavjud bo’lmaydi. so’z birikmalari nutq jarayonida so’zlovchining o’z fikrini aniq va tushunarli yetkazib berishga bo’lgan talabiga ko’ra kamida ikkita leksik ma’noga ega bo’lgan so’zlardan tuziladi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap"

1705051511.docx so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap reja: 1. so’z birikmasi haqida tushuncha 2. so’z birikmasi va so’z 3. so’z birikmasi va qo’shma so’z 4. so’z birikmasi va turg’un birikma 5. so’z birikmasi va gap so’z birikmasi haqida tushuncha tilning eng muhim ijtimoiy vazifasi fikrni aniq shakllantirish, uni tushunarli ifoda etish, insonlarga fikr almashinuv vositasi sifatida xizmat qilishdir. biz muloqot qiladigan til turli birliklardan iborat bo’lib, ular tilda o’ziga xos muhim bir vazifalarni bajaradi. lingvistik jihatdan tahlil qilinganda esa til birliklari alohida ajratilib, aniqlanadi hamda izo...

Формат DOCX, 31,9 КБ. Чтобы скачать "so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: so’z birikmasining boshqa til b… DOCX Бесплатная загрузка Telegram

so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "so’z birikmasining boshqa til birliklariga munosabati. so’z, so’z birikmasi, qo’shma so’z, turg’un birikma, gap"

Похожие файлы