ko’makchi

PPTX 3,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1720439391.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ko’makchi ko’makchi mavzusi ko‘makchilarning o‘rganilishi. a b c d ko‘makchining shakliy xususiyatiga ko‘ra turlari. ko‘makchilarning xususiyatlari va bildirgan ma’nolari. ko‘makchi va qo‘shimchalar ma’nodoshligi. reja: e foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati. ko‘makchilarning o‘rganilishi turkiy tillarda (jumladan, o‘zbek tilida ham) ko‘makchi ko‘pdan buyon tilshunoslarning tekshirish manbai bo‘lib kelmoqda. o‘zbek tilidagi ko‘makchiga birinchi bo‘lib mukammal ta’rifni a.n.kononov bergan: «ko‘makchilar shunday bir gruppa so‘zlarki, ular ot bilan yoki obyekt bilan predikat orasidagi qurol-vosita, maqsad, sabab, payt, masofa, yo‘nalish, o‘xshatish kabi munosabatning yaratilishida xizmat qiladi». sh.shoabdurahmonov ham o‘zining «yordamchi so‘zlar» asarida ko‘makchiga shunday ta’rif bergan: «ko‘makchi obyektning obyektga yoki obyektning predikatga bo‘lgan turli grammatik munosabatini ko‘rsatuvchi yordamchi so‘zdir». darhaqiqat, ko‘makchi mustaqil so‘z orasidagi tobe munosabatni ifodalash va kelishik ma’nosini aniqlashtirish, to‘ldirish uchun xizmat qiladi. shu xususiyati bilan ko‘makchi bog‘lovchi va yuklamadan farq qiladi. ko‘makchi – ot, olmosh, harakat nomi va si- fatdoshlardan keyin kelib, ularni hokim so‘zga bog‘lash uchun xizmat qiluvchi bilan, uchun, kabi, singari, …

jumladan, bilan ko‘makchisi o‘zbek tilida asosan ko‘makchi, ba’zan bog‘lovchi vazifasida ishlatiladi. shuning uchun bu ko‘makchi turi yordamchi so‘zdan birining o‘rnida ikkinchisi qo‘llanilishi nuqtayi nazaridan ko‘makchi-bog‘lovchi atamasi ostida ham o‘rganilmoqda. bilan yordamchisining etimologiyasi haqida prof.a.n.kononov v.v.radlov, j.deni kabi qator turkiyshunoslarning fikrini e’tiborga olib, uning birlan so‘zidan kelib chiqqani aytiladi. bilan yordamchisining birla, birlan, bila, ila, -la shakllari vazn, qofiya va uslub talabiga ko‘ra ko‘proq poeziyada uchraydi. chunonchi, baxt ila to‘lib-toshgan go‘zal oy deraza tagida o‘sgan daraxt barglarida mudrab yotadi. (r. thokur) “bilan” ko‘makchisining bildirgan ma’nolari birgalik vosita payt sabab holat “uchun” ko‘makchisining bildirgan ma’nolari atal-ganlik maqsad sabab evaz kabi, singari, yanglig‘ ko‘makchisi bir narsani boshqa narsaga o‘xshatish, chog‘ishtirish ma’nosini anglatadi. masalan, ukam men kabi bechora… g‘am chekib yotgandir (oybek). qadar, dovur ko‘makchisi hokim bo‘lakka tobelanish munosabatini yuzaga chiqarar ekan, bunda o‘rin, payt ma’nosini ifodalaydi. qadar ko‘makchisi -ga qo‘shimchali ot va olmosh bilan qo‘llanib, «chegara», «nihoya» ma’nosini bildiradi: tantanali yig‘ilish boshlangunga qadar …

ig‘, sayin, sari, sababli, orqali, tufayli, chog‘li, bo‘ylab, haqida, to‘g‘risida kabilar o‘zi birikib kelgan so‘zga hech qanday qo‘shimchasiz bog‘lanadi; tomon, qadar, qarshi, qaraganda, doir, binoan, qaramay kabi ko‘makchi o‘zi birikib kelgan so‘zdan -ga qo‘shimchasini qabul qilishni talab qiladi: qonunga binoan, ukasiga qaraganda, baxtga qarshi; so‘ng, keyin, boshqa, tashqari, buyon, avval, ilgari, boshlab ko‘makchisi -dan qo‘shimchali so‘z bilan birikadi: bundan avval, o‘qishdan keyin, tanaffusdan so‘ng kabi. ko‘makchi va qo‘shimchalar ma’nodoshligi qo‘shimcha ko‘makchi misol -dek kabi, singari, yanglig‘ xona suv quygandek (kabi) jimjit. -ga tomon, bo‘ylab u dalaga (tomon, bo‘ylab) ketdi. -ga uchun bu sovg‘ani onamga (uchun) oldim. -dan uchun, orqali mehnatsevarligidan (uchun) obro‘ topdi. radiodan (orqali) eshitdi. -cha qadar ular kechgacha (qadar) o‘tirishdi. -da bilan qo‘lida (bilan) terdi. shuni ta’kidlash kerakki, ma’- noni ifodalashda kelishik bilan ko‘makchi ma’lum darajada bir- biridan farqlanadi. kelishik qo‘- shimchasi orqali ifodalangan ma’-no aniq, ko‘makchi orqali ifoda- langan ma’no esa umumiyroq, noaniqroq bo‘ladi. “ta’lim-tarbiya xalq ma’naviyatini …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko’makchi"

1720439391.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ko’makchi ko’makchi mavzusi ko‘makchilarning o‘rganilishi. a b c d ko‘makchining shakliy xususiyatiga ko‘ra turlari. ko‘makchilarning xususiyatlari va bildirgan ma’nolari. ko‘makchi va qo‘shimchalar ma’nodoshligi. reja: e foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati. ko‘makchilarning o‘rganilishi turkiy tillarda (jumladan, o‘zbek tilida ham) ko‘makchi ko‘pdan buyon tilshunoslarning tekshirish manbai bo‘lib kelmoqda. o‘zbek tilidagi ko‘makchiga birinchi bo‘lib mukammal ta’rifni a.n.kononov bergan: «ko‘makchilar shunday bir gruppa so‘zlarki, ular ot bilan yoki obyekt bilan predikat orasidagi qurol-vosita, maqsad, sabab, payt, masofa, yo‘nalish, o‘xshatish kabi munosabatning yaratilishida xizmat qiladi». sh.shoabdurahmonov ham o‘zining «yordamchi so‘zlar» asarid...

Формат PPTX, 3,8 МБ. Чтобы скачать "ko’makchi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko’makchi PPTX Бесплатная загрузка Telegram

ko’makchi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "ko’makchi"

Похожие файлы