yordamchiso‘zlar

PPTX 28 стр. 108,4 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 108,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint mavzu: yordamchi so‘zlar. reja: 1. yordamchi so‘zlar 2. ko’makchi haqida ma’lumot 3. bog‘lovchi haqida ma’lumot. 4..yuklama haqida ma’lumot. atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, gap bo‘lagi vazifasini bajara olmaydigan so‘zlar yordamchi so‘zlar deb ataladi. bularga ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama kiradi. ot, olmosh, harakat nomi va otlashgan so‘zlardan (sifat, son, sifatdosh, ravish) keyin kelib, ularni boshqa so‘zlarga tobelanish yo‘li bilan bog‘laydigan yordamchi so‘zlar ko‘makchi deyiladi: o‘z qo‘li bilan to‘g‘riladi. ko‘makchi qaysi so‘zdan keyin kelsa, o‘sha so‘z bilan birgalikda bir so‘roqqa javob bo‘lib, bitta gap bo‘lagi vazifasini bajaradi. ko‘makchilar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1.sof ko‘makchilar lug‘aviy ma’nolarini butunlay yo‘qotib, vazifa jihatidan kelishik qo‘shimchalariga yaqin turadigan so‘zlardir: bilan, uchun, kabi, sari, singari, sayin, uzra, qadar, yanglig‘, tufayli. bunday ko‘makchilar urg‘u olmaydi, urg‘u ko‘makchidan oldingi so‘zning oxirgi bo‘g‘iniga tushadi. 2. ko‘makchi vazifasida qo‘llanuvchi so‘zlar (vazifadosh ko‘makchilar gapda o‘rni bilan mustaqil so‘z, o‘rni bilan ko‘makchi bo‘lib keladi. bular quyidagi turkumlardan ko‘makchilarga ko‘chadi: 1) …

2 / 28

ishigi va egalik qo‘shimchalarini qabul qiladi. bunday so‘zlar ko‘makchi otlar deb ataladi: old, o‘rta, yon, orqa, ket, ich, ust, tepa, ost, tag, ora, bosh, o‘rin, qosh, yoqa, tomon. bu so‘zlar belgisiz qaratqich kelishigidagi so‘zdan keyin kelgandagina ko‘makchi ot hisoblanadi: ish ustida, sandig‘i ostida. ko‘makchilarning qo‘llanishi va ma’nolari 1) bosh kelishikdagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: bilan (qisqa shakllari: -la, ila)ko‘makchisi birgalik (ukasi bilan keldi.), vosita (qalam bilan yozdi), tez boshlanish (eshik ochilishi bilan kirishdi), payt (tuni bilan uxlamadi), holat (baxtiyorlik bilan jilmaydi) kabi ma’nolarni bildiradi. uchun (qisqa shakli: -chun) ko‘makchisi maqsad, sabab, atash, evaz ma’nolarini ifodalaydi: bolalar uchun qurildi. o‘qimagani uchun bilmadi. sen uchun oldim. yordamingiz uchun rahmat. 2) jo‘nalish kelishigidagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: tomon ko‘makchisi ham jo‘nalish, ham bosh kelishikdagi so‘zlarga bog‘lanib, yo‘nalish ma’nosini, qadar ko‘makchisi chegara ma’nosini, ko‘ra ko‘makchisi sabab, ta’kidlash, qiyoslash ma’nolarini, qarshi ko‘makchisi zidlik ma’nosini, qarab, qarata ko‘makchisi yo‘nalish, o‘lchov ma’nosini, qaragandako‘makchisi ta’kidlash, qiyoslash manolarini, qaramasdan, …

3 / 28

lari boshlanish vaqt, nuqta ma’nolarini ifodalaydi: uch yildan keyin paydo bo‘ldi. sendan boshqa hech kimi yo‘q. shu kundan boshlab ishga kirishamiz. 4) qaratqich kelishigidagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: ko‘pchilik ko‘makchi otlar shu kelishikdagi so‘zlar bilan qo‘llanadi: uy oldida to‘xtadi. bog‘ ichiga kirib ketdi. devor orasida qolib ketdi. ko‘cha o‘rtasida ketyapti. ko‘prik boshida kutib turdi. so‘zlarni va qo‘shma gapdagi sodda gaplarni bir-biriga bog‘lash uchun xizmat qiladigan yordamchi so‘zlar bog‘lovchi deb ataladi: maysa va daraxtlarga jon kiryapti, chunki bahorning iliq nafasi sezila boshlagan edi. bog‘lovchilar gapda qo‘llanishiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi: 1. yakka holda qo‘llanadigan bog‘lovchilar: va, ammo, chunki. 2.takrorlangan holda qo‘llanadigan bog‘lovchilar: yo...yo, yoki...yoki. bog‘lovchilar vazifasiga ko‘ra teng bog‘lovchilar va ergashtiruvchi bog‘lovchilarga bo‘linadi. 1. teng bog‘lovchilar bu bog‘lovchilar so‘zlarni va qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarni teng huquqli qilib bog‘laydi va quyidagi turlarga bo‘linadi: 1) biriktiruv bog‘lovchilari - va, ham, hamda: ham so‘zi uyushiq bo‘laklar oldidan kelgandagina bog‘lovchi hisoblanadi: ham akamni, ham …

