Back

oliy asab faoliyati fiziologiyasi

DOCX 22.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1701239175.docx [bookmark: _goback]oliy asab faoliyati fiziologiyasi reja: 1. oliy asab. 2. shartsiz reflekslar. instinktlar. oliy asab. oliy asab faoliyati fiziologiyasi haqidagi ta’limotga nazar tashlasak, uning ildizlari qadimgi yunon faylasuflari demokrit, platon, aristotel kabilarning dunyoqarashlariga borib taqaladi. i.p.pavlov yaratgan oaf fiziologiyasi esa, bir qator eksperimental-psixologik yo’nalishlardan farqli ravishda, o’z oldiga odam va hayvonlar bosh miyasi ishining ichki mexanizmlarini aniqlashni maqsad qilib qo’ygan. zamonaviy tadqiqotchilar miya funktsiyalarni o’rganishning ob’ektiv usulini, ya’ni shartli reflekslar usulini qabul qilishgan bo’lib, o’rganish, xotira, xissiyotlar, fikrlash, ong, mijoz, xulqatvor, uyqu, tush ko’rish va gipnoz kabilarning tabiati va ichki mexanizmlarini hamda bunda miyaning alohida strukturalarini rolini tushunishga intilmoqdalar. shu maqsadda ular miyaning chukur qaklamlarini, ya’ni uning yuksak funktsiyalarini molekulyar, hujayra va subhujayra asosida o’rganmoqdalar. elektrofiziologik va neyrokimyoviy usullar, elektron mikroskoplar va kompyuterlar asosidagi boshqa texnikalar, miya funktsiyalarini o’rganishda, miya ichidagi jarayonlarni tushunish imkoniyatlarini bermoqda. albatta, bunda klassik fiziologiya yutuqlari inkor etilmasdan, balki aniqroq tushuntirilmoqda va butun miya faoliyatini …
2
arakter, xulq) – hayvonlar xulq - atvorini namoyon bo’lishi va evolyutsiyasini ularning tabiiy yashash muhitida o’rganadigan fan. oaf fiziologiyasi esa, asosan hayvonlarni individual o’rganish bilan birga, xulq - atvor reaktsiyalari asosida yotgan neyrofiziologik reaktsiyalarni o’rganadi. bu ikkala fan konkret asab mexanizmlari bo’lgan xulq-atvorning tug’ma va orttirilgan shakllari fenomenologiyasini bog’lab, bir-birini to’ldiradi. funktsional jihatdan oaf tug’ma (instinktli) va orttirilgan (shartli reflektorli) mexanizmlarning birligi bo’lib, hayvonlarni atrof-muhitga mukammal moslashishini ta’minlaydi. ikkalasi ham individum va turni saqlashga yo’naltirilgan. evolyutsiyaning ma’lum bir davrida reflektorli faoliyat, ya’ni organizmni atrof-muhit va ichki muhit ta’siriga mat orqali javobi paydo bo’lgan. nasliy mustahkamlangan reflekslar qo’shimcha o’rganishsiz namoyon bo’ladigan moslashuv xulq-atvor aktlari ko’rinishi asosida yotadi. ular turga mansubdir, ya’ni organizmning ma’lum holatida, tashqi muhit ta’sirlariga bir turga mansub vakillarning javob reaktsiyasi o’zgarmasdir. odam va yuksak hayvonlarning asab tizimi orasida juda ko’p o’xshashliklar mavjud. lekin, shu bilan birga, odamning oafi hayvonlarnikidan farq qiladi. odam hayvondan faqat tevarak-atrofdagi tabiatga moslanish yoki …
3
