sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı

PPTX 327,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1721802240.pptx /docprops/thumbnail.jpeg sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı joba: sóylew mádeniyatı túsinigi sóylew mádeniyatı pániniń basqa ilimler menen baylanısı awızeki sóylewdiń ózine tán ózgeshelikleri jazba tildin ózine tán ózgeshelikleri til hám sóylew til hám oylaw sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı til birlikleriniń sóylew barısı ushın eń kerekli, zárúrin tańlay biliw, sóylewdiń kórkem, tásirli, obrazlı, qısqa, anıq, túsinikli bolıwı, artıqmashlıqtıń bolmawı, tıńlawshı yaki oqıwshıda bayanlanǵan pikirge baylanıslı belgili bir sezimlerdiń oyanıwı, bulardıń hámmesi sóylew mádeniyatı túsiniginde jámlesken. demek, tekst dúziwde tilde kerekli bolǵan birliklerdi tańlap alıp qollanıw zárúrligi hám de ádebiy til normaların sonday-aq olarǵa sóylew payıtında ámel qılıw sırların izertlew, tallaw, «qaraqalpaq sóylew mádeniyatı» tarawınıń izertlew obyekti. ádebiy norma - sóylew mádeniyatı tarawınıń tiykarı. sóylew mádeniyatı insan ulıwma mádeniyatınıń bir bólegi bolıp, pikirdi ádebiy til normalarına sáykes durıs, erkin, anıq, logikalıq jaqtan izbe-iz, jaǵımlı hám tásirli bayan ete alıw. mádeniyatlı sóylew degende til birliklerinen, sonıń ishinde leksikalıq, grammatikalıq hám stillik qurallardan sóylew payıtında …

lıq tarawları menen tıǵız baylanıslı. sóylew mádeniyatı pániniń tiykarǵı tayanıshı házirgi qaraqalpaq ádebiy tilinin grammatikası. sebebi sóylewdiń durıslıǵı onıń tiykargı sapalıq belgisi bolıp, ol grammatikalıq normalarǵa tiykarlanadı. sóylew mádeniyatı páni leksikologiya menen tıǵız baylanısqan. sebebi sóylewdiń qarım-qatnas belgisi esaplanǵan anıqlıq, durıslıǵın sózdiń leksikalıq mánilerin anıq bilmey turıp túsinip bolmaydı. sonıń logikalılıǵı sóz mánileriniń mánilik hám mazmunı jaǵınan baylanıslılıǵına tiykarlanadı. sóylewshi sóziniń tazalıǵı, kórkemligi, orınlılıǵı sıyaqlı qarım-qatnaslıq belgileri de sóylew mádeniyatı pánin leksikologiya menen baylanıstıradı. sóylew mádeniyatı hámme waqıt logika, estetika hám psixologiyaga súyenedi. logikanı bilmey turıp anıqlıq hám logikaǵa sáykeslikti támiyinlew hám bahalaw múmkin emes. sózlerdiń, pútin bir gápten shıǵatuǵın túsiniklerdiń mánisin hám bayanlanıp atırǵan pikirdiń arasındaǵı qatnastı logika tekseredi. logika sózler, sóz dizbekleri, gápler arasındaǵı mánilik baylanıstı támiyinleydi. milliy ǵárezsizlik ideyasının bir bólegi bolǵan mámleketlik til siyasatı hám oǵan tiyisli bolǵan huquqıy hújjetler sóylew mádeniyatınıń tiykarǵı qurallarınan esaplanadı. sóylew mádeniyatı sheshenlik ónerine tiyisli shıǵarmalar, qaraqalpaq mádeniy tiline tiykar salǵan …

eri sawallarsız yaki juwaplarsız júzege shıǵadı, sáwbetles tárepinen berilmeydi. dialogik sóylewde sóylesip atırǵan adamlar gezekpe-gezek gá tıńlawshını gá sóylewshini bólip turadı. sóylewdiń awızeki hám jazba formaları. bizge belgili sóylew awızeki hám jazba kóriniske iye. awızeki sóylew sóylesip atırǵan waqıtta ǵana payda bolıp, bul procec (háreket) toqtawı menen tamamlanadı. biraq sol aytılǵan sóz tásirine oyatǵan sezimler, berilgen maǵlıwmat tıńlawshı ańında uzip saqlanadı, onıń minez qulqına belgili dárejede tásir etiwi múmkin. awızeki sóylewdiń ózine tán ózgesheliklerin tómendegishe kórsetiwge boladı: 1. awızeki sóylew tezlik (avtomatik) penen ámelge asadı. túsinikler menen onıń “lipası” bolǵan sóz birlikte “jıldırım tezliginde” tilge kele baslaydı. geypara jaǵdaylarda pikirdi, túsinikti bayanlaytuǵın sózdi sóylewshi taba almay qaladı. oǵan jaqın yamasa oylaǵan túsinikti ańlatpaytuǵın sózlerdi qollanıp jiberedi. nátiyjede aytılǵan sóz, gáp, gápler gózlengen maqsetti (pikirdi) tolıq jetkerip bere almaydı. bunnan tıńlawshıda, sóylewshide zıyan kóredi. 2. awızeki sóylewde sóz dizbekleri hám gáplerdiń modelleri aytpaqshı bolǵan pikirge sáykes halda tezlik penen tańlanadı. gáp …

