юқумли касалликлар тарихи. эпидемиология асослари

DOC 270,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403707496_46267.doc юқумли касалликлар тарихи. эпидемиология асослари юқумли касалликлар инсониятга қадим замонлардан буён маълум. кўпгина юқумли касалликлар қадимда ғоят кенг тарқалган, оғир кечган ва минглаб одамларнинг ёстиғини қуритган. ўша даврдаёқ етук олимлар вабо, чин чечак, ўлат каби касалликларни юқумли эканлигини таъкидлаб, уларни тирик қўзғатувчилари бўлиши мумкинлигини гумон қилганлар. буқрот уларни «миазма»лар деб атаган. хатто касалликдан сақланишнинг оддий эхтиёт чоралари ишлаб чиқилган. табобат илмини бобокалони абу али ибн сино (980-1037) ўзининг «тиб қонунлари» китобида «касалликдан баъзилари юқумли бўлади» деб кўрсатади. «булар, мохов, қутир, чечак, вабо иситмаси, йиринглаган яралар каби ҳасталиклардир». ундан беш аср кейингина италиялик шифокор д.фракастро (1483-1553) «контагиялар ва контагиоз касалликлар» деб номланган китобида юқумли касаллик қцзғатувчиларини тирик мавжудотлар «онтагиялар» деб атаган. ўша даврдаги фан ва техника тараққиёти алоҳида юқумли касалликнинг қцзғатувчисини аниқ топиш имконини бермаган. шу боисдан яна бир неча асргача бу касалликларни «тирик мавжудотлар қцзғатади», деган фикр мавхум бўлиб қолаверган. xvii асрда голланд табиатшуноси антоний ва левенгук микроскопни кашф …

ли хисса қўшдилар. и.мечниковни фагоцитоз назарияси учун нобел мукофотига сазовор бўлган. юқумли касалликлар қцзғатувчиларининг аниқланиши, ҳар бир касалликнинг келиб чиқиши, тарқалиш ҳусусиятлари, патогенези, клиникаси ва профилактикасининг ўрганиш ва амалиётга тадбиқ этиш тадбирларини осонлаштирди. шунингдек, касалликларда иммунитет жараёнини ўрганиш учун имконият яратилди. иммунитет қонуниятларига асосланиб даволаш ва профилактика мақсадида ишлатиладиган зардоб ва вакциналар кашф этилди. дифтерия ва ботулизм касалликларини даволашда ханузгача уларга қарши антитоксик зардоб қўлланиб келмоқда. болаларни кўпгина юқумли касалликлардан сақлаш мақсадида махсус тақвим (календар) асосида уларни сил, полиомиелит, дифтерия, кўк йўтал, кокшол, қизамиқ, тепки касалликларига қарши эмланади. кейинги йилларда профилактика мақсадида вирусли в гепатитига қарши вакцина ҳам қўлланилмоқда. юқумли касалликларни даволашда антибиотиклар ҳам қўлланади. уларни ишлатиш натижасида юқумли касалликлар сони ҳам, ўлим ходисалари ҳам муттасил камайиб бормоқда, бактерия ташувчилик ҳолати ривожланиши камайди. 1940 йилларга келиб махаллий халқ орасидан етишиб чиққан олимлар илмий изланишлар олиб бордилар. дастлабки вақтларда м.с.софиев, с.н.бобожонов, а.б.иноғомовлар илмий ишлари ўша даврда тарқалган паразитар касалликларга бағишланган. юқумли …

аниқлаб, беморни алоҳидалаш лозим. шунинг учун барча тиббиёт ходимлари бу касалликларнинг асосий белгилари, айниқса дастлабки аломатларини яхши билиши шарт. ўрта тиббиёт ходими ўзини ҳам касаллик юқиб қолишидан мухофаза қилиши лозим. юқумли касалликлар билан муттасил ишлайдиган тиббиёт ходимлари режали равишда айрим касалликларга қарши эмланиб туриши ҳам профилактика мақсадида ўтказилади. барча шифокорлар ва ўрта тиббиёт ходимлари, аҳоли ўртасида тирғибот ишларини олиб боришлари керак. оилада, боғча ва мактабларда болаларни ёшлигиданоқ озода бўлишга, қўлни тез-тез ювишга одатлантириш зарур. атроф мухитни тоза тутиш, оқар сувлар ифлосланишига йўл қўймаслик юумли касалларни олдини олишда мухим ахамиятга эга. баъзи микроблар одам организмида узоқ вақт зарар келтирмай яшаши мумкин, одам организмининг куч-қуввати пасайганда касаллик ривожланиши мумкин. бу сапрофит микроблар энди патоген микробларга айланиб қолади. шундай қилиб аутоинфекциялар ёки эндоген инфекцион касалликлар организмда яшаб турган микроблар таъсири натижасида пайдо бўлади. юқумли касалликлар бошқа касалликлардан ўзининг 4 хусусияти билан фарқ қилади: юқумли касалликни тирик патоген микроблар қўзғатади. бемор ўз навбатида касаллик …