dan naslga o’tadi, shu sababli ularni tug’ma reflekslar deb ham ataladi. shartsiz reflekslarning soni ko’p bo’lmasdan ularning vujudga kelishida mat ning bosh miya yarim sharlari po’stlog’i ostida yotgan qismlari ishtrok etadi. shu bilan birga, bosh miya yarim sharlari po’stlog’ining ishtrokisiz ham shartsiz reflekslar vujudga kelishi mumkin. shartsiz reflekslar deyarli turg’un, o’zgarmaydigan bo’lib, umir bo’yi saqlanadi, lekin miya po’stlog’i ta’sirida o’zgarishi ham mumkin. shartsiz reflekslar nisbatan doimiy, ma’lum bir retseptiv maydonning adekvat ta’sirlanishiga javoban stereotip ravishda namoyon bo’ladi va individual tajriba bilan bog’liq ko’p sonli shartli reflekslarni shakllash uchun asos bo’lib xizmat qiladi. shartsiz reflekslar, ichki muhitning ko’pchilik parametrlarini doimiyligini ushlab turishga, organizmni tashqi muhit bilan o’zaro harakatini, somatik, vistseral va vegetativ reaktsiyalarni muvofiqlashgan faoliyatini amalga oshirishiga qaratilgan koordinatsiyali faoliyatni ta’minlaydi. lekin, organizmning tashqi va ichki muhitni o’zgaruvchan holatlariga optimal moslashuvi, shartli reflekslar yordamida amalga oshadi va ular tufayli, ma’lum bir faoliyat uchun zarur indifferent ta’sirchilar biologik muhit signal sifatiga ko’tariladi. …
4
mavjud. avtomatik boshqarish nazariyasini rivojlantirish, tug’ma va orttirilgan xulq - atvorni tashkillashtirishni miyaning axborot-boshqaruv faoliyati to’g’risidagi tushunchalar aspektida ko’rib chiqish zaruratiga olib keldi. uni tashkil qilishning oltita darajasi ajratilgan: elementar, muvofiqlashtiruvchi, integrativ, murakkab shartsiz reflekslar, elementar shartsiz reflekslar va oaf murakkab shakllari. elementar shartsiz reflekslar mahalliy mohiyatga ega oddiy javob reaktsiyasi bo’lib, o’zining segmentar markazlarida qat’iy determinatsiyalangan dasturlariga mos ravishda ro’yobga chiqadi. ular, bitta bosh kanallar (markazga intiluvchi, markaziy va markazdan qochuvchi zvenolar) bo’ylab amalga oshadi. elementar shartsiz reflekslarning korrektsiyasida qaytar aloqalarning (ko’proq manfiy) roli unchalik katta emas. bunday reflekslarga – kuygan oyoqni olovdan tortib olish yoki ko’zga biron narsa kirganda uning pirpirashi misol bo’la oladi. muvofiqlashtiruvchi shartli reflekslar segmentar darajada amalga oshiriladi, lekin elementar reflekslardan farqli ravishda, bir qator tsikllarni o’z ichiga oladi. bu tsikllar steriotip bo’lsa ham manfiy va musbat qaytar aloqalar asosida korrektsiyaga yo’l qo’yadi. oddiy muvofiqlashtiruvchi reflekslarga- bukuvchi va yozuvchi mushaklar qisqarishini kelishtiradigan antogonistik reflekslar misol …
5
€™ni, vegetativ komponentlari bilan birgalikda oddiy xulq-atvor aktlarini) ta’minlaydi. tug’ma reaktsiyalarni tashkil qilishning murakkabligini, nisbatan oddiy hisoblangan, so’lak ajralish refleksi misolida ko’rish mumkin. aslida, bu refleks, turli retseptorlar (ta’m, taktil, og’riq), bir nechta asablarning tolalari (uchlamchi, yuz, til-halqum, sayyor), matning ko’pchilik bo’limlari (uzunchoq miya, gipotalamus, bodomsimon tana, katta yarim sharlar po’stlog’i) bilan bog’liqdir. so’lak ajralishi ovqatlanish xulq - atvori, yurak-tomir, nafas olish, endokrin, harorat boshqaruluv faoliyatlari