qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları

PPTX 354,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1721798022.pptx /docprops/thumbnail.jpeg qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları nawayı mámleketlik kánshilik hám texnologiyalar universiteti janındaǵı nókis kánshilik institutınıń elektr energetikası ( tarmaqlar hám jónelisler boyınsha) tálim jónelisi sırtqı tálim formasınıń 1-kurs see-b-23- topar studenti gulmuradov diyarbek qabıllaǵan: ásenbaeva gúlnara tema: qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları jobası: leksikologiya ulıwma qollanılatuğın hámmege ortaq sózler kásiplik sózler dialektlik sózler tildegi barlıq sózlerdiń jıyıntığı sózlik quram yamasa leksikanı dúzedi.sózlerdiń belgili bir zat, qubilis, belgi, háreket t.b. mánileri leksikalıq mánisi dep ataladı.bir gana leksikalıq máni bildirgen sozler bir mánili sózler dep ataladı.birneshe leksikalıq máni bildirgen sózlerge kóp mánili sózler delinedi.sózler tuwra hám awıspalı mánili bolıp ta keledi. sózlerdiń tiykargı leksikalıq mánisine tuw- ra máni dep ataladı. sózlerdiń dáslepki leksikalıq mánisinen awısıp aytılıwına awıspalı máni dep ataladı.aytılıwı ham jazılıwı birdey, biraq leksikalıq mánisi hár túrli sozlerge omonimler delinedi.forması hár túrli, leksikalıq mánileri bir-birine jaqın bolgan sozler sinonimler dep ataladı.leksikalıq mánileri bir-birine qarama-qarsı sózler antonimler delinedi. ıı 3 tildiń sózlik …

ılıp júrgen sózler hár túrli jollar menen jańa sózlerdi payda etedi. mısalı: túbir sózlerge sóz jasawshı qosimtalar qosılıw arqalı (suw-shı, bas- shı-lıq, basla-ma, bas-pa-xana), sózlerdiń birigiwi (jarganat, qolgap, xojeli, búgin, isbilermen t.b.), sózlerdiń juplasıwı (qawın-qámek, úyir-úyir t.b.), sózlerdiń dizbeklesiwi (on jıllıq, qara úy t.b.) arqalı sózler jasalıp, tildiń leksikası bayıp baradı.tildiń sóz baylığı basqa tillerdiń tasiri arqalı bayıydı. házir ádebiy tildiń leksikasında rus tili hám basqa tillerden kirgen sózler ádewir qollanıladı. ’. ulıwma qollanılatuğın hámmege ortaq sózler ádebiy tilde qollanılatuğın sózlerdiń kópshiligi hámmege túsinikli uliwma ortaq sozlerdi quraydı. mısalı: jer, suw, togay, kól, aspan, juldız, uzın, qara, ket, házir t.b. sıyaqlı sözler bir tilde sóyley- tugın yamasa bir-birine jaqın tuwısqan tillerde sóyleytuğın xalıqlarga túsinikli uliwma ortaq sóz bolıp keń qollanıladı. bunday sózlerdiń toparı ulıwma qollanıwshı ortaq sózler dep ataladı. tildegi kóp qollanılatugın hammege ortaq sózlerdi ádebiy tildiń leksikalıq birlikleri quraydı. onın quramına bir mánili hám kóp mánili sózler, tariyxıy hám …

