амалий безак санъати

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474958228_65179.doc амалий безак санъати режа: 1. ўзбек халқ амалий санъати, унинг тарихи. 2. ўзбек халқ амалий санъати турлари. 3. наққошлик санъати ва унинг тарихи. 4. наққошлик санъати мактаблари ва уларнинг намоёндалари. наққошлик санъатининг ривожланиши. ўзбек халқининг кўп асрлик тарихида халқ амалий безак санъати маданий меросимизнинг асосий қисмини ташкил этади. ўзбек диёрида вужудга келиб, гуллаб яшнаган амалий санъат турлари бемисил ва бетакрорлиги билан дунёга машҳур. бу тараққиёт босқичи ҳақида фикр юритар эканмиз, ўзбек амалий безак санъатининг келиб чиқиши инсониятнинг илк даври, яъни ибтидоий жамоа даврига бориб тақалишининг гувоҳи бўламиз. ўлкамиз заминидаги археологик қазишлар натижасида топилган ёдгорликларнинг гувоҳлик беришича, инсоннинг жисмга бадиий ишлов бериш усулида буюм яратиш фаолияти тош асридаёқ бошланиб, асрлар оша ҳозиргача давом этиб келмоқда. бизгача ибтидоий жамоа тузумида ашёвий далиллар - меҳнат ва ов қуроллари, уй-анжом ва безак буюмлари, одамлар яшаган манзил қолдиқлари етиб келган. тупроқ остида қолиб кетган тарихий ёдгорликлар одам ва ҳайвонлар жасадининг қолдиқлари, қор ва ертўла …

а нақшларнинг асосини ташкил этади. геометрик нақшлар аста-секин схематик одам, ҳайвонлар ва ўсимликлар дунёсидан олинган шакллар билан бойитилиб, мазмунан кенгайиб борди. унинг элементлари коинот кучларининг рамзий белгиларини акс эттира борди. масалан, розетка-қуёш рамзи, тўлқинсимон чизиқ- ҳаракат, сув рамзи ва ҳоказо. наққошлик санъати эндиликда декоратив функцияни бажарибгина қолмай, балки шу билан бирга, кишиларнинг қоявий ва фалсафий тушунчаларни ҳам ифодалай бошлади. бронза асрида ўрта осиёда кулолчилик янада ривожланди. кулолчилик дастгоҳларининг юзага келиши эса, яратилган буюмларнинг янада нафис ва гўзал бўлишини таъминлади. чустдан топилган қизил фонга қора бўёқлар билан расм ва нақшлар ишлаган сопол буюмлар диққатга сазовордир. темир асрида ҳам декоартив-амалий санъат етакчи ўринни эгаллайди. безаш ишларида геометрик нақшлардан ташқари, сюжетли композициялардан фойдаланиш алоҳида ривожланган. ўрта осиёнинг қадимги даври санъати ва маданиятини ўрганишда ер остидан, қабрлардан топилган турли декоратив амалий санъат намуналари, жанг, ов ва меҳнат қуроллари ҳам муҳим роль ўйнайди. сопол буюмлар, бронза, олтин, кумушдан ишланган, кишилар эҳтиёжи учун ишлатиладиган буюмлар юзаси …

ида олтиндан ясалган ҳайкаллар, турли кўза, билагузук, узук, муҳр, тангалар, олтиндан ясалган арава ва қуроллар диққатга сазовордир. буюк саркарда искандар зулқарнай (александр македонский) эрамиздан аввалги iv асрларда ахмонийлар давлатини тор-мор этиб, ўрта осиё ерларининг кўпгина қисмини ўзига қаратиб олди. фақат хоразм,фарқона ва сирдарё бўйидаги кўчманчи қабилаларгина ўз мустақиллигини сақлаб қолди. амалий санъатга бу қадар чуқур фалсафий ёндошиш натижасида шартлилик, стилизация - рамзийликка асосланган бадиий безак асарлари яратиш кучайган. ушбу тарихий омил ўзбек миллий безак санъатининг гуркираб ривожланишига туртки бўлган ва ҳозирда жаҳонга машҳур меъморчилик ёдгорликларимиз улардаги ганчкорлик, кошинкорлик, наққошлик, хаттотлик, тоштарошлик ва бошқа турдаги санъатларнинг ажойиб даражада уйқунлигидан ва мужассамлигидан далолатдир. халқ амалий безак санъати кишиларнинг маънавий оламини бойитади, бадиий дидини шакллантиради, руҳиятини тарбиялайди. шунинг учун ҳам ўзбек халқ амалий санъати кишиларни бадиий- аҳлоқий, умуминсоний тарбиялаб, уларнинг илмий дунёқарашларини шакллантиришда, ҳамда маданий даражасини оширишда энг зарур манбалардан бири ҳисобланади. яқин ўтмишда ўзбек амалий безак санъатининг энг ривожланган наққошлик, ганчкорлик, тош …

н безакдир. ислом талабларига буйсуниш оқибатида жониворлар, паррандалар ва одамларни тасвирлаш йўқолиб бориб наққошлик ривож топди. араб ёзуви ўзлаштирилди. натижада нақшлар билан унвонли ёзув (эпиграфика) услуби пайдо бўлди. араб ёзуви нақшлар билан бирга чизилди. араб ёзуви ҳам безак, ҳам дуо-афсунлар вазифасини бажарди. наққошлик халқ-амалий безак санъатнинг бир тури сифатида қадимдан ўзбек маданиятининг муҳим бўлаги ҳисобланади. кўп асрлар мобайнида унинг бадиий анъаналари вужудга келди ва ривожланди. нақшларда санъатнинг бошқа ҳамма турларидан фарқли равишда авлодларнинг чамбарчас боқлиқлигини, миллий анъаналарнинг давомийлигини кўриш мумкин. наққошлик анъаналари санъатнинг ана шу турини ўрганиш методлари сифатида ҳам бободан отага, отадан ўқилга ўтиб келган. ана шу давомийлик туфайли наққошлик санъати ҳозиргача сақланиб келмоқда. нақшнинг энг яхши намуналари бой ижодий фантазия орқали бирлаштирилган шаклларнинг мақсадга мувофиқлиги ва гўзаллиги билан фарқланади. бунда халқ усталарининг атроф муҳитга қарашларидаги тафовут акс этади. нақшдаги чизгилар ўйини мусиқадаги оҳанг сингари, қўшиқ ва эртак каби “халқ ҳаётий тажрибасининг катта умумлашмасидан” таркиб топгандир. бадиий наққошлик рангларнинг …

жиҳозлари, совқалар, майда ёқоч ўйинчоқлар, мусиқа асбоблари ва турмушда керакли буюмларни безашда фойдаланилади. бадиий наққошлик санъати ҳозирги кунда кенг тус олмоқда. матбуот, радио, телевидение, кино орқали кишилар ана шу санъат намуналари ва унинг халқ усталари билан танишмоқдалар. бу санъаткорлар орасида о.јосимжонов, е.рауфов, а.болтаев, с.норқўзиев, а.азимов, а.исаев, б.абдуллаев, т.тўхтаҳўжаев, ж.хакимов, з.боситхонов, м.тўраев, т.аҳмедов, к.каримов, а.илҳомов ва бошқалар бор. халқ усталаримизнинг, улардан таълим олган шогирдларнинг ишларини тошкентдаги амалий санъат музейида, кўргазма залларида, бадиий салонларда, шунингдек, турар-жой ва жамоат биноларида, масалан, тошкент давлат цирки, алишер навоий номидаги опера ва балет театри, миллий академик драма театри, темурийлар тарихи музейи, олий мажлис ва шаҳар ¥окимияти бинолари, метро станциялари, меҳмонхоналар, каби маъмурий ва маиший иншоотларда кўриш мумкин. ўозирги вақтда мактабларда ва мактабдан ташқари муассасаларда тўгараклар тармоқини иложи борича кенгайтириш вазифаси қўйилмоқда. халқ наққошлик санъатини ўрганиш ўқувчиларда бадиий дидни, меҳнатсеварликни ривожлантиришга ва қатор фойдали билим ҳамда малакаларни таркиб топтиришга хизмат қилади. уларнинг ижодий қобилиятларини аниқлаш ва ўстиришга …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "амалий безак санъати"

1474958228_65179.doc амалий безак санъати режа: 1. ўзбек халқ амалий санъати, унинг тарихи. 2. ўзбек халқ амалий санъати турлари. 3. наққошлик санъати ва унинг тарихи. 4. наққошлик санъати мактаблари ва уларнинг намоёндалари. наққошлик санъатининг ривожланиши. ўзбек халқининг кўп асрлик тарихида халқ амалий безак санъати маданий меросимизнинг асосий қисмини ташкил этади. ўзбек диёрида вужудга келиб, гуллаб яшнаган амалий санъат турлари бемисил ва бетакрорлиги билан дунёга машҳур. бу тараққиёт босқичи ҳақида фикр юритар эканмиз, ўзбек амалий безак санъатининг келиб чиқиши инсониятнинг илк даври, яъни ибтидоий жамоа даврига бориб тақалишининг гувоҳи бўламиз. ўлкамиз заминидаги археологик қазишлар натижасида топилган ёдгорликларнинг гувоҳлик беришича, инсоннинг жисмга бадиий ишлов бериш усули...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "амалий безак санъати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: амалий безак санъати DOC Бесплатная загрузка Telegram