qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari

DOC 84,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555409983_74135.doc qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari reja: 1. qadimgi baqtriya podsholigi. 2. qadimgi xorazm davlati. 3. qadimgi sug‘diyona. qadimgi baqtriya podsholigi. hozirgi afg‘onistonning shimoli-sharqi, o‘zbekistonning janubi va tojikistonning janubi-g‘arbida joylashgan hududlar turli yozma manbalarda bahdi, baqtrish, baqtriyona, baqtriya, baxli, baxlika, tuxolo kabi nomlar bilan eslatib o‘tiladi. zamonaviy adabiyotlarda uni baqtriya deb atash e’tirof etilgan (“shohnoma”da baxtar zamin, qadimgi turkiylarda bahodirlar yurti). arxeologik ma’lumotlarning guvohlik berishicha, milloddan avvalgi ii ming yillik o‘rtalariga kelib surxon vohasida qadimgi dehqonchilik madaniyatining jadallik bilan rivojlanishi asosida ilk davlatchilikka o‘tish jarayoni boshlanadi. bu jarayon bosqichma-bosqich rivojlanishning o‘ziga xos xususiyat va qonunlariga ega edi. agar davlatchilik asosini shahar madaniyati tashkil etilishini hisobga oldigan bo‘lsak, bu jarayon o‘zbekistonning janubida, baqtriya hududida milloddan avvalgi ii ming yillik birinchi yarmidayoq shaharmonand qishloq sopollitepa misolida boshlangan edi. a.asqarovning fikricha, agar sopollitepa o‘zining qadimgi shaharsozlik madaniyatiga xos barcha alomatlari bilan protoshahar, ya’ni, avestoda tilga olingan “vara” inshootini eslatsa, jarqo‘ton yodgorligi o‘zbekiston …

g yillikning birinchi yarmi baqtriya hududlarida ko‘pgina tarixiy-madaniy o‘zgarishlar bo‘lib o‘tadi. bu o‘zgarishlar quyidagi jarayonlar bilan bog‘liq edi: 1. temir buyumlarning paydo bo‘lishi va keng tarqalishi. 2. qal’alari bo‘lgan qishloqlarning paydo bo‘lishi va keyin ularning shaharlarga aylanish. 3. moddiy madaniyatning sezilarli darajada o‘zgarishi. 4. sharqiy eron qabilalarining migratsiyasi. arxeologik nuqtai nazardan, yuqoridagi davr marg‘iyona tipidagi yoz i madaniyati mavjud bo‘lgan davrga to‘g‘ri keladi. tadqiqotchilar yoz i madaniyati davrini milloddan avvalgi ii-i ming yillik bo‘sag‘asi – viii-vii asrlar bilan belgilaydilar. surxon vohasidan aynan mana shu madaniyatga o‘xshash yodgorliklar ko‘plab ochib o‘rganilgan. bu davrda baqtriyaning to‘rtta-ulonbuloqsoy, bo‘stonsoy, urgul va halqajar vohalari o‘zlashtirilgan bo‘lib, arxeologik tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, kuchuktepa, jarqo‘ton, bandixon va qiziltepa ularning marakazlari edi. yuqoridagi vohalar o‘troq ziroatkorlar va chorvador-sastarlar harbiy boshliqlarining mulklari, markazlar esa ularning qarorgohlari bo‘lgan bo‘lishi mumkin. milloddan avvalgi i ming yillikning birinchi yarmida qadimgi baqtriya davlati tarkibiga marg‘iyona va sug‘diyona ham kirganligi taxmin qilinadi. bu haqda turli …

poytaxt shahar baqtra (balx), baqtriya podshosi oksiart, uning bitmas-tuganmas boyliklari haqida hikoya qiladi. tadqiqotchilarning fikrlarga qaraganda qadimgi baqtriya podsholigi qudratliligi jihatdan qo‘shni viloyatlardan ancha ustun bo‘lib, ular orasida alohida mavqega ega bo‘lgan. baqtriyaning tabiiy boyliklari undan tashqari hududda ham old osiyoga qadar mashhur edi. ayniqsa, badaxshon lojuardi (lazurit) va la’li juda qadrlangan. tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, milloddan avvalgi viii-vi asrning o‘rtalari qadimgi baqtriya davlatining (aynan baqtriya, marg‘iyona va sug‘diyona viloyatlarining ma’lum qismlari sifatida taxmin qilinadi) rivojlangan davri bo‘lib, bu yirik davlatning hududiy chegaralari: murg‘ob vohasi, hindiqush tizmasi, badaxshon, nurota tizmasi va buxoro hududlariga taqalgan bo‘lishi mumkin. bu davrda baqtriya viloyatlariga qadimgi xorazm davlati va sak-masagetlarning harbiy-siyosiy uyushmasiga tegishli o‘lkalar chegaradosh bo‘lgan. avestoning eski qismlarida axuramazda yaratgan “eng yaxshi o‘lkalar va mamlakatlar orasida to‘rtinchi bo‘lib go‘zal va bayroqlari baland ko‘tarilgan bahdi mamlakati” atamasi uchraydi. ayrim olimlarning fikricha bu “baxtar” atamasiga mos kelsa kerak. baqtriya haqidagi keyingi qadimgi ma’lumotlar axamoniylar podsholarining mixxatlarida va bo‘rtma …

