qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari

DOC 84,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555409983_74135.doc qadimgi baqtriya xorazm va sugâdiyona davlatlari reja: 1. qadimgi baqtriya podsholigi. 2. qadimgi xorazm davlati. 3. qadimgi sugâdiyona. qadimgi baqtriya podsholigi. hozirgi afgâonistonning shimoli-sharqi, oâzbekistonning janubi va tojikistonning janubi-gâarbida joylashgan hududlar turli yozma manbalarda bahdi, baqtrish, baqtriyona, baqtriya, baxli, baxlika, tuxolo kabi nomlar bilan eslatib oâtiladi. zamonaviy adabiyotlarda uni baqtriya deb atash eâtirof etilgan (âshohnomaâda baxtar zamin, qadimgi turkiylarda bahodirlar yurti). arxeologik maâlumotlarning guvohlik berishicha, milloddan avvalgi ii ming yillik oârtalariga kelib surxon vohasida qadimgi dehqonchilik madaniyatining jadallik bilan rivojlanishi asosida ilk davlatchilikka oâtish jarayoni boshlanadi. bu jarayon bosqichma-bosqich rivojlanishning oâziga xos xususiyat va qonunlariga ega edi. agar davlatchilik asosini shahar madaniyati tashkil etilishini hisobga oldigan boâlsak, bu jarayon oâzbekistonning janubida, baqtriya hududida milloddan avvalgi ii ming yillik birinchi yarmidayoq shaharmonand qishloq sopollitepa misolida boshlangan edi. a.asqarovning fikricha, agar sopollitepa oâzining qadimgi shaharsozlik madaniyatiga xos barcha alomatlari bilan protoshahar, yaâni, avestoda tilga olingan âvaraâ inshootini eslatsa, jarqoâton yodgorligi oâzbekiston …

a boshlaganligiga ilmiy asoslar bor. milloddan avvalgi i ming yillikning birinchi yarmi baqtriya hududlarida koâpgina tarixiy-madaniy oâzgarishlar boâlib oâtadi. bu oâzgarishlar quyidagi jarayonlar bilan bogâliq edi: 1. temir buyumlarning paydo boâlishi va keng tarqalishi. 2. qalâalari boâlgan qishloqlarning paydo boâlishi va keyin ularning shaharlarga aylanish. 3. moddiy madaniyatning sezilarli darajada oâzgarishi. 4. sharqiy eron qabilalarining migratsiyasi. arxeologik nuqtai nazardan, yuqoridagi davr margâiyona tipidagi yoz i madaniyati mavjud boâlgan davrga toâgâri keladi. tadqiqotchilar yoz i madaniyati davrini milloddan avvalgi ii-i ming yillik boâsagâasi â viii-vii asrlar bilan belgilaydilar. surxon vohasidan aynan mana shu madaniyatga oâxshash yodgorliklar koâplab ochib oârganilgan. bu davrda baqtriyaning toârtta-ulonbuloqsoy, boâstonsoy, urgul va halqajar vohalari oâzlashtirilgan boâlib, arxeologik tadqiqotlar natijalariga koâra, kuchuktepa, jarqoâton, bandixon va qiziltepa ularning marakazlari edi. yuqoridagi vohalar oâtroq ziroatkorlar va chorvador-sastarlar harbiy boshliqlarining mulklari, markazlar esa ularning qarorgohlari boâlgan boâlishi mumkin. milloddan avvalgi i ming yillikning birinchi yarmida qadimgi baqtriya davlati tarkibiga margâiyona va …

davlatlar qatorida tilga olnadi. yunon tarixchisi ktesiy knidskiy baqtriya haqida qimmatli maâlumotlar beradi. tarixchi davlatdagi koâplab shaharlar, mustahkam poytaxt shahar baqtra (balx), baqtriya podshosi oksiart, uning bitmas-tuganmas boyliklari haqida hikoya qiladi. tadqiqotchilarning fikrlarga qaraganda qadimgi baqtriya podsholigi qudratliligi jihatdan qoâshni viloyatlardan ancha ustun boâlib, ular orasida alohida mavqega ega boâlgan. baqtriyaning tabiiy boyliklari undan tashqari hududda ham old osiyoga qadar mashhur edi. ayniqsa, badaxshon lojuardi (lazurit) va laâli juda qadrlangan. tadqiqotchilarning taâkidlashicha, milloddan avvalgi viii-vi asrning oârtalari qadimgi baqtriya davlatining (aynan baqtriya, margâiyona va sugâdiyona viloyatlarining maâlum qismlari sifatida taxmin qilinadi) rivojlangan davri boâlib, bu yirik davlatning hududiy chegaralari: murgâob vohasi, hindiqush tizmasi, badaxshon, nurota tizmasi va buxoro hududlariga taqalgan boâlishi mumkin. bu davrda baqtriya viloyatlariga qadimgi xorazm davlati va sak-masagetlarning harbiy-siyosiy uyushmasiga tegishli oâlkalar chegaradosh boâlgan. avestoning eski qismlarida axuramazda yaratgan âeng yaxshi oâlkalar va mamlakatlar orasida toârtinchi boâlib goâzal va bayroqlari baland koâtarilgan bahdi mamlakatiâ atamasi uchraydi. ayrim …