4 / 28

goh...goh, ba’zan...ba’zan, bir...bir, xoh...xoh, dam...dam. bu bog‘lovchilar uyushgan bo‘laklarni yoki qo‘shma gap qismlarini bir-biridan ayirib bog‘laydi: alijon goh menga, goh yerga qarab jim turaverdi. yo sen borasan, yo men kelaman. –miso‘roqyuklamasi ayiruv bog‘lovchilari o‘rnida almashib kelishi mumkin: ko‘chagami, hovligami chiqib ketibdi. (yo ko‘chaga, yo hovliga...) 4) inkor bog‘lovchisi so‘z va gaplarga inkor ma’nosini yuklaydigan bog‘lovchidir : na...na: unda na kitob bor, na daftar. bu bog‘lovchi ishtirok etgan gapning kesimi tasdiq shaklda bo‘ladi: u na o‘qidi, na yozdi. 2. ergashtiruvchi bog‘lovchilar. bu bog‘lovchilar ergashgan qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarni bir-biriga ergashtirish yo‘li bilan bog‘laydi va quyidagi turlarga bo‘linadi: 1) aniqlov bog‘lovchilari: ya’ni,-ki(-kim), toki: u ko‘rdiki, kamchiliklar ko‘p. ba’zan -ki ot turkumidagi so‘zlar bilan birga kelib, ta’kidlash, uqtirish ma’nolarini anglatadi, bunda u bog‘lovchi emas, yuklama sanaladi: ...ko‘ksi to‘la nuqul ordenki, bir-biridan chiroyli. 2) sabab bog‘lovchilari: chunki, shuning uchun, negaki, zeroki: ish o‘z vaqtida bajarildi, chunki bunga puxta tayyorgarlik ko‘rilgan edi. ba’zan uchunko‘makchisi …

5 / 28

n tashqari modal ma’noni ham bildiradi, bunda u noaniqlikni ifodalaydi: uyidami, ko‘chadami, uning uchun farqi yo‘q edi. –chi so‘roqdan tashqari buyruq, do‘q, iltimos, qistash, ta’kid, uqtirish ma’nolarini ham bildiradi: qani, yur-chi! kitobingni berib tur-chi.-a, -yayuklamalari ham so‘roq va taajjubdan tashqari his-hayajonni, tasdiq va ishonchni ham bildiradi: qanday chiroyli-ya! go‘sht olibdi - jiqqa yog‘-a. 2.kuchaytiruv-ta’kid yuklamalari: nahotki, axir, hatto(ki), -ku, -da, -u(-yu), -oq(-yoq), -ki(-kim), yuklamalari kuchaytirish va ta’kid ma’nolarini anglatsa, tim(qora), liq(to‘la), lim(to‘la), g‘irt(yolg‘on), qir-(shir-, qip-yalang‘och), g‘arq(pishgan), jiqqa(ho‘l) yuklamalari nutqqa tasviriylik berib, so‘z ma’nosini kuchaytirish uchun xizmat qiladi. 3.ayiruv yuklamalari: faqat, ham, -gina (-kina, -qina), xolos. ham yuklamasi ba’zan bog‘lovchi o‘rnida ham qo‘llanadi: uni birinchi kursga qabul qilishdi ham stipendiya tayin qilishdi. bu so‘z takrorlanib kelganda, fonetik o‘zgarishga uchrashi mumkin: u yurtiniyam, xalqiniyam boqdi(o.). faqat, -gina yuklamalari o‘rnida yolg‘iz so‘zi qo‘llana oladi. bu yolg‘iz nom xolos. 4.o‘xshatish-qiyoslash yuklamalari: xuddi, naq, go‘yo(ki), misoli, bamisli: xuddi o‘zimga o‘xshaydi. 5.gumon yuklamasi - - dir: …

6 / 28

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yordamchiso‘zlar"

prezentatsiya powerpoint mavzu: yordamchi so‘zlar. reja: 1. yordamchi so‘zlar 2. ko’makchi haqida ma’lumot 3. bog‘lovchi haqida ma’lumot. 4..yuklama haqida ma’lumot. atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, gap bo‘lagi vazifasini bajara olmaydigan so‘zlar yordamchi so‘zlar deb ataladi. bularga ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama kiradi. ot, olmosh, harakat nomi va otlashgan so‘zlardan (sifat, son, sifatdosh, ravish) keyin kelib, ularni boshqa so‘zlarga tobelanish yo‘li bilan bog‘laydigan yordamchi so‘zlar ko‘makchi deyiladi: o‘z qo‘li bilan to‘g‘riladi. ko‘makchi qaysi so‘zdan keyin kelsa, o‘sha so‘z bilan birgalikda bir so‘roqqa javob bo‘lib, bitta gap bo‘lagi vazifasini bajaradi. ko‘makchilar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1.sof ko‘makchilar lug‘aviy ma’nolarini butunl...

Этот файл содержит 28 стр. в формате PPTX (108,4 КБ). Чтобы скачать "yordamchiso‘zlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yordamchiso‘zlar PPTX 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram

yordamchiso‘zlar

Предварительный просмотр (6 стр.)

Хотите читать дальше?

О "yordamchiso‘zlar"

Похожие файлы