оген микроб ўзини ҳар қандай қарши кучлардан сақлашга ўринади, озгина шароит бўлса тез кўпаяди, фагоцитларга қарши мосланади (капсула ҳосил қилади, агрессин, антифагин, вирулин каби моддалар ишлаб чиқаради). патоген микробларнинг асосий хусусиятлари уларнинг вирулентлиги ва таксигенлигидир. микробнинг организмга кириши, кўпайиши ва микроорганизмнинг химоя механизмларини енгиб, ўзининг зарарли таъсирини кўрсата олиши вирулентлигидир. микробнинг токсин (захарли модда) ишлаб чиқариш қобилиятига токсигенлик дейилади. микробнинг токсинини муайян бир органга ёки системага таъсир ўткзиш хусусиятига тропизм дейилади. токсинлар кимёвий тузилишига қараб аксари ферментларга ўхшаб кетади. ўз ҳаёт фаолиятида микроб токсинни ташқарига ишлаб чиқарса экзотоксин, баъзи микробларда эса токсин микроб хўжайраси ичида ҳосил бўлиб, микроб парчаланганда ажралиб чиқади – бунда эндотоксин дейилади. масалан, экзотоксин ишлаб чиқарувчи микробларга: дифтерия, қоқшол, ичбуруғ, ботулизм, стрептококк, стафилакокк. эндотоксин ишлаб чиқарувчи микробларга: ич терлама, вабо вибриони киради. микроб организмга тушган организмда турлича ўзгариш натижасида турлича якунланиши мумкин. микроб микроорганизм химоя воситалари таъсирида халок бўлади. микроб ўзига қулай шароит топиб, қисман кўпайиб, организм …

бошқаси қўшилса буни иккиламчи инфекция дейилади. организмга патоген микроб тушгач мураккаб кураш жараёни натижаси (оқибати) 3 хил бўлади: 1. беморнинг соғайиши 2. касалликнинг сурункали формага ўтиши 3. беморнинг халок бўлиши юқумли касаллик кўпинча беморнинг соғайиши билан тугалланади. соғайиш ўз мохияти жихатидан 3 га бўлинади. а) бактериологик соғайиш (организм бутунлай патоген микробдан халос бўлади) б) анатомик соғайиш (зарарланган органдаги яллиғланиш ўрнида ямоқ, чандиқлар қолиши мумкин) в) клиник соғайиш (юқумли касаллик аломатлари йўқолиб тузалиши кўзда тутилади). клиник соғайишда органда патоген микроб узоқ вақт сақланиб қолиш натижасида (ойлаб, йиллаб) келиб чиқадиган холатга бактерия ташувчилик деб аталади. хужайрани хар томонлама ўрганиш микроскопнинг кашф этилишига боғлиқ. роберт гук 1665 йилда катталаштириб кўрсатувчи оптик асбоб-микроскоп ёрдамида пукакнинг кесимини ўрганди ва унинг уячалар, катакчалардан ташкил топганлиги аниқланди. 1838-39 йилларда немис олимлари ботаник м.шлейден ва зоолог т.ванн организмларнинг хужайра тузилиши тўғрисидаги ҳамма тўпланган илмий маълумотларни умумлаштириб хужайра назариясини яратдилар. хужайраларни ўрганиш методлари ёруғлик микроскоплари объектни 3000 мартагача катталаштириш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "юқумли касалликлар тарихи. эпидемиология асослари"

1403707496_46267.doc юқумли касалликлар тарихи. эпидемиология асослари юқумли касалликлар инсониятга қадим замонлардан буён маълум. кўпгина юқумли касалликлар қадимда ғоят кенг тарқалган, оғир кечган ва минглаб одамларнинг ёстиғини қуритган. ўша даврдаёқ етук олимлар вабо, чин чечак, ўлат каби касалликларни юқумли эканлигини таъкидлаб, уларни тирик қўзғатувчилари бўлиши мумкинлигини гумон қилганлар. буқрот уларни «миазма»лар деб атаган. хатто касалликдан сақланишнинг оддий эхтиёт чоралари ишлаб чиқилган. табобат илмини бобокалони абу али ибн сино (980-1037) ўзининг «тиб қонунлари» китобида «касалликдан баъзилари юқумли бўлади» деб кўрсатади. «булар, мохов, қутир, чечак, вабо иситмаси, йиринглаган яралар каби ҳасталиклардир». ундан беш аср кейингина италиялик шифокор д.фракастро (1483-1553)...

Формат DOC, 270,0 КБ. Чтобы скачать "юқумли касалликлар тарихи. эпидемиология асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: юқумли касалликлар тарихи. эпид… DOC Бесплатная загрузка Telegram