ot, ktesiy, arrian, strabon, kursiy ruf, diador,pliniy kabilarning asarlarida ham mavjud boâlib, ular bu podsholikning qadimiyligi va yuksak madaniyati haqida maâlumotlar beradi. xususan, ktesiy knidskiy ossuriya podshosi nin belidning baqtriyaga qilgan yurishi, uning baqtriyalik ayol semiramidaga uylanganligi, baqtriya podshosi oksiart va uning boy xazinasi haqida maâlumot beradi. ktesiyning baqtriya chegaralari haqidagi maâlumotlari ham qiziqarlidir. uning xabar berishicha: gâarb tomondan baqtriya tekisligiga boradigan yoâlni togâlar toâsib turadilar, ulardan faqat dovonlar orqali oâtib borish mumkin. baqtriya tanaisdan hind daryosiga choâzilgan boâlib, tanais uni yevropadan, hind daryosi esa hindistondan ajratib turadi. gerodot oâzining âtarixâ asrarida baqtriya va baqtriyaliklarni 45 marta tilga oladi. âbaqtriyaâ atamasi esxilning milloddan avvalgi v asrda sahnaga qoâyilgan âforsâlar tragediyasida ham uchraydi. yana bir qadimgi tarixchi strabon baqtriyani âoriylar oâlkasining javohiriâ sifatida taâriflaydi. yozma manbalar maâlumotlari koâp hollarda arxeologik maâlumotlar bilan tasdiqlanadi. arxeolgiya maâlumotlarining guvohlik berishicha, milloddan avvalgi vii-vi asrlarda baqtriyada shaharlar shakllanib boâlgan edi. oltindilyortepa (aorn), baqtriya (boloi hisor) …

n izohlaydilar. bu davrga kelib baqtriya aholisi joylashuvida ham sezilarli oâzgarishlar boâlib oâtadi. bronza davrida oâtroq dehqonchilik manzilgohlari asosan baqtriyaning shimoli-gâarbida markazlashgan boâlsa, keyinroq bu koâlam kengayib shimoli-sharqiy qismlarni ham qamrab oladi. togâ oldi hududlaridagi vohalarda aholi turmush tarzi yanada qizgâinlashib borgan boâlsa, surxondaryo, konfirnihon, vaxsh, yavansuv atroflarda yangi vohalar oâzlashtiriladi. e.v.rtveladze baqtriyadagi bu davrga oid tadqiqotlarni umumlashtirib, ushbu hududlardagi aholi joylashuvining quyidagi oânta vohasini ajratadi: 1. ulanbuloqsoy-amudaryoning irmogâi boâlgan ulanbuloqsoy vohasini egallagan boâlib, uning hududlarida kuchuktepa va dabilqoârgâon joylashgan. 2. sherobod-amudaryoning irmogâi boâlgan sheroboddaryoning oârta oqimida joylashgan. bronza davrida oâng qirgâoq sheroboddaryoda manzilgohlar paydo boâladi va keyinchalik chap qirgâoq hududlari oâzlashtirilib vohaning chegarasi angorgacha choâziladi. 3. urgul (bandixon)-bandixonsoyning oârta oqimida joylashgan. ilgarigi oâng qirgâoqdagi bandixon i va ii inqirozga uchrab, chap qirgâoqda yangi manzilgoh â gâozimullatepa i paydo boâladi. 4. halqajar-surxondaryoning oâng irmogâi halqajar vohasi hudularini egallaydi. bronza davrida bu yerdagi irmoqlar havzalari oâzlashtirilgan boâlsa, milloddan avvalgi vii asrdan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari"

1555409983_74135.doc qadimgi baqtriya xorazm va sugâdiyona davlatlari reja: 1. qadimgi baqtriya podsholigi. 2. qadimgi xorazm davlati. 3. qadimgi sugâdiyona. qadimgi baqtriya podsholigi. hozirgi afgâonistonning shimoli-sharqi, oâzbekistonning janubi va tojikistonning janubi-gâarbida joylashgan hududlar turli yozma manbalarda bahdi, baqtrish, baqtriyona, baqtriya, baxli, baxlika, tuxolo kabi nomlar bilan eslatib oâtiladi. zamonaviy adabiyotlarda uni baqtriya deb atash eâtirof etilgan (âshohnomaâda baxtar zamin, qadimgi turkiylarda bahodirlar yurti). arxeologik maâlumotlarning guvohlik berishicha, milloddan avvalgi ii ming yillik oârtalariga kelib surxon vohasida qadimgi dehqonchilik madaniyatining jadallik bilan rivojlanishi asosida ilk davlatchilikka oâtish jarayoni...

Формат DOC, 84,0 КБ. Чтобы скачать "qadimgi baqtriya xorazm va sug‘diyona davlatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi baqtriya xorazm va sug‘… DOC Бесплатная загрузка Telegram