ўсимликларда сув алмашинуви

PPTX 860.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1674652776.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ўсимликларда сув алмашинуви ўсимликларда сув алмашинуви reja: 2 3 сувнинг физиологик аҳамияти, сув молекуласининг тузилиши 1 сувнинг қутбланганлиги, илашув-чанлиги, кучли эритувчанлиги, электр ва иссиқлик ўтказувчанлиги, юқори сирт тарангликка ва иссиқлик сиғимига эга эканлигининг физиологик жараёнларга таъсири сувнинг ҳужайра ва тўқималардаги миқдори ва хиллари, сувнинг сўрилиши, ҳаракатланиши, сарфланиши ва транспирация, сув мувозанати ва сув танқислиги тушунчалари 3 илдиз тузилиши, унинг фаол сўрувчи қисми ва илдиз тукчалари юзаси 3 ўсимликларда сув қуйидаги вазифаларни бажаради: 1) ўсимликларда кечадиган биокимёвий реакцияларни содир бўлишини таъминлайди; 2) сув ўсимликларда кечадиган гидролиз, синтез, оксидланиш ва қайтарилиш реакцияларида бевосита иштирок этади; 3) ўсимликлар транспирация орқали ўз танасини кескин исиб кетишдан асрайди; 4) сув тупроқдаги минерал моддаларни эритиб, ўсимликлар ўзлаштиришини таъминлайди; 5) ўсимликлар организмида ҳосил бўлган органик моддаларнинг ҳаракати ва қайта тақсимланиши сув ҳисобига амалга ошади. 4 химиявий жиҳатдан сув оксидланган водород бўлиб, жуда турғун бирикма ҳисобланади. у 15000с дан юқори хароратда (термодиссациация), ультра-бинафша нур (фотодиссациация), электр …

шу хусусиятига кўра сув ҳаво харорати бирданига кўтарилиб кетганида ҳам ўсимлик тўқималарини ҳаддан зиёд қизиб кетишдан сақлайди. 6 сув юзасидаги молекулаларнинг ўзига хос бирикиши натижасида сирт таранглиги вужудга келади ва 180с иссиқликда 0,72 мн/см га тенг бўлади. сув, шунингдек, ёпишқоқлик (илашувчанлик) хусусиятига ҳам эга. бу хусусият сувнинг ерни тортиш кучига қарши ўсимликлар организми бўйлаб кўтарилишида намоён бўлади. сув ўзига хос хусусияти шундаки, у +40с да зичлашиб, шу хароратдан паст ёки юқори хароратда унинг зичлиги камайиб, ҳажми ортади. 7 сув ҳужайра протоплазмасида 80%, ширасида 98%, пўстида 50% гача, сув ўтлар тўқимасида 96-98%, пиёз, салат барглари, помидор ва бодринг мевасида 94-95%, оқ карам барги, редиска илдизи ва тарвуз этида 92-93%, сабзи ва пиёз мевасида 87-91%, ўт ўсимликлари барги, олма ва нок меваларида 83-85%, дарахт ва бута ўсимликлари баргида 79-82%, картошка туганагида 74-80%, дарахтлар танасида 40-45%, қуруқ ғалла донида 12-14%, мох ва лишайникларда 5-7% ни ташкил этади. 8 кимёвий боғланган сув ҳолатида, заҳира …

сувнинг буғланиши (транспирация). ўсимлик танасида сув доимий ва узлуксиз алмашиниб туради. 11 илдиз тукчалари шимиган сувнинг бир ҳужайрадан иккинчисига томон бир тарафлама ҳаракатланиши ҳужайра-ларнинг сўриш кучига боғлиқ. қабул қилинган сувнинг поядаги ўтказувчи найларга ўтиши шу найлардаги эритма концентрациясига боғлиқ. бу эритма қанча кучли бўлса, қабул қилинган сув шунча тез сўрилади. маълум куч воситасида сувнинг найлар орқали юқорига қараб ҳаракатланиши илдиз босим кучи деб аталади. 12 сув ва унда эриган моддаларнинг илдиздан юқорига қараб ҳаракатланишига илдиз босим кучидан ташқари бошқа кучлар ҳам иштирок этади: а) барг ҳужайраларининг шимиш кучи - унинг воситасида баланд ўсган дарахтлар тупроқдаги сувни осон шимиб олади. б) сув молекулалари ўртасидаги илашиш-боғланиш кучи - бу куч 300-350 атм босим кучига эга бўлиб, сув йўллари узилиб қолишининг олдини олади; в) ўтказувчи капилярлар найларнинг тортиш кучи - сув тасмасининг узилиб кетишига тўсқинлик қилади. ўсимликлар ўтказувчи найларида сувнинг ҳаракатланиш тезлиги жуда секин бўлса-да, бир соатда у бир неча метр масофани ўта …