pke, mamanlıqqa baylanıslı qollanılatuğın sózler kásiplik sózler dep ataladı. kásiplik (professionallıq) sözler turmısta adamlardıń hár túrli kásibine baylanıslı bir- neshe türlerge bólinedi. mısalı: diyqanshılıq is- lerine baylanıslı: súdigarlaw (súrilgen jer), tapqa keliw (jerdiń súrimge tayar bolıwı), tapqa taslaw (tuqımdı tapqa salıw), gawasha, shigit, siyrekle- tiw, kultivaciyalaw, shırpıw, otaw hám t.b.; mal sharwashılığına baylanıslı: gúwenlew (ilaq, qozılardı bir qatar dizip baylaw), sharwa, jaylaw, qoy qora, jipgileń (jerdegi shóp-shardıń jawın yamasa shiq túsip jumsaq boliwi), kóterem (mallardıń arıqlawı), silos (maydalangan ot-shóp), sawlıq qoy (qozılay- tuğın qoy); balıqshılıq kásibine baylanıslı sózler: jılım, nárete (awdıń túrleri), jórgem, jormal (balıq dizetugın jip), tayaw-eskek (kemeni ıgızıw ushin paydalanatuğın qurallar), iynelik (nárete toqiganda qollanılatuğın qural), mardan (jekennen toqilgan balıq salatuģın ıdıs) t.b. dialektlik sózler awızeki sóylewde belgili bir aymaqtağı jergilikli xalıqlardıń tilinde sóylew ózgesheliklerine iye bolgan sózlerge dialektlik sózler dep ataladı. qaraqalpaq tiliniń sóylew ózgeshelikleri aymaqlıq jaqtan arqa hám qubla dialekt bolıp ekige bólinedi. arqa dialekt respublikanıń …

a tillerden ózlestirilgen sózler ádebiy tilimizdiń leksikası basqa tillerden ózles- ken sózler arqalı da bayıp baradı. ásirese, tildiń leksikalıq quramında erteden qollanılıp kiyatırgan arab-parsı sózleri kóplep ushırasadı. bul sózler ti- limizge hár túrli madeniy qatnasıqlar, sawda-satlıq islerine baylanıslı ózlesken. misalı: kitap, qálem, xat, ilim, tariyx, mugallim, hárip, namaz, hajı, qurban hayt, millet, xalıq, payda, gayrat, qıyal, qımbat, arzan, pikir, jámiyet, watan, ásker, qarar, esap, saat, súwret, awqat, ómir, waqıt, zaman, ádebiyat, madeniyat, abadan, báhár, dárwaza, keshe, baha, paxta, baxıt, gáwhar, miyman, dástan, diyqan, qaharman, miywe, yosh, piyaz, salı, goza, aspan, qırman, saray, zúráát, sanaat hám t.b. bul sıyaqlı basqa tillerden ózlesken sózlerdiń hámmesi de túpkilikli óz sózlerimiz sıyaqlı hám-mege túsinikli bolıp ketken. tilimizdiń quramına basqa tillerden kirgen sóz- lerge ózlestirme sózler delinedi. rus tilinen hám rus tili arqalı basqa tillerden kirgen sózler rus tilinen ham rus tili arqalı ilim hám texni- kaga, mádeniyat ham ekonomikaga baylanıslı kóp gana sózler ózlesti. …

qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları"

1721798022.pptx /docprops/thumbnail.jpeg qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları nawayı mámleketlik kánshilik hám texnologiyalar universiteti janındaǵı nókis kánshilik institutınıń elektr energetikası ( tarmaqlar hám jónelisler boyınsha) tálim jónelisi sırtqı tálim formasınıń 1-kurs see-b-23- topar studenti gulmuradov diyarbek qabıllaǵan: ásenbaeva gúlnara tema: qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları jobası: leksikologiya ulıwma qollanılatuğın hámmege ortaq sózler kásiplik sózler dialektlik sózler tildegi barlıq sózlerdiń jıyıntığı sózlik quram yamasa leksikanı dúzedi.sózlerdiń belgili bir zat, qubilis, belgi, háreket t.b. mánileri leksikalıq mánisi dep ataladı.bir gana leksikalıq máni bildirgen sozler bir mánili sózler dep ataladı.birneshe leksikalıq máni bildirgen sózlerge kóp mánili ...

Формат PPTX, 354,7 КБ. Чтобы скачать "qaraqalpaq tiliniń leksikalıq qatlamları", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qaraqalpaq tiliniń leksikalıq q… PPTX Бесплатная загрузка Telegram