qon aylanishi tizimi

DOCX 708,4 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1701239228.docx [bookmark: _goback]qon aylanishi tizimi reja: 1. yurakning tuzilishi va funktsiyalari. 2. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. 3. yurakning o’tkazuvchi tizimi. reptiliyalarning yuragi, orasida to’sig’i bo’lgan ikkita qorinchaga ega. kaltakesak va ilonlarda u to’liq emas, yuksak reptiliyalarda (timsoh), qushlar va sut emizuvchilarda esa bu to’siq to’liq shakllangan. qon aylanishini katta va kichik doiraga bo’linishi tufayli, yurakning o’ng yarmida venadagi qon, chap yarmida - arteriyadagi qon tsirkulyatsiya qiladi (9.2-rasm). [image: ] 75% ò›ð¾ð½ 25% ò›ð¾ð½ yurakning tuzilishi va funktsiyalari. organizmda qonning harakatini yurak ta’minlaydi. yurak tiplari quyidagilarga farqlanadi: pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar, trubkasimon yuraklar, kamerali yuraklar, ampulyar qo’shimcha yuraklar. pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar evolyutsiyaning tuban davrlarida tarqalgan bo’lib, ular peristaltik yoki lokal qisqaradi, suyuqlik sust tsirkulyatsiya qiladi. hasharotlardagi pulsatsiyalanuvchi qon tomirlarni trubkasimon yuraklardan ajratish qiyin. tipik trubkasimon yurak ko’pchilik bo’g’imoyoqlilarda bo’ladi. qisqarish jarayoni, trubkasimon yurakni to’la qamrab olishi yoki to’lqinsimon ko’rinishda bo’lishi mumkin. bunday yurakka, qon juft teshiklar orqali kiradi va bitta yoki bir …
2
g bo’lmacha. suvda va quruqlikda yashovchilarda o’pkaning paydo bo’lishi bilan, ikkita bo’lmacha hosil bo’lib, yurak uch kamerali holatga o’tgan. bu hayvonlarda, oldingi va orqa kovak venalar hosil bo’lib, ular qonni tanadan o’ng bo’lmaga yo’naltiradi. yuksak hayvonlar va odamda arterial va vena qoni oqimlarini to’la ajratadigan to’rt kamerali yurak paydo bo’lgan. ampulyar yuraklar, asosiy yurakka qo’shimcha sifatida mavjud bo’lib, qonni haydash uchun, qo’shimcha yuqori bosim hosil qilish talab qilinadigan, qon tomirlarining yuqori qarshilik ko’rsatadigan joylarida joylashgan bo’ladi. ular mollyuskalarning jabralarida, hasharotlarning esa - oyoqlari va qanotlari qotirilgan joylarida bo’ladi. yuksak umurtqalilarning yuragi - chap (tizimli) va o’ng (o’pka) bo’limlaridan iborat (9.3-rasm). har bir bo’limda bo’lmacha va me’dacha mavjud bo’lib, ular o’zaro atrioventrikulyar teshik bilan bog’lanadi. bu teshiklarning (chap bo’limda) ikki tabaqali va (o’ng bo’limda) uch tabaqali klapanlari ham bor (9.4-rasm). bu klapanlarga, me’dachalar tomonidan paysimon tolalar ulangan bo’lib, ular klapanni faqat me’dachalar tomonga ochilishiga imkoniyat beradi. atrioventrial teshiklarning, klapanlardan tashqari, halqasimon …
3
11-me’dachalaaro to’siq, 12- yurakning usti, 13-tushuvchi aorta, 14- o’ng me’dacha, 15-so’rg’ichli mushak, 16- pastki kovak vena, 17-payli torlar, 18-uch tabaqali klapan, 19-o’ng bo’lmacha, 20-o’pka yarimoy klapani, 21-o’ng o’pka venalari,22-o’ng o’pka ar- teriyalari shoxlari, 23-yuqorigi kovak vena; o’ng tomondagi strelkalar bilan arterial, chap tomondagi strelkalar bilan esa venadagi qon aylanish ko’rsa- tilgan. yurakning qon haydash faoliyati, uning birin-ketin bo’shashishi (diastola) va qisqarishiga (sistola) bog’liq. diastola vaqtida bo’lmachalar va me’dachalar qonga to’ladi, sistola vaqtida esa qon me’dachalardan yirik arteriyalarga, ya’ni aorta va o’pka arteriyasiga otilib chiqadi. bu paytda, yarimoysimon klapanlar qonning yurakka qaytib ketishiga yo’l qo’ymaydi. bo’lmachalar va me’dachalar o’rtasidagi klapanlar, me’dachalar sistolasida, qonni me’dachalardan bo’lmachalarga qaytishga to’sqinlik qiladi. qon me’dachalarga tushishdan avval yirik venalar (kovak venalar va o’pka venasi) orqali bo’lmachalarga quyiladi. bo’lmachalar sistolasi tufayli qon me’dachalarga o’tadi. qonni yurakka etkazib beradigan qon tomirlarni venalar, yurakdan chiqib tarqatuvchi qon tomirlarni arteriyalar deb ataladi. yurak devori uchta qatlamdan - endokard, miokard va …
