odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi

DOCX 362.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1701239168.docx odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi reja: 1. odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi 2. odam haqidagi fanlarning shakllanishi odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi odam uzoq davom etgan biologik va ijtimoiy evolutsiyaning mahsulidir. odam o‘zining shakllanishi jarayonida, uni o‘rab olgan dunyoning sirlarini bilib oldi. tabiatga moslashish bilan birga, uni o‘zining ehtiyojlariga mos tarzda o‘zgartira boshladi. tabiatning qonunlarini bilish bilan birga, odam o‘z organizmining tuzilishini ham o‘rgana boshladi. shunday qilib, odam organizmi haqida fanlar shakllandi. bular orasida odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi fanlari muhim o‘rin tutadi. odam tanasining va uning organlarining tuzilishini odam anatomiyasi fani o‘rganadi. anatomiya atamasi lotincha, “anatemna” – kesib ko‘rish degan ma’noni bildiradi. odam organizmini zamonaviy tekshirish usullari (rentgenografiya, ultratovush va boshqalar) anatomiya fanining rivojlanishiga sabab bo‘ldi. anatomiya fani 2 qismga bo‘linadi: 1. makroanatomiya – organizmning ichki va tashqi organlarning tuzilishi, odamning bo‘yi, og‘irligi, proporsiyasi va tana tuzilishining tiplarini o‘rganadi. 2. mikroanatomiya – hujayra, to‘qima …

ratmoqda. psixologiya (yunoncha-psixo-qalb, ruh). psixologiya – bu odamning individual-shaxsiy xususiyatlari va ruhiy jarayonlarining umumiy qonuniyatlarini o‘rganadigan fandir. har bir odam tashqi dunyoni o‘zicha aks ettiradi va uning ahamiyatini o‘zining shaxsiy ehtiyojidan kelib chiqqan holda belgilaydi. har bir odam, faqat ungagina tegishli bo‘lgan subyektiv ichki dunyosiga ega. har bir odam, boshqa odamlar bilan aloqasini, o‘zining e’tiqodiga mos ravishda tuzadi, o‘zining xatti-harakatlarini belgilaydi va ularni baholaydi. bularning hammasi odamning ruhiy faoliyatini, uning psixikasini tashkil qiladi. ruhiyat – bu odamlarning aql-idroki, tasavvuri, tafakkuri, xotirasi, irodasi, his-tuyg‘usi, kechinmalari va xarakter, qobiliyat, istaklari kabi individual xususiyatlarini o‘z ichiga oladi. gigiyena – (yunoncha – gigienos – sog‘lom). gigiyena – bu odamlarning sog‘ligini saqlash chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun, tabiiy muhitning mehnat va dam olishning odam organizmiga ta’sirini o‘rganadigan tibbiyotning bir tarmog‘idir. gigiyenaning, mehnat, maktab, ishlab-chiqarish, kommunal gigiyena kabi tarmoqlari mavjud. boshqa fanlar kabi gigiyena ham kuzatish, tajriba, modellashtirish va statistika kabi usullardan foydalanadi. tabiiy muhit omillarining inson …

rdam beradi. masalan, stomatologlarning tadqiqotlari ichimlik suvda ftor yetishmasligi tishning yemirilishiga sabab bo‘ladi, degan xulosaga olib keldi. bu tadqiqotlar natijasida tarkibida ftor bo‘lgan tish pastasi yaratildi. yuqorida sanab o‘tilgan usullar asosida, sog‘lom turmush tarzini olib borish uchun zarur bo‘lgan sanitar – gigienik me’yorlar ishlab chiqiladi. odam haqidagi fanlarning shakllanishi odamlarni qadimdan hayot va o‘lim, kasalliklarga qarshi kurashish, sog‘liqni saqlash, uzoq umr ko‘rish kabi masalalar qiziqtirib kelgan. eramizdan oldingi vi-v asrlarda yashagan yunon mutafakkiri geraklit, odam organizmi tabiat qonunlariga muvofiq rivojlanadi va ularni bilib olib, bu qonunlardan insonning manfaati yo‘lida foydalanish mumkin deydi. geraklit dunyo uzluksiz o‘zgarib turadi deb hisoblagan. buyuk yunon mutafakkiri, aristotel odam va hayvonlarning organlarini solishtirib, ularning rivojlanishini o‘rgangan. u har qanday mavjudotning tanasi aniq 1-rasm. aristotel (era. av. 384-322) 2-rasm. gippokrat (era. av. 460-377) bir tartibda tuzilganligi bilan, jonsiz jismlardan farq qiladi deb aytgan. aristotel fanga “organizm” atamasini kiritgan. aristotel birinchi bo‘lib, odamning ruhiy faoliyati, uning tanasining …

odam ham shunday tuzilgan deb taxmin qilgan. galenning ko‘pgina ishlari organlarning faoliyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. 4-rasm. leonardo da vinchi (1452-1519) uyg‘onish davrining buyuk olimi va rassomi italiyalik leonardo da vinchi (1452-1519) odamning tanasining tuzilishini o‘rganishga katta hissa qo‘shgan. 5-rasm. i.m. sechenov (1829-1905) 6-rasm. i.p. pavlov (1849-1936) 7-rasm. lui paster (1822-1895) 8-rasm. i.i.mechnikov (1845-1916) meditsina fanining rivojlanishiga belgiyalik andreas vezaliy (1514-1564) katta hissa qo‘shgan. u odam tanasining ichki organlari va skeletini aniq tasvirlab bergan. u odam yuragining chap va o‘ng qorinchalari tutashmaganligini aniqlagan. angliyalik olim uilyam garvey (1587-1657) katta va kichik qon aylanish doiralarini kashf etgan. u birinchi bo‘lib, fiziologik muammolarni hal qilishda tajriba usullarini qo‘lladi. fransuz faylasufi rene dekartning reflekslarni kashf qilishi, fiziologiya fanining taraqqiyotiga katta hissa qo‘shdi. keyinchalik reflekslar haqidagi ta’limot rus olimlari i.m.sechenov va i.p.pavlov tomonidan rivojlatirildi. fransuz olimi lui paster va rus olimi i.i.mechnikov immunitet haqidagi ta’limotning rivojlanishiga katta hissa qo‘shdilar. markaziy osiyo olimlarining tibbiyot fanlarining rivojlanishiga qo‘shgan …

mutafakkirlarining asarlarini chuqur o‘rganish bilan birga, qadimgi yunon tibbiy-ilmiy va falsafiy merosini qunt bilan o‘rganadi. buning natijasida u 16-17 yoshidayoq mashhur tabib-hakim bo‘lib tanildi. ibn sinoning “kitob al-qonun fit-tibb” (“tib qonunlari”) kitobi beshta katta kitobdan iborat bo‘lib, 1956, 1962 va 1983-yillarda rus va o‘zbek tillarida to‘liq nashr etilgan. bu kitoblarda odam anatomiyasi, fiziologiyasi va gigiyenasi kabi tibbiyotning nazariy fanlariga hamda ichki kasalliklar, jarrohlik, dorishunoslik, yuqumli kasalliklarga taalluqli bilimlar bayon etilgan. bu kitob 600 yil davomida butun jahondagi shifokorlar uchun asosiy qo‘llanma bo‘lib keldi, undagi ko‘pgina ma’lumotlar hozir ham o‘z ahamiyatini saqlab kelmoqda. u 36 marta qayta nashr etilgan. ibn sino turli yuqumli kasalliklarning kelib chiqishi va tarqalishida ifloslangan suv va havoning roli katta ekanini uqtirib, suvni qaynatib keyin iste’mol qilishni tavsiya etgan. u tashqi muhitdagi turli tabiiy narsalar, havo, suv, orqali kasallik tarqatuvchi ko‘zga ko‘rinmaydigan “mayda hayvonlar”, ya’ni mikroblar haqidagi fikrni aytgan. demak, ibn sino l.pasterdan 800 yil ilgari yuqumli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi"

1701239168.docx odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi reja: 1. odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi 2. odam haqidagi fanlarning shakllanishi odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi odam uzoq davom etgan biologik va ijtimoiy evolutsiyaning mahsulidir. odam o‘zining shakllanishi jarayonida, uni o‘rab olgan dunyoning sirlarini bilib oldi. tabiatga moslashish bilan birga, uni o‘zining ehtiyojlariga mos tarzda o‘zgartira boshladi. tabiatning qonunlarini bilish bilan birga, odam o‘z organizmining tuzilishini ham o‘rgana boshladi. shunday qilib, odam organizmi haqida fanlar shakllandi. bular orasida odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi fanlari muhim o‘rin tutadi. odam tanasining va uning organlarining tuzi...

DOCX format, 362.8 KB. To download "odam anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odam anatomiyasi, fiziologiyasi… DOCX Free download Telegram