тукима хакида тушунча. эпителий тукималари

DOC 55,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404483340_53955.doc тукима хакида тушунча. эпителий тукималари режа: 1. тукима хакида умумий тушунча. онтогенезда тукиманинг шакилланиши. 2. тукималар классификацияси ва узаро богликлиги. 3. тукималарда регенерация, кайта тузилиши ва метаплазияси 4. тукималарни урганишнинг ахамияти. 1.тукима – бу куп хужайрали организмнинг тарихий филогенетик ривожланиши жараёнида вужудга келган, муайян бир физиологик вазифани бажаришга ихтисослашган хужайра ва хужайралараро элементлар (структуралар) мажмуасидан таркиб топган тузилма. у хам узига хос бир система, чунки бир эмас, балки бир неча элементдан: хужайра ва хужайралараро моддалардан ташкил топган булади. тукималарни урганишда дастлаб уларнинг эволюциясига мурожаат килиш керак. бу жараённи урганувчи предмет эволюцион гистология деб аталади. одам ва хайвонларнинг эмбрионал ривожланиши билан танишар эканмиз, жинсий йул билан купаядиган барча куп хужайрали организмлар икки жинснинг шаплоид хужайралари кушилишидан вужудга келади. эмбрион муртагидан хосил булган ва кам талабакаланган хужайраларнинг ривожланиши натижасида (онтогенезда) тукима пайдо булиш жараёни гистогенез деб аталади.маълумки, хужайралар табакаланиб бориши билан бир вактда уларнинг сони хам ортиб боради, хажми хам катталашади, …
2
нинг бластула даври тугаб, муртакнинг бошлангич урчуклари хосил була бошлайди. тукима (гистогенез) даврида тукима урчугидан узига хос тузилган ва муайян вазифаларни бажаришга мослашган етук тукималар етишиб чикади. демак, табакаланиш (дифференцияланиш) жараёни деганда, уз регионида узига хос моддалар алмашинувига эга булган, натижада узига хос морфологик тузилишга ва физиологик вазифани бажаришга олиб келадиган жараён тушунилса, хужайра ва тукималар табакаланиши (дифференцияланиши) деганда, бир хил хужайра ва тукималарда фаркланиш юзага келиши, уларнинг онтогенез жараёнида ихтисосланишга сабаб буладиган узгаришларга учраши тушунилади. 1.тукималар тузулиши, вазифасига ва ривожланиш хусусиятларига караб бир оз шартли равихда бир неча гурухга булинади. эпителий тукимаси организмнинг жуда куп кисмида учрайди ва хар кайсиси вазифасига кура бошкасидан фарк килади. чунончи, ясси эпителий – у асосан ички органларнинг ташки мухит билан богланмаган бушлик юзаларини коплаб туради ва чарви, упканинг плевра пардаси ва юрак халтачаси юзасини копловчи вазифаси билан бирга трофик ва химия вазифаларини хам утайди. кубсимон ва цилиндрсимон эпителий хужайралари буйрак каналчалари деворида ва …
3
ул тукимаси – организмнинг ички ва ташки органлари харакатини таъминловчи туцкима. 4. нерв тукимаси – ташки ва ички таъсиротга жавоб бериш (реакция курсатиш) хусусиятига эга тукима. эпителий тукимаси узига хос морфологик тузилишга эга булиб, хужайралари зич, яъни катлам-катлам булиб жойлашган. бу тукима оркали организм билан ташки мухит уртасида моддалар алмашинуви содир булади. бундан ташкари, химоя килиш, суриш, секреция ва экскреция килиш хусусиятларига эга булган эпителийлар хам бор. кон ва лимфа томирларни тулдириб туради. моддалар алмашинувида узига хос мухим вазифаларни бажаради. бириктирувчи тукима. бунга сийрак бириктирувчи тукима, тогай ва суяк тукималари киради. мускул тукимаси. организмда морфологик тузилиши ва жойлашган урнига кура икки хил, яъни силлик ва кундаланг йулли мускул тукималари учрайди. мускулларнинг асосий вазифаси организмнинг ташки ва ички органлари харакатини таъминлашдан иборат. силлик мускул асосан ички органларнинг мускул каватини ташкил килади ва ритмик кискариб тураркан, хеч качон чарчамайди, одам ёки хайвон ихтиёрсиз харакатланиб туради. кундаланг йулли мускул асосан скелет мускулатурасини ташкил …
