siydik ajratish tizimi

DOC 81.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708107687.doc siydik ajratish tizimi reja: 1. buyrakda qon aylanishi. 2. nefronning gistofiziologiyasi. siydik ajratish sistemasiga buyraklar, siydik naylari, siydik pufagi, siydik chiqaruv nayi kiradi. funksiyasi: 1. ayiruv (modda almashinuvi jarayonining oxirgi moddalarini organizmdan chikarish; 2. ichki muhit doimiyligini saklash; 3. suv-tuz almashinuvini boshqarish; 4. arteriyadagi bosimni bir me’yorda ushlab turish; 5. ichki muhitning kislota-ishqoriy muvozanatini boshqari; 6. endokrin funksiyasi eritropoetin, prostoglandin va renin ishlab chiqarish bilan ifodalanadi; 7. buyraklar organizmda yog`, oqsil, uglerod va vitaminlar almashinuvida ham ishtirok etadi: 8. yangi tug`ilgan chaqaloqlarda ichak o`z faoliyatini ro`y-rost boshlab olguniga qadar buyrakda oqsilning parchalanishi kuzatiladi. bu holat yosh organizmda buyrakning ovqatni hazm qilish protsessida muhim o`rni borligini ko`rsatadi. buyraklarning bu xilda ko`p qirrali faoliyat ko`rsatishi ular strukturasining murakkab tuzilganligidan dalolat beradi. taraqqiyoti. buyrak taraqqiy etish jarayonida ketma-ket uch davrni: old buyrak, birlamchi buyrak va ikkilamchi-oxirgi buyrak hosil bo`lish davrlarini boshdan kechiradi. old buyrak va birlamchi buyrak, aslida mustaqil ajratuv organ bo`lsa …

birlamchi buyrak— embrional hayotda ancha uzoq vaqt ishlaydi. u ko`p sonli (25 taga yaqin) segment oyoqchalaridan hosil bo`ladi. segment oyoqchalari somitlardan ajralib chiqadi va birlamchi buyrak naychalari — metanefridiylarga aylanadi. metanefridiyning bir uchi mezonefral nay tomonga o`sadi va u bilan birlashadi. metanefridiyning ikkilamchi bo`shliqqa qaragan qismidan aorta tomonga yon o`simtalar chiqadi. bu o`simtalarga aortadan kapillyarlar to`rini shakllantiruvchi qon tomirlar keladi. usimtalar kapillyarlarni qoplaydi va birlamchi buyrak koptokchasini hosil qiladi. old buyrak davrida hosil bo`lgan mezonefral kanal kaudal yo`nalishda o`sib, kloakaga ochiladi. odam embrionida doimiy buyrak rivojlanishi embrional hayotning ikkinchi oyidan boshlanib, tug`ilishga yaqin nihoyasiga etadi. aslida u o`z faoliyatini embrional hayotning ikkinchi yarmidan boshlaydi. ikkilamchi buyrak ikki manbadan: mezonefral naycha va nefrogen to`qimadan hosil bo`-ladi. nefrogen to`qima embrionning kaudal qismlarida joylashgan bo`lib, mezodermaning segment oyoqchalarining bo`linmagan qismidan iborat. mezonefral nay (volf nayi) devorining nefrogen to`qima tomon, yuqoriga va orqaga o`suvchi bo`rtmasi siydik nayi buyrak jomchasi, kosachalari hamda yig`uv naylarini hosil …

iz moddaga ustunchalar shaklida (bertini ustunchalari), mag`iz modda esa po`stloq moddaga mag`iz nurlari (ferreyn nurlari) shaklida botib kiradi. nefron — buyrakning struktur funksional birligi. ularning umumiy soni buyrakda bir millionga etadi. nefronda quyidagi bo`limlar tafovut etiladi: 1. tomirlar chigali va uni o`rab turuvchi kapsuladan iborat buyrak tanachasi (koptokchasi). 2. nefronning proksimal bo`limi. 3. nefron (genli) qovuzlog`i. 4. nefronning distal bo`limi. bir necha nefronlarning distal bo`limlari qo`shilib, bir yig`uv nayiga, yig`uv naylari o`zaro birlashib yiriklashadi va buyrak kosachalariga ochiladi. buyrakda ikki xil nefronlar farq qilinadi. birinchi xili deyarli po`stloq moddasida joylashadi — bularni po`stloq nefronlari deyiladi va ular nozik bo`limlarining qisqa bo`lishi bilan xarakterlanadi; ikkinchi xili — yukstamedullyar (miya moddasi yonidagi) nefronlardir. yukstamedullyar nefronning buyrak tanachalari magiz moda yaqinida joylashadi. yukstamedullyar nefronlarning bo`limlari uzun bo`lib, buyrak so`rg`ichlariga borib etadi. po`stloq va yukstamedullyar nefronlarning o`zaro nisbati 5:1 dan iborat. buyrak tanachasi kapillyarlar koptokchasi va shumlyanskiy — boumen kapsulasining (parietal va visseral) varaqlaridan …