фузион ҳолатга ва диффузион сув молекулалари маҳкам боғланган шаклга ўзгариб туради. 15 ўсимлик ўзлаштирган сувнинг 99,8 фоизини буғлатишга ва фақат 0,2 фоизини ҳужайра ҳамда тўқималарда борадиган турли жараёнларнинг кечишига сарфлайди. сувнинг ўсимлик танасидан буғланиши транспирация жараёни дейилади. ўсимлик танасидан сув узлуксиз ва бир текис буғланмайди. аввал кўпроқ буғланади, кейинчалик харорат кўтарилиши билан баргдаги оғизчалар ёпилиб қолиши натижасида буғланиш секинлашади. буғланиш (транспирация) нафас олиш жараёнида ажралиб чиққан иссиқлик энергияси ҳисобига содир бўлади. 16 ўсимликлар танасига кирадиган ва сарф-ланадиган сув миқдорининг тенг бўлишига сув мувозанати дейилади. ёзда транспирациянинг кучайиши ва ўсимликка кираётган сув унинг ўрнини қоплай олмаслиги бу нисбий тенгликни бузади ва сув дефицити (тақчиллиги) рўй беради. кўпчилик ҳолларда сув тақчиллиги 5-10% бўлиб, ўсимликларга катта зарар етказмайди. сув тақчиллиги вақтида барглар сўлийди ва осилиб қолади. бу вақтда ўсимлик сув билан таъминланса, у яна тургор ҳолатига қайтади. узоқ давом этган сув танқислиги қайтмас ўзгаришларга олиб келади ва бундай ҳолларда ҳужайралар суғорилгандан кейин ҳам …

ки органларига кўра тез ривожланади ва ўзининг умумий сатҳига нисбатан 100 ва ундан ортиқ маратоба катта бўлади. масалан, 4 ойлик сули ўсимлиги табиий шароитда ўсганда 14 миллионга яқин илдизлар ҳосил қилиб, уларнинг умумий узунлиги 600 км, юзаси эса 232 м2, илдиз тукчаларининг сони 15 миллиард, умумий узунлиги 10 000 км, юзаси эса 399 м2 атрофида бўлиши аниқланган. 19 илдиз ҳужайраларининг сувни фаол шимиши ва сиқиб юқорига чиқариши илдизлардаги модда алмашинуви сабабли рўй беради. натижада илдиз тукчалари сўриб олган сув ўтказувчи найларгача етказилади. илдизнинг пўстлоқ тўқимаси ҳужайралари орқали сув ҳаракати уч хил – апопласт, симпласт ва трансвакуоляр йўллари билан амалга ошиши мумкин. сувнинг ҳужайра цитоплазмаси орқали ҳаракатланиши симпласт йўли ҳисобланади. ризодерма ва паренхима ҳужайраларига сувнинг кириши ва ҳаракатланиши осмос қонунлари асосида содир бўлади. бу ҳаракатга қисман атф ҳам сарфланади. 20 ҳужайра пўстининг қаршилиги цитоплазмага қараганда анча камлиги апопласт ҳаракатининг фаоллигига сабаб бўлади. бу ҳаракат ризодерма – илдиз тукчалари ҳужайраларининг пўстидан бошланиб, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўсимликларда сув алмашинуви"

1674652776.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ўсимликларда сув алмашинуви ўсимликларда сув алмашинуви reja: 2 3 сувнинг физиологик аҳамияти, сув молекуласининг тузилиши 1 сувнинг қутбланганлиги, илашув-чанлиги, кучли эритувчанлиги, электр ва иссиқлик ўтказувчанлиги, юқори сирт тарангликка ва иссиқлик сиғимига эга эканлигининг физиологик жараёнларга таъсири сувнинг ҳужайра ва тўқималардаги миқдори ва хиллари, сувнинг сўрилиши, ҳаракатланиши, сарфланиши ва транспирация, сув мувозанати ва сув танқислиги тушунчалари 3 илдиз тузилиши, унинг фаол сўрувчи қисми ва илдиз тукчалари юзаси 3 ўсимликларда сув қуйидаги вазифаларни бажаради: 1) ўсимликларда кечадиган биокимёвий реакцияларни содир бўлишини таъминлайди; 2) сув ўсимликларда кечадиган гидролиз, синтез, оксидланиш ва қайтарилиш реакцияларида бево...

PPTX format, 860.3 KB. To download "ўсимликларда сув алмашинуви", click the Telegram button on the left.

Tags: ўсимликларда сув алмашинуви PPTX Free download Telegram