bilan bog’liq. so’lakning shartsiz-reflektorli sekretsiyasi, nafaqat uni chaqiruvchi adekvat qo’zg’atuvchiga, balki ko’pchilik tashqi va ichki omillarga ham bog’liqdir. atrof-muhit haroratining ortishi, tarkibida organik moddalari kam bo’lgan boshqaruluvli so’lakni katta miqdorda ajralishiga olib keladi. so’lak miqdori ovqatlanish qo’zg’alishining darajasiga, gormon foni va boshqa shu kabi omillarga bog’liq bo’ladi. shunday qilib, nisbatan oddiy bo’lib ko’ringan tug’ma reaktsiyalar, haqiqatda, gomeostazni qo’llab-quvvatlab turishni va organizmni tashqi muhit bilan o’zoro munosabatini belgilovchi murakkab mexanizmlarning integratsiyalangan tizimiga kiradi. bundan integratsiya o’ta plastik va dominanta printsipiga mos ravishda, bir xil reaktsiyalar, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "oliy asab faoliyati fiziologiyasi"

1701239175.docx [bookmark: _goback]oliy asab faoliyati fiziologiyasi reja: 1. oliy asab. 2. shartsiz reflekslar. instinktlar. oliy asab. oliy asab faoliyati fiziologiyasi haqidagi ta’limotga nazar tashlasak, uning ildizlari qadimgi yunon faylasuflari demokrit, platon, aristotel kabilarning dunyoqarashlariga borib taqaladi. i.p.pavlov yaratgan oaf fiziologiyasi esa, bir qator eksperimental-psixologik yo’nalishlardan farqli ravishda, o’z oldiga odam va hayvonlar bosh miyasi ishining ichki mexanizmlarini aniqlashni maqsad qilib qo’ygan. zamonaviy tadqiqotchilar miya funktsiyalarni o’rganishning ob’ektiv usulini, ya’ni shartli reflekslar usulini qabul qilishgan bo’lib, o’rganish, xotira, xissiyotlar, fikrlash, ong, mijoz, xulqatvor, uyqu, tush ko’rish va gipnoz kabilarning ...

DOCX format, 22.4 KB. To download "oliy asab faoliyati fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oliy asab faoliyati fiziologiya… DOCX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
олий асаб фаолияти физиологияси — DOC DOC
олий асаб фаолияти физиологияси
— 84.0 KB
олий асаб фаолияти физиологияси — PPT PPT
олий асаб фаолияти физиологияси
— 290.5 KB
oliy asab faoliyati va uyqu fiziologiyasi — DOCX DOCX
oliy asab faoliyati va uyqu fiziologiyasi
7 pages 842.7 KB
oliy asab faoliyati — DOCX DOCX
oliy asab faoliyati
17 pages 645.3 KB
oliy asab faoliyati — PPT PPT
oliy asab faoliyati
37 pages 170.5 KB
oliy asab faoliyati glossary — DOCX DOCX
oliy asab faoliyati glossary
9 pages 29.6 KB
oliy asab faoliyati (onf) — PPT PPT
oliy asab faoliyati (onf)
31 pages 1.3 MB
oliy nerv faoliyati fiziologiyasi — DOC DOC
oliy nerv faoliyati fiziologiyasi
11 pages 64.5 KB
asab tizimi fiziologiyasi — DOCX DOCX
asab tizimi fiziologiyasi
15 pages 577.5 KB
oliy nerv faoliyati fiziologiyasi uning yosh xususiyatlari oliy nerv faoliyati tiplari — DOC DOC
oliy nerv faoliyati fiziologiyasi uning yosh xususiyatlari oliy nerv faoliyati tiplari
— 88.0 KB
markaziy asab tizimining fiziologiyasi — PPTX PPTX
markaziy asab tizimining fiziologiyasi
70 pages 9.8 MB
markaziy asab tizimi fiziologiyasi — PPTX PPTX
markaziy asab tizimi fiziologiyasi
36 pages 2.2 MB