rag`ining hujayralari sitoplazmasida sintez qilinadi. bazal membrana diametri 6—7 nm li gemoglobin tanachalarini o`tkazib yuboradi. shunga ko`ra bazal membranada — diametri 10 nm dan kichik, ammo 6 nm dan katta-roq ko`p sonli kanalchalar bor desa bo`ladi. bazal membrana manfiy zaryadga ega. buyrakning shumlyanskiy — boumen kapsulasi visseral, parietal varaqlardan va kapsula bo`shlig`idan iborat. kapsulaning visseral varag`i yassi epiteliy hujayralari— podotsitlar bilan qoplangan. podotsitlar bir oz cho`zilgan noto`g`ri shaklga ega. hujayra tanasidan katta uzun o`simtalar sitotrabekulalar (har bir hujayradan 2—3 tadan) chiqib, ular (sitotrabekulalar) kapillyarlariga yaqinlashib, kichik o`simta — sitopedikulalarga bo`linib ketadi. bir podotsitdan yonma-yon o`tuvchi 2—3 ta kapillyarga o`simtalar yo`naladi. sitopedikulalar kapillyarning bazal membranasiga tegib turuvchi va oxirgi bir oz yo`g`onlashgan ingichka silindr shaklidagi hosiladir. sitopedikulalar orasidagi bo`shliqlar— tirqishlar bo`lib, ular nisbatan bir xil (30—50 nm) o`lchamlarga ega. hujayralarning asosiy tarkibiy qismlari podotsit tanasida va yirik o`simtalari (sitotrabekulalari)da joylashgan bo`ladi. yadro hujayraning uzun o`qi bo`ylab bir oz cho`zilgan. yadro qobig`ida …

varag`ining epiteliy hujayralari har xil buyrak kasalliklarida turli morfologik o`zgarishlarga uchraydi. bu o`zgarishlar asosan bir xil xarakterga ega. masalan, o`simtalarning kalta bo`lishi va o`sim-talarning qo`shilishi o`tkir glomerulyar nefritda, lipoid va amiloid nefrozda, aminonukleozid, puromitsin keltirib chiqar-gan har xil eksperimental kasalliklarda yuzaga keladi. buyrak tanachasining tomirli koptokcha kapillyarlari orasida mezangial hujayralar uchraydi. funksiyasi: 1) hujayra oraliq moddasini hosil qiish; 2) fagotsitoz. shumlyanskiy — boumen kapsulasining parietal varaq hujayralari yassi epiteliydan iborat. kapsulaning tashqi qavati epiteliysi nefronning proksimal bo`lim epiteliysigacha davom etadi. nefronning proksimal bo`limi uzun — egri-bugri va qisqa-to`g`ri naychadan iborat bo`lib, diametri 60 mkm gacha bo`ladi. epiteliy hujayralari proksimal bo`limning egri-bugri qismida silindrsimon, to`g`ri qismida — pastroq silindrsimon shaklga ega. proksimal bo`limning hujayralari jiyakli hujayralardir. elektron mikroskop ostida jiyak mikrovorsinkalardan iborat. jiyakli hoshiyada glyukozaning qayta so`rilishida ishtirok etuvchi ishqoriy fosfataza ko`p. bu bo`limda birlamchi siydikdan qonga oqsil, glyukoza, elektrolitlar va suv qayta so`riladi — reabsorbsiya bo`ladi. bu bo`lim hujayralari sitoplazmasida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "siydik ajratish tizimi"

1708107687.doc siydik ajratish tizimi reja: 1. buyrakda qon aylanishi. 2. nefronning gistofiziologiyasi. siydik ajratish sistemasiga buyraklar, siydik naylari, siydik pufagi, siydik chiqaruv nayi kiradi. funksiyasi: 1. ayiruv (modda almashinuvi jarayonining oxirgi moddalarini organizmdan chikarish; 2. ichki muhit doimiyligini saklash; 3. suv-tuz almashinuvini boshqarish; 4. arteriyadagi bosimni bir me’yorda ushlab turish; 5. ichki muhitning kislota-ishqoriy muvozanatini boshqari; 6. endokrin funksiyasi eritropoetin, prostoglandin va renin ishlab chiqarish bilan ifodalanadi; 7. buyraklar organizmda yog`, oqsil, uglerod va vitaminlar almashinuvida ham ishtirok etadi: 8. yangi tug`ilgan chaqaloqlarda ichak o`z faoliyatini ro`y-rost boshlab olguniga qadar buyrakda oqsilning parchalanishi kuzat...

DOC format, 81.0 KB. To download "siydik ajratish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: siydik ajratish tizimi DOC Free download Telegram