4
егенерация организмнинг ташки мухит омиллари таъмирига мослашуви натижасида таксимлашиб борадиган ёки хар хил сабабларга кура нобуд буладиган хужайралар, тукималар ва органлар урни копланиб турадиган ва тикланадиган жараёндир. регенерация уч хил: физиологик регенерация, реператив регенерация, патологик регенерация булади. физиологик регенерация – кундаланг нормал хаёт давомида яшаб, эскириб, нобуд буладиган тукима хужайралари урнига яъни хужайралар бунёдга келишидир. реператив регенерация – бу регенерациянинг физиологик регенерациядан фарки шундаки, бунда тукима хужайралари физиологик эскириш (нобуд булиш) натижасида янгидан хосил булмай, балки патологик натижасида нобуд булиб, емирилиб, янгилари вужудга келади. патологик регенрация – хар хил сабабларга кура, патологик жараёнлардан кейин тукима хужайраларининг нобуд булиши ва урни тулдирилишига патологик регенерация дейилади. айрим холларда регенрация жараёни кучайиб кетиб, ортикча тукималар хосил булишига сабаб булади, бунга сеперрегенерация дейилади. регенерация тулик ва чала булиши мумкин. тулик регенерация реституция деб юритилади. чала регенерация, яъни субституцияда жарохатланган жой асли тукимага ухшаш тукима билан тулдирилмасдан, балки бириктирувчи тукима билан тулдирилади ва аста-секин зичлашиб, …
5
нг асосини хужайраларнинг купайишидан деб тушунмок керак. 4. маълумки, хар бир тирик мавжудотнинг уз эволюцияси бор, худди шунингдек, тукималарнинг хам эволюцияси бор. чегараловчи тукима хайвоннинг ташки юзасида жойлашган булиб, озик моддаларни камраб олган, уни харакатлантириб турган ва бирламчи жавоб берадиган булган. ички мухит тукимаси эса моддалар алмашинувини таъминлаб турган ва ташки мухит билан организм уртасидаги богловчи функциясини бажарган. ички мухит тукималари эса бу каватга келиб организмнинг ички бушлиги пардаларини, скелет тукималарини, кон, лимфа, асл бириктирувчи тукима каби бир талай тукималарни хосил килади. хар кайси тукима бу – эпителий тукимаси, ички мухит тукимаси (таянч ва химоялаш тукималари), мускул тукимаси хамда нерв тукимасидир. эволюция жараёнида хайвонларнинг тузилиши мураккаблашиб борар экан, тукималар хам турли хилда шаклланиб боради. бинобарин, олдинги аждодларда булмаган янги-янги тукималар бунёдга келади. шундай килиб, организмнинг жами функциясини таъминлайдиган тукималар – нерв тукималари билан ички мухит тукималари (таянч-трофик тукималари ва химоя тукималари) аксарият дивергенеция йули билан табакалашган, яъни дифференциялашган булиб чикади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тукима хакида тушунча. эпителий тукималари"

1404483340_53955.doc тукима хакида тушунча. эпителий тукималари режа: 1. тукима хакида умумий тушунча. онтогенезда тукиманинг шакилланиши. 2. тукималар классификацияси ва узаро богликлиги. 3. тукималарда регенерация, кайта тузилиши ва метаплазияси 4. тукималарни урганишнинг ахамияти. 1.тукима – бу куп хужайрали организмнинг тарихий филогенетик ривожланиши жараёнида вужудга келган, муайян бир физиологик вазифани бажаришга ихтисослашган хужайра ва хужайралараро элементлар (структуралар) мажмуасидан таркиб топган тузилма. у хам узига хос бир система, чунки бир эмас, балки бир неча элементдан: хужайра ва хужайралараро моддалардан ташкил топган булади. тукималарни урганишда дастлаб уларнинг эволюциясига мурожаат килиш керак. бу жараённи урганувчи предмет эволюцион гистология деб аталади. одам в...

Формат DOC, 55,5 КБ. Чтобы скачать "тукима хакида тушунча. эпителий тукималари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тукима хакида тушунча. эпителий… DOC Бесплатная загрузка Telegram