ınadı. tek zárúr bolǵanda ǵana áwelden málim nárselerge túsinik beriledi. 5. awızeki sóylew sóz baylıǵı jaǵınan jazba tilge salıstırǵanda bir qansha jarlı boladı. onda bir túrdegi sózler, bir túrdegi formalar kóbirek tákirarlanadı. bul jaǵday til quralların tańlaw qıyınshılıqları menen baylanıslı. 6. awızeki sóylewde sóylewshiniń aktiv sóylew háreketi pawza, intonaciya, pát, túrli qol háreketleri (ımlaw háreketleri) pikirdiń tıńlawshıǵa jetip barıwında áhmiyetli orın tutadı. jazba til awızeki sóylewden tómendegi ózgeshelikleri menen ajıralıp turadı: sózlerdi jazıp atırǵanda avtor waqıt jaǵınan asıqpay oylaw imkanyatına iye boladı. ol óz sóziniń bólimlerin hám barlıq jazǵanların qayta kózden ótkerip dúzetiwi, pikirge sáykes bayanlaw ushın sáykes sózlerdi tańlawı, gáp qurılısın qolaylastırıwı múmkin. sol ushın jazba til awızeki sóylewden anıq boladı. sóylew mádeniyatı tаriyхındа xi ásirde jаsаp ótken ullı аlım kаyqаwıstıń «qаbusnаmа» shıǵаrmаsı dа áhmiyetli оrın iyeleydi. ol bul shıǵаrmаdа sóylewshige násiyat tárizinde bir qаtаr pikirlerdi bаyanlаydı. durıs sóylew hаqqındа: «аdаm sheber sózli hám sheshen bоlıwı lаzım, áy bаlаm, …

ldi. sonıń menen birge sóylew degennen keń mánide, «ishten sóylew», esittirip sóylemey-aq ózinshe til birlikleri járdeminde oylaw da túsiniledi. adamnıń sóylew iskerligi sóylew aktı arqalı kórinedi. sóylew aktı bul eki tárepli qubılıs bolıp tabıladı. birinshisi - aytıw; ekinshisi - qabıl etiw menen esitkendi túsiniw. sóylewdiń jazba túrinde sóylew aktı sáykes jazıwdı hám oqıwdı óz ishine qamtıydı. sóylew aktı arqalı tekst dúziledi. tekst degennen ádette qaǵazǵa gáp yamasa gápler túrinde jazılǵan dóretpe ańlanadı. biraq til iliminde tekst keń mánide túsiniliwi talap etiledi. birew tárepinen jazılǵan xat yamasa shıǵarma da, awızsha aytılǵan pikir de tekst bola aladı. sonday-aq, tekst tek bir yamasa bir neshe gápten quralǵan kishi bolıwı da, tutas gúrriń, povest, poema, roman túrindegi úlken bolıwı da múmkin. hátteki ishten sóylew arqalı da tekst dóretiledi. til bilimi ushın dóretilgen barlıq tekstler de belgili dárejede áhmiyetke iye boladı. til menen sóylew bir-biri menen ajıralmas baylanıslı. sóylew til materialları arqalı júzege shıǵadı hám …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı"

1721802240.pptx /docprops/thumbnail.jpeg sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı joba: sóylew mádeniyatı túsinigi sóylew mádeniyatı pániniń basqa ilimler menen baylanısı awızeki sóylewdiń ózine tán ózgeshelikleri jazba tildin ózine tán ózgeshelikleri til hám sóylew til hám oylaw sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı til birlikleriniń sóylew barısı ushın eń kerekli, zárúrin tańlay biliw, sóylewdiń kórkem, tásirli, obrazlı, qısqa, anıq, túsinikli bolıwı, artıqmashlıqtıń bolmawı, tıńlawshı yaki oqıwshıda bayanlanǵan pikirge baylanıslı belgili bir sezimlerdiń oyanıwı, bulardıń hámmesi sóylew mádeniyatı túsiniginde jámlesken. demek, tekst dúziwde tilde kerekli bolǵan birliklerdi tańlap alıp qollanıw zárúrligi hám de ádebiy til normaların sonday-aq olarǵa sóylew payıtında ámel qılıw sırların izert...

Формат PPTX, 327,7 КБ. Чтобы скачать "sóylew mádeniyatı. sóylewdiń tazalıǵı", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sóylew mádeniyatı. sóylewdiń ta… PPTX Бесплатная загрузка Telegram