4
ipik tolalar. bu tolalar qo’zg’alishni ro’yobga chiqaradi va uni miokardning ishchi tolalarga o’tkazadi. yurak mushagi (miokard) qo’zg’aluvchanlik, o’tkazuvchanlik, qisqaruvchanlik, avtomatiya xossalariga ega bo’lib, asab to’qimasi va skelet mushaklari bilan bir qatorda, qo’zg’aluvchan to’qimalar safiga kiradi. yurak mushagi tinchlik potentsialiga ega, demak, bo’sag’adan yuqori ta’sirotlarga harakat potentsialini o’tkaza oladi. miokard, funktsional birlikdan, ya’ni sintsitiydan iborat bo’lganligi uchun, skelet mushaklaridan farq qiladi. qo’zg’alish, miokardning qaysi bir nuqtasida vujudga kelmasin, butun miokardga tarqalib, tolalarning hammasini qo’zg’atadi. buning sababi shundaki, miokardning ishchi tolalari orqali disklar - neksuslar yordamida o’zaro bog’langan. neksuslarning elektr oqimiga ko’rsatadigan qarshiligi juda kam. ular orqali qo’zg’alish qarshilikka uchramay, tez tarqaladi. shuning uchun ham, yurak yakka tola singari â«bor yoki yo’qâ» qonuniga itoat qiladi. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. yurak mushaklari o’zlariga xos fiziologik xususiyatga ega bo’lib, ular quyidagilardan iborat. 1. yurak mushaklari, barcha qo’zg’aluvchan mushaklar kabi, membrana potentsialiga (-80-90 mv) ega, harakat potentsiali generatsiyasini bo’sag’a rag’batlariga javob beradi va qo’zg’alishni beto’xtov …
5
o’rtasida plato bosqichi mavjudligi bilan bog’liqdir. ishchi miokardda qo’zg’alishni o’tkazish tezligi 0,8-1,0 ms ni tashkil qiladi, bu, skelet mushaklarinikiga (4,7-5,0 ms) qaraganda ancha kam, lekin silliq mushaklarnikidan (0,2-0,3 ms) ko’p. yurak mushagi hp muddati va yakka qisqarishlari, uni funktsional xususiyatlariga ko’ra, silliq mushaklar bilan yaqinlashtiradi. 3. yurak mushagining qo’zg’aluvchanligi, skelet mushaklarinikiga o’xshash doimiy emas. u, absolyut va nisbiy refrakterlik (qaytariluvchi ta’sirlarga moyillik bo’lmagan) davrlar paydo bo’lganda, qo’zg’alish paytida o’zgaradi. yurak mushagining absolyut refrakterlik davri, me’dacha sistola vaqtining barchasini va diastolasini bir qismini o’z ichiga oladi. bunday uzoq muddatli refrakterlik (uzoq muddatli hp bilan bog’liq) qo’zg’alish va qisqarishning paydo bo’lishini uzilib turish tavsifini, xattoki uzluksiz ta’sirlanish paytida ham ta’minlaydi. bu, yurak mushaklari tetanusini paydo bo’lishiga yo’l qo’ymaydi va yakka qisqarishlar rejimini kafolatlaydi. 4. qisqarishning kuchi va tezligini, tolaning uzunligi va unga tushgan og’irlikka bog’liqlik sifati bo’yicha yurak mushagi ham skelet mushagiga o’xshaydi. skelet mushaklaridagi uzunlik va kuch o’rtasidagi bog’liqlik tana mushaklarining …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qon aylanishi tizimi" haqida

1701239228.docx [bookmark: _goback]qon aylanishi tizimi reja: 1. yurakning tuzilishi va funktsiyalari. 2. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. 3. yurakning o’tkazuvchi tizimi. reptiliyalarning yuragi, orasida to’sig’i bo’lgan ikkita qorinchaga ega. kaltakesak va ilonlarda u to’liq emas, yuksak reptiliyalarda (timsoh), qushlar va sut emizuvchilarda esa bu to’siq to’liq shakllangan. qon aylanishini katta va kichik doiraga bo’linishi tufayli, yurakning o’ng yarmida venadagi qon, chap yarmida - arteriyadagi qon tsirkulyatsiya qiladi (9.2-rasm). [image: ] 75% ò›ð¾ð½ 25% ò›ð¾ð½ yurakning tuzilishi va funktsiyalari. organizmda qonning harakatini yurak ta’minlaydi. yurak tiplari quyidagilarga farqlanadi: pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar, trubkasimon yuraklar, kamerali yur...

DOCX format, 708,4 KB. "qon aylanishi tizimi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qon aylanishi tizimi DOCX Bepul yuklash Telegram