n belidning baqtriyaga qilgan yurishi, uning baqtriyalik ayol semiramidaga uylanganligi, baqtriya podshosi oksiart va uning boy xazinasi haqida ma’lumot beradi. ktesiyning baqtriya chegaralari haqidagi ma’lumotlari ham qiziqarlidir. uning xabar berishicha: g‘arb tomondan baqtriya tekisligiga boradigan yo‘lni tog‘lar to‘sib turadilar, ulardan faqat dovonlar orqali o‘tib borish mumkin. baqtriya tanaisdan hind daryosiga cho‘zilgan bo‘lib, tanais uni yevropadan, hind daryosi esa hindistondan ajratib turadi. gerodot o‘zining “tarix” asrarida baqtriya va baqtriyaliklarni 45 marta tilga oladi. “baqtriya” atamasi esxilning milloddan avvalgi v asrda sahnaga qo‘yilgan “fors”lar tragediyasida ham uchraydi. yana bir qadimgi tarixchi strabon baqtriyani “oriylar o‘lkasining javohiri” sifatida ta’riflaydi. yozma manbalar ma’lumotlari ko‘p hollarda arxeologik ma’lumotlar bilan tasdiqlanadi. arxeolgiya ma’lumotlarining guvohlik berishicha, milloddan avvalgi vii-vi asrlarda baqtriyada shaharlar shakllanib bo‘lgan edi. oltindilyortepa (aorn), baqtriya (boloi hisor) va qiziltepa kabi ko‘hna shaharlar mustahkam himoya devorlar bilan o‘rab olinadiki, ular bu hududlarda davlatchilik rivojlanishining asosi edi. baqtriyaning ahamoniylar davlati tarkibiga kirganligi haqida yozma va arxeologik …

larda aholi turmush tarzi yanada qizg‘inlashib borgan bo‘lsa, surxondaryo, konfirnihon, vaxsh, yavansuv atroflarda yangi vohalar o‘zlashtiriladi. e.v.rtveladze baqtriyadagi bu davrga oid tadqiqotlarni umumlashtirib, ushbu hududlardagi aholi joylashuvining quyidagi o‘nta vohasini ajratadi: 1. ulanbuloqsoy-amudaryoning irmog‘i bo‘lgan ulanbuloqsoy vohasini egallagan bo‘lib, uning hududlarida kuchuktepa va dabilqo‘rg‘on joylashgan. 2. sherobod-amudaryoning irmog‘i bo‘lgan sheroboddaryoning o‘rta oqimida joylashgan. bronza davrida o‘ng qirg‘oq sheroboddaryoda manzilgohlar paydo bo‘ladi va keyinchalik chap qirg‘oq hududlari o‘zlashtirilib vohaning chegarasi angorgacha cho‘ziladi. 3. urgul (bandixon)-bandixonsoyning o‘rta oqimida joylashgan. ilgarigi o‘ng qirg‘oqdagi bandixon i va ii inqirozga uchrab, chap qirg‘oqda yangi manzilgoh – g‘ozimullatepa i paydo bo‘ladi. 4. halqajar-surxondaryoning o‘ng irmog‘i halqajar vohasi hudularini egallaydi. bronza davrida bu yerdagi irmoqlar havzalari o‘zlashtirilgan bo‘lsa, milloddan avvalgi vii asrdan boshlab daryoning chap qirg‘og‘ida manzilgohlar paydo bo‘ladi. bu vohadagi eng yirik yodgorlik qiziltepa ko‘hna shahri hisoblanadi. 5. yuqori surhon-surxondaryoning o‘rta oqimi havzasida joylashgan bo‘lib bu vohada ham ikkita manzilgoh aniqlangan. ulardan biri sherobodsoyning o‘ng qirg‘og‘ida, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari"

1555409983_74135.doc qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari reja: 1. qadimgi baqtriya podsholigi. 2. qadimgi xorazm davlati. 3. qadimgi sug‘diyona. qadimgi baqtriya podsholigi. hozirgi afg‘onistonning shimoli-sharqi, o‘zbekistonning janubi va tojikistonning janubi-g‘arbida joylashgan hududlar turli yozma manbalarda bahdi, baqtrish, baqtriyona, baqtriya, baxli, baxlika, tuxolo kabi nomlar bilan eslatib o‘tiladi. zamonaviy adabiyotlarda uni baqtriya deb atash e’tirof etilgan (“shohnoma”da baxtar zamin, qadimgi turkiylarda bahodirlar yurti). arxeologik ma’lumotlarning guvohlik berishicha, milloddan avvalgi ii ming yillik o‘rtalariga kelib surxon vohasida qadimgi dehqonchilik madaniyatining jadallik bilan rivojlanishi asosida ilk davlatchilikka o‘tish jarayoni boshlanadi. bu jarayon ...

Формат DOC, 84,0 КБ. Чтобы скачать "qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi baqtriya xorazm va sug‘… DOC Бесплатная